Сэнди Бергер: АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі

Сэмюэл Ричард "Сэнди" Бергер (28 қазан 1945 жыл - 2 желтоқсан 2015 жыл) – АҚШ президенті Билл Клинтонның 18-ші АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі қызметін 1997 жылдан 2001 жылға дейін атқарған демократ адвокат. Бұл қызметке тағайындалғанға дейін, 1993 жылдан 1997 жылға дейін Клинтон әкімшілігінің Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің орынбасары болып жұмыс істеді. 2005 жылы Ұлттық мұрағаттан құпия материалдарды рұқсатсыз алып шығу фактісі үшін оған айыппұл салынды және екі жылға сынаққа жіберілді, сондай-ақ қоғамдық жұмыстар атқаруға міндеттелді. Оның құжат ұрлағаны үшін адвокаттық қызметтен шеттету туралы іс қозғалғанда, Бергер бұзушылық туралы айғақтардың рас екенін мойындап, адвокаттық лицензиясынан бас тартты.

Ерте өмір және мансап

Бергер Нью-Йорк штатының Миллертон қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Ол 1963 жылы Вебутук орта мектебін бітірді, 1967 жылы Корнелл университетінен мемлекеттік басқару саласында бакалавр дәрежесін, ал 1971 жылы Гарвард заң мектебінен заң докторы дәрежесін алды. Корнеллде Бергер Пол Вулфовиц пен Стивен Хэдлимен бірге Quill and Dagger қоғамының мүшесі болды. Вьетнам соғысына қарсы болғандықтан, Бергер 1972 жылы сенатор Джордж Макговерннің президенттік науқанында жұмыс істей бастады. Сол жерде ол Билл Клинтонмен танысып, ондаған жылға созылған достық қарым-қатынас орнатты. Кейін Бергер Клинтонды АҚШ Президенті лауазымына түсуге ынталандырды. Макговерн науқанынан кейін Бергер түрлі мемлекеттік қызметтерде тәжірибе жинады, оның ішінде Нью-Йорк қаласының мэрі Джон Линдсейдің арнайы көмекшісі, Айова штатының АҚШ сенаторы Харольд Хьюздің және Нью-Йорк конгрессмені Джозеф Резниктің заңнамалық көмекшісі болып қызмет етті. Сонымен қатар, ол Картер әкімшілігі кезінде, 1977-1980 жылдары Мемлекеттік хатшы Сайрус Вэнс тұсында АҚШ Мемлекеттік департаментінің саясатты жоспарлау жөніндегі директорының орынбасары болды. Мемлекеттік департаменттен кеткен соң Бергер Hogan & Hartson заң фирмасына қосылып, фирманың халықаралық құқық практикасын кеңейтуге көмектесті. Серіктес ретінде ол фирманың Лондон мен Брюссельдегі алғашқы екі халықаралық кеңсесін ашты.

Клинтон әкімшілігі

Бергер сайлау кампаниясы кезінде губернатор Клинтонның сыртқы саясат жөніндегі аға кеңесшісі, ал 1992 жылғы Клинтон-Гор кезеңсіз өту кезінде Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі ауысу директорының көмекшісі болды. Бергер сегіз жыл Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде қызмет етті, бастапқыда 1993 жылдан 1997 жылға дейін ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің орынбасары, Бергер ұсынған Энтони Лейктің басшылығымен, содан кейін Лейктің орнына 1997 жылдан 2001 жылға дейін Ұлттық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі президенттің көмекшісі болды. Бергер Клинтон әкімшілігінің сыртқы саясатын қалыптастырудағы маңызды тұлға болды және «демократия, ортақ өркендеу және бейбітшілік» ұстанымдарын ілгерілетуде әкімшіліктің өзіндік мақсаттарын ілгерілетуде маңызды рөл атқарды. Президент Клинтонның сөзімен айтқанда: «Ешкімде саясатты осылай жақсы білу және оны қалай құру керектігін білу болған жоқ. Ол жағдайды талдауда да, оны шешу жолын табуда да шебер болды. Оның қабілеттері Латын Америкасында, Балқанда, Солтүстік Ирландияда және Таяу Шығыста қайта-қайта баға жетпес екенін дәлелдеді». Бергердің ҰҚК-дағы қызметі кезіндегі маңызды жетістіктерге Мексикадағы 1995 жылғы песо құнын қалпына келтіру жоспары, НАТО-ның кеңеюі, «Шөл түлкісі» операциясы, Босниядағы азаматтық қақтығысты аяқтаған Дейтон келісімдері, НАТО-ның Югославияға қарсы бомбалау кампаниясы, Солтүстік Ирландияда бейбітшілікке қол жеткізуге көмектескен Ұлы жұма келісімі және Қытай Халық Республикасымен қарым-қатынас саясаты кірді. 2005 жылғы наурызда Вирджиния университетінің Миллер орталығында өткен ауызша тарих сұхбатында Бергер: «Менің ойымша, 90-шы жылдарда біз Қытайды халықаралық жүйеден тыс алып, оны сауда, экономика және басқа да жолдармен халықаралық жүйеге енгіздік» деді. 1999 жылдың 4 шілдесінде Оңтүстік Азия сарапшысы Брюс Рейдель Бергердің «ең жарқын сәті» деп атаған кезде, Бергер президент Клинтонға Пәкістан премьер-министрі Наваз Шарифпен маңызды келіссөздер жүргізуге кеңес берді, нәтижесінде Пәкістан әскерлерін Кашмирден шығарып алып, Үндістанмен қақтығысқа ұласуы мүмкін ядролық соғыстың алдын алды. Бергер президентке Хобар мұнарасына жасалған шабуыл және Кения мен Танзаниядағы АҚШ елшіліктеріне жасалған террористік шабуылдарға қатысты да кеңес берді. Клинтон әкімшілігінің соңғы жылдарында терроризммен күрес сыртқы саясаттың басты басымдығы болды; Бергер 2005 жылғы наурызда УВА-ның Миллер орталығындағы ауызша тарих сұхбатында: «Мен Кондолиза Райске кезеңсіз өту кезінде ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі ретіндегі ең маңызды мәселе – терроризм және әсіресе әл-Қаида екенін айттым» деді.

