Кіріспе

Француз әншісі және актрисасы (1894–1977)

Ивон Принтемп (ivɔn pʁɛ̃tɑ̃; туған аты Ивон Виньоль; 25 шілде 1894 – 19 қаңтар 1977) – Франция мен халықаралық аренада сахнада және кинода танымал болған француз әншісі және актрисасы. Ол 12 жасында Париж сахнасына шықты, ал 21 жасында актер, режиссер және драматург Саша Гитри оны жетекші актриса ретінде таңдады. 1919 жылы олар үйленді және 1932 жылға дейін тығыз жұмыс істеді, содан кейін ажырасты. Принтемп ешқашан қайтадан үйленбеді, бірақ актер Пьер Фреснеймен жеке және кәсіби байланыста болды, бұл байланыс оның 1975 жылы қайтыс болғанға дейін сақталды. Өнерпаз ретінде Принтемп ән дауысының сапасымен және жеке сүйкімділігімен танымал болды. Ол үшін Андре Мессажер, Рейнальдо Хан, Ноэль Ковард және Франсис Пуленк сияқты композиторлар шығармалар жазды. Оның дауысы оны опералық карьераға бастауға мүмкіндік бергенімен, Гитридің жетекшілігімен ол оперетта мен басқа да музыкалық қойылымдарға, сондай-ақ музыкасыз пьесалар мен фильмдерге ден қойды. Париждегі көптеген табыстарынан өзге, ол Лондонның Вест-Энді мен Нью-Йорктегі Бродвейде де үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Алғашқы жылдар

Прентемс Париждің солтүстік маңындағы Эрмонт қаласында Ивон Виньолл есімiмен дүниеге келді. Кейін "өте бай отбасым" деп сипаттаған туыстарының қарсылығына қарамастан, ол 12 жасында Париждегі "Ла Сигаль" театрындағы ревюде алғаш рет өнер көрсетті. Музыка сыншысы Дж. Б. Стин оның туралы былай деп жазады: "Оның үлкен тынысы бар, әдемі даусы болғандықтан Опера Комикте мансап жасауы мүмкiн болды." Ревюде ол актер және драматург Саша Гитридiң пародиясын орындады, "оның қимыл-қозғалысын сергектік пен бейжайлықпен келтірді".

Ертедегі жұмыс және неке

1915 жылдың қараша айында Гитри Принтемпсті өзінің жаңа ревюінде ойнатты, оны режиссерлік етті, бірақ өзі қатыспады. Бір жылдан кейін олар оның жаңа комедиясында, «Жан де ла Фонтен» атты туындысында бірге ойнады. Бұл қауесеттің рас екендігіне қарамастан, оның Сашамен романтикалық қарым-қатынаста болғаны күмәндан тыс. Шарлотта Гитри бұл жайтты білген соң күйеуін тастап кетті; олар 1918 жылы ажырасып, 1919 жылдың сәуір айында Гитри Принтемпсқа үйленді. Гитри оған көп пьесалар жазды, олардың кейбіреулері музыкалық, ал қалғандары – таза комедиялық туындылар. Ол да, әкесі де бірнеше пьесада онымен бірге ойнады, соның ішінде «Әкесі дұрыс айтқан» және «Тарих қалай жазылады» атты туындылары бар. Олар Парижде ғана емес, Лондондағы Вест-Эндте де бірге өнер көрсетті. Үшеуі де 1920 жылы Олдвич театрында төрт апталық маусымда өнер көрсетті. Сэр Джон Гилгуд жазғандай, Принтемпс және оның күйеуі «Лондонды түрлі қойылымдармен қуантып, оларды ең жақсы жағынан көрсету үшін оларға арналған әртүрлі туындыларды көп рет оралды». Мессажер қол жетімсіз болғандықтан, жас композитор Рейнальдо Ханды ұсынды, ол тапсырманы қабылдады. Нәтижесінде пайда болған «Моцарт» қойылымы тарихи дәлдік тұрғысынан кейбір еркіндіктерге жол берді, бірақ ол өте танымал болды. Принтемпс шалбар киіп, жас Моцартты ойнап, ән айтты, ал Гитри композитордың меценаты, Барон Гримм рөлінде болды. Гилгуд еске түсірді: «Ол ұнтақталған шашпен, қара тізе шымшығы мен иық белдіктермен жастыққа толы, әдемі көрінді, ал Саша оның үстінде қамқорлықпен жүзіп, өзі ән салмай, бірақ терең, құрметті дауыспен айтылған сөздерімен ағынмен, ырғақты сүйемелдеу жасады». Компания 1926 жылдың маусым және шілде айларында Лондонда үш апталық маусымда осы қойылымды ұсынды. Сыншы Джеймс Агат былай деп жазды: «Дүйсенбі күні кешке адамдардың жылап, көз жастарын төккенін байқағанда, Музыканың көктегі баласы баспалдақтан жоғары көтерілді. Осы сәтте оның кіруімен бұл тамаша суретші үйді бағындырды және соңғы пердеге дейін оны өз билігінде ұстады». Лондондық қойылымнан кейін Гитри 1926 жылдың соңы мен 1927 жылдың басында осы қойылымды Бродвей, Бостон және Монреальге алып барды.

Кейінгі өмірі мен мансабы

1932 жылы Принтемпс Гитримен некесі ажырасты. 1934 жылдың ақпан айында ол Лондонда Ноэль Ковардтың «Сөз арасында» пьесасында жеке сәттіге қол жеткізді. Ковард Мелани рөлін Принтемпс үшін жазған, ал ол іс жүзінде ағылшын тілін білмегендіктен, рөлді дыбыстамалық түрде жаттады. Оның «Мен құпия жүрегімді іздеймін» деген үлкен романтикалық әні – қойылымның ең жарқын сәті болды. «Обсервер» газеті былай деп жазды: «Бұл пьесадағы ең қызықты әңгіме сахнада емес, Мисс Ивонн Принтемпс пен оның қызығушылық танытқан көрермендерінің жарқын көздері арасындағы байланыста өрбиді». Премьерада оның серігінің өзі Ковард болды; ол ұзақ сахналық қойылымдардан қашақтап, 1934 жылдың сәуір айында рөлін Фреснейге берді. Фресней де керемет пікірлерге ие болды, ал оның Принтемпспен сахналық серіктестігі зор құрметке бөленді. 1946 жылы Принтемпс Марсель Ашардың «Алтыншашымның жанында» пьесасында тағы бір сәттіге қол жеткізді.