Кіріспе
Газ бұлты немесе комета немесе астероид төңірегіндегі із. Кома – комета ядросының айналасындағы тұманды қабықша, комета өте эллипстік орбитасымен Күнге жақын өткенде пайда болады. Комета қызған сайын оның бір бөлігі сублимацияланады; осының нәтижесінде комета телескоп арқылы қарағанда шашыраңқы көрінеді және жұлдыздардан ерекшеленеді. "Кома" сөзі грек тілінен келген, "шаш" деген мағынаны білдіреді және комета сөзінің де бастауы осы сөзден шыққан. Кома әдетте мұз бен кометалық шаңнан тұрады. 2 маусым 2015 жылы NASA хабарлағандай, Розетта ғарыш зондындағы ALICE спектрографы 67P/Чурюмов-Герасименко кометасын зерттеу барысында, комета ядросының үстіндегі су молекулаларының күн сәулесімен фотоионизациясынан пайда болған электрондар (бұрынғыдай Күн фотондары емес) комета ядросынан су мен көмірқышқыл газы молекулаларының комаға шығуына себепті екенін анықтады.
The coma is the nebulous envelope around the nucleus of a comet, formed when the comet passes near the Sun in its highly elliptical orbit. As the comet warms, parts of it sublimate; this gives a comet a diffuse appearance when viewed through telescopes and distinguishes it from stars. The word coma comes from the Greek , which means "hair" and is the origin of the word comet itself. The coma is generally made of ice and comet dust. On 2 June 2015, NASA reported that the ALICE spectrograph on the Rosetta space probe studying comet 67P/Churyumov–Gerasimenko determined that electrons (within above the comet nucleus) produced from photoionization of water molecules by solar radiation, and not photons from the Sun as thought earlier, are responsible for the liberation of water and carbon dioxide molecules released from the comet nucleus into its coma.
Өлшемі
Комалар әдетте кометалар Күнге жақындаған сайын үлкейеді, және олардың тығыздығы өте төмен болғанымен, диаметрі Юпитер диаметріне тең болуы мүмкін. 1811 жылғы Ұлы кометаның да комасы шамамен Күннің диаметріне тең болған. Кома өте үлкен болғанымен, оның көлемі Күннен 1,5 а.б. (AU) қашықтықтағы Марстың орбитасын кесіп өткенде кішірейе бастайды. Бұл зерттеушілерді таң қалдырды, себебі рентген сәулелері көбінесе өте жоғары температуралы денелермен байланысты болады. Рентген сәулелері кометалар мен күн желдің әрекеттесуінен туындайды деп саналады: күшті зарядталған иондар комета атмосферасынан өтетін кезде, олар комета атомдары мен молекулаларымен соқтығысып, кометадан бір немесе бірнеше электронды "ұшырып алады". Осы процестен рентген сәулелері мен алыс ультракөк сәуле фотондары пайда болады.
Байқау
Жер бетіндегі қарапайым телескоптар мен кейбір техникалардың көмегімен команың мөлшерін есептеуге болады. Дрифт әдісі деп аталатын бұл әдіс телескопты бір орында бекітіп, көзге көрінетін дискінің көру бұрышынан өту уақытын өлшеуге мүмкіндік береді. Элис – ультракүлгін спектрограф, ол ультракүлгін сәулесінен пайда болған электрондардың су мен көміртек моноксидінің молекулаларын соқтығыстырып, ыдыратып жібергенін анықтады. 1986 жылы Галлей кометасының жанынан өте жақыннан өтіп келе жатқанда, "Джиотто" ғарыш зонды 7,8 миллион километр қашықтықта сутегі иондарын анықтады. Сутек газының галосы Күннің диаметрінен 15 есе үлкен екені анықталды. Бұл НАСА-ны "Пионер Венера" миссиясын кометаға бағыттауға итермеледі, соның нәтижесінде кометаның секундына 12 тонна су шығаратыны анықталды. Жер бетінен сутек газының шығарылуы байқалған жоқ, себебі осы толқын ұзындықтары атмосферамен тосылған. Судың сутек пен оттегіге ыдырауының процесі "Розетта" ғарыш кемесіндегі ALICE құралымен зерттелді. Сутектің қайдан және қалай пайда болатыны (мысалы, судың бөлінуі) – маңызды мәселелердің бірі: 1970 жылдары Skylab Коутек кометасының айналасында Күннен үш есе үлкен сутек газы галосын анықтады. SOHO Hale–Bopp кометасының айналасында 1 АЕ-ден үлкен радиуста сутек газы галосын анықтады. Кометадан шыққан су күн сәулесімен ыдырайды, ал сутек өз кезегінде ультракүлгін сәуле шығарады. Галоның мөлшері 10 миллиард метрге, яғни 10^10 тең, бұл Күннен әлдеқайда үлкен. 67P кометасының галосындағы төрт негізгі газ – су, көмірқышқыл газы, көміртек моноксиді және оттегі. Кометадан шыққан су мен оттегінің арақатынасы бірнеше ай бойы тұрақты болды.
A hydrogen gas halo three times the size of the Sun was detected by Skylab around Comet Kohoutek in the 1970s. SOHO detected a hydrogen gas halo bigger than 1 AU in radius around Comet Hale–Bopp. Water emitted by the comet is broken up by sunlight, and the hydrogen in turn emits ultra violet light. The halos have been measured to be ten billion meters across 10^10, many times bigger than the Sun. The four top gases in 67P's halo were water, carbon dioxide, carbon monoxide, and oxygen. The ratio of oxygen to water coming off the comet remained constant for several months.