Berger served as Senior Foreign Policy Advisor to Governor Clinton during the campaign, and as Assistant Transition Director for National Security of the 1992 Clinton Gore Transition. Berger served eight years on the National Security Council staff, first from 1993 to 1997 as deputy national security advisor, under Anthony Lake, whom Berger had recommended for the role, and then succeeding Lake as Assistant to the President for National Security Affairs from 1997 to 2001. Berger was a central figure in formulating the foreign policy of the Clinton Administration, and played an integral role advancing the administration's self described objectives of advancing "democracy, shared prosperity, and peace." In President Clinton's words, "Nobody was more knowledgeable about policy or smarter about how to formulate it. He was both great in analyzing a situation and figuring out what to do about it. His gifts proved invaluable time and time again, in Latin America, the Balkans, Northern Ireland, and the Middle East." Key achievements during Berger's NSC tenure included the 1995 peso recovery package in Mexico, NATO enlargement, Operation Desert Fox, the Dayton Accords that ended the civil conflict in Bosnia, the NATO bombing campaign against Yugoslavia, the Good Friday Agreement that helped bring about peace in Northern Ireland, and the administration's policy of engagement with the People's Republic of China. In a March 2005 oral history interview at the University of Virginia's Miller Center, Berger noted, "I think during the '90s we took China from outside the international system and brought it inside the international system, partly through trade, and economics, and otherwise." On July 4, 1999, in what South Asia expert Bruce Reidel called Berger's "finest hour," Berger advised President Clinton through a pivotal negotiation with Pakistan's prime minister Nawaz Sharif to pull that country's troops back from Kashmir, averting a potentially cataclysmic nuclear war with India. Berger also advised the President regarding the Khobar Towers bombing and responses to the terrorist bombings of American embassies in Kenya and Tanzania. In the final years of the Clinton administration, combating terrorism was the paramount foreign policy priority; Berger said in his March 2005 oral history interview at UVA's Miller Center, "I said to Condoleezza Rice during the transition that the number one issue that she would deal with as national security advisor was terrorism in general and al Qaeda specifically."

Қытай ядролық тыңшылық

1999 жылы Бергер Қытай Халық Республикасының АҚШ-тың бірқатар ядролық қарулардың жобаларын қолға түсіргенін білгенін Президент Клинтонға уақтылы хабарламағаны үшін сынға ілікті. Бергерге 1996 жылдың сәуір айында Энергетика министрлігі (DOE) бұл тыңшылық туралы мәлімет берген, бірақ ол президентке 1997 жылдың шілдесіне дейін хабарламады. Президенттікке үміткер Ламар Александр бастаған бірқатар республикашыл Бергердің отставкаға кетуін талап етті. Олар оны қытай тыңшылығы туралы айыптауларды елемегендігі үшін айыптады. "Бұл маңызды мәселеге қатысты әрекет етуге құлшынбағаны үшін Бергер мырза отставкаға кетуі керек", - деді Александр. "Егер ол бұлай істемесе, Президент Клинтон оны қызметінен босатуы керек". Президент Клинтон бұл талаптарды қабылдамады: "Біз белсенді түрде әрекет еттік, мұның куәлігі бар", - деді Клинтон. "Бергер мырза дұрыс әрекет етті". Мен Энергетика министрлігінен тергеуді кеңейтіп, тереңдетуді сұрадым, сондай-ақ олар Конгресске бұл мәселе бойынша ақпарат беру үшін қарсы барлау жұмыстарын күшейтуді сұрадым. Бірнеше апта ішінде ФБР басты күдіктіге қатысты толыққанды тергеу бастады. Мен тиісті деп санайтын барлық қадамдарды жасадым. Мен күн сайын көптеген қауіп-қатер туралы ақпарат аламын. Президентке қандай ақпаратты жеткізу керектігін, ал қандайын жеткізбеу керектігін шешуге тиіспін. 1997 жылы бұл мәселе жүйелі сипатқа ие болғанда және белгілі бір үлгіні көрсеткенде, президенттің бұл туралы білуі өте маңызды деп ойладым, - Сэнди Бергер, 29 мамыр 1999 жыл.

Қауіпті материалдарды рұқсатсыз алып кету және жою

2004 жылдың 19 шілдесінде АҚШ Әділет департаменті Бергерді 2003 жылдың қазан айында Ұлттық мұрағаттың оқу залынан, 9/11 комиссиясы алдында куәлік беруге дайындалып тұрғанда, құпия құжаттарды рұқсатсыз алып кеткені үшін тергеп жатқаны белгілі болды. Бұл құжаттар Ричард Кларк тапсырысымен дайындалған бір есептің бес құпия көшірмесі болатын, онда 2000 жылғы мыңжылдық шабуылдарына қатысты Клинтон әкімшілігінің ішкі бағалаулары қамтылған. Бергердің танысы Бергердің 2003 жылдың қыркүйегінде бір көшірмені, ал 2003 жылдың қазан айында төрт көшірмені алып, құжаттарды шұлықтары мен шалбарына тығып алып кеткенін айтты. Кейін Бергер тергеушілерге құжаттарды алып кеткені туралы сұрақтарға жауап бергенде жалған мәлімдеме жасады. 2005 жылдың сәуірінде Бергер Вашингтондағы Ұлттық мұрағаттан құпия материалдарды рұқсатсыз алып