Кіріспе
Марк Вивьен Фуэ (1 мамыр 1975 – 26 маусым 2003) – камерундық кәсіби футболшы, қорғаушы жартылай қорғаушы позициясында клуб және ұлттық құрама сапында ойнаған. Алғашында Canon Yaoundé клубында ойнаған Фуэ, Лига 1 және Премьер-лигада Ленс, Вест Хэм Юнайтед, Лион және Манчестер Сити клубтарында кәсіби карьерасын жалғастырды. 26 маусым 2003 жылы Фуэ Камерун ұлттық құрамасының халықаралық матчында күрт қайтыс болды, бұл жайт футбол әлемін дүрліктірді. Кейіннен оның өлімі гипертрофиялық кардиомиопатия салдарынан болған деп саналды. Ол ұлттық құрама сапында 62 матч өткізіп, 8 гол соқты. Ол қайтыс болғаннан кейін Ұлттық Батырлық Орденінің Командорымен марапатталды, ал Манчестер Сити және Ленс клубтары тиісінше 23 және 17 нөмірлі футболкаларын тоқтатты.
Marc Vivien Foé (1 May 1975 – 26 June 2003) was a Cameroonian professional footballer, who played as a defensive midfielder for both club and country. Having initially played for Canon Yaoundé, Foé went on to play professionally in Ligue 1 and the Premier League with Lens, West Ham United, Lyon and Manchester City. On 26 June 2003, Foé died suddenly during an international match for Cameroon, an event which shocked the football community worldwide. The death was later ruled to be due to hypertrophic cardiomyopathy. He was capped 62 times by his nation and had scored 8 goals. He was posthumously decorated with the Commander of the National Order of Valour and had his shirt numbers 23 and 17 retired by Manchester City and Lens, respectively.
Клубтық мансап
Фуа 1975 жылы 1 мамырда Яунде қаласында дүниеге келген. Ол «Юнион де Гаруа» клубының «Элит-2» құрамында ойыншылық жолын бастады. Камерунның ірі клубтарының бірі – «Канон Яунде» клубына ауысып, 1993 жылы Камерун кубогын жеңіп алды. «Оксер» клубының ұсынысын қабылдамағаннан кейін, тағы бір француз клубы, 1-лиганың «РК Ленс» клубымен келісім шарт жасасты. 1994 жылы 13 тамызда «Монпелье» клубына қарсы өткен матчта 2:1 есебімен жеңіске жетті. Камерунның әлем чемпионатына дайындық кезінде аяғы сынғаннан кейін клубтар арасындағы келіссөздер күрт тоқтатылды, нәтижесінде ол 1998 жылғы әлем чемпионатына қатыса алмады. Жарақатынан жазылған соң, 1999 жылдың қаңтар айында 4,2 миллион фунт стерлингке ағылшын Премьер-лигасының «Вест Хэм Юнайтед» клубына ауысты. «Вест Хэм» сапында 38 лигалық матч өткізіп, «Шеффилд Уэнсдей» клубына қарсы бір гол соқты. Сондай-ақ, УЕФА кубогында «Вест Хэмнің» «НК Осиек» клубына қарсы 3:1 есебімен жеңіске жеткен матчында да гол авторы атанды. 2000 жылдың мамыр айында Францияға оралып, 6 миллион фунт стерлингке «Лион» клубына қосылды. Малярия симптомдары пайда болғаннан кейін маусымның көп бөлігін қатыстыра алмады. Жазылғаннан кейін 2001 жылы Кубок де ла Лиганы жеңіп алды, ал бір жылдан соң 1-дивизионда жеңіске жетті. Содан кейін Фуа 2002-03 маусымда 550 000 фунтқа «Манчестер Сити» клубына жалға беріліп, ағылшын Премьер-лигасына қайта оралды. Маусымның ашылу күнінде «Лидс Юнайтед» клубына 3:0 есебімен жеңіліске ұшырады. Фуа Кевин Киганның командасының негізгі құрамындағы тұрақты ойыншы болды және 41 матчтың 38-інде алаңға шықты. 2002 жылы 9 желтоқсанда «Сандерлендке» қарсы өткен матчта «Stadium of Light» стадионында алғашқы голын соқты, ал келесі айда тағы бес гол соқты. 2003 жылы 21 сәуірде «Сандерлендке» қарсы 3:0 есебімен жеңіске жеткен матчта соққан екінші голы клубтың ескі «Майн Роуд» стадионындағы соңғы гол болды.
Халықаралық мансап
Фуа 20 жасқа дейінгілер құрамасында Камерун атынан өнер көрмей бастады, ол 1993 жылғы Австралияда өткен Жасөспірімдер әлем чемпионатында 18 ойыншыдан тұратын құрамға шақырылды, команданы Жан Манга Онгуэне басқарды. Ол топтық кезеңнің үш матчының барлығында ойнады, 1993 жылғы 8 наурызда Колумбияға 3:2 есебімен ұтылған матхта бір гол соқты. Камерун үшінші орын алғаннан кейін жарыстан шығарылды. Келесі жылы ол 1994 жылғы әлем чемпионатында Камерун құрамасына қосылып, барлық үш матчта негізгі құрамда ойнады. Команда мүшелері Камерун футбол федерациясымен қаржылық және тәртіптік дауларға қатысты, ал құрам 1990 жылғы әлем чемпионатының ширек финалына жеткен команданың көлеңкесі болды. Камерун үш матчтан бір ұпай ғана жинап, Ресейден 6:1 есебімен жеңілді. Алайда, Фуаның қорғаныс жартылай қорғаушы ретінде тұрақты түрде жақсы өнер көрсетуі (соның ішінде голға нәтижелі пас бергені) еуропалық клубтардың қызығушылығын туғызды. Ол 2002 жылғы әлем чемпионатында Камерун құрамасында болды. 1994 жылғыдай, ол Камерунның барлық матчында ойнады. Команда 1994 жылғыдан жақсы өнер көрсеткенімен, Сауд Арабиясын жеңіп, Ирландиямен тең түсіп, Германияға ұтылып, қайтадан топтық кезеңнен шығарылды. Оның жанында ешкім болмады. Оны алаңнан мұңғажайлы көтеріп шықты, ауыздан ауызға жасалмалы тыныс беру және оттегі берді. Медиктер оның жүрегін 45 минут бойы қайта іске қосуға тырысты, және ол стадионның медициналық орталығына жеткенде әлі тірі болса да, көп ұзамай қайтыс болды. Бұл физикалық жаттығулар кезінде кенеттен өлімге әкелуі мүмкін туа біткен жағдай. Фуаның әйелі Мари Луиза соңғы матчы алдында оның асқазан проблемалары мен дизентериямен ауырғанын, бірақ оның өзінің қабылданған туған қаласы Лионда ойнауға ниеттенгенін айтты. Камерунның бас жаттықтырушысы Винфрид Шафер оның құлауына бірнеше минут бұрын оны алмастыруды жоспарлаған, өйткені ойыншы шаршаған сияқты көрінген, бірақ ол ойнауды жалғастыруға ынта білдірді.
Жеке өмір
Фуа – діншіл католик болған және үнемі қайырымдылыққа ақша жұмсайтын. Ол Камерун және Франция азаматтығын алған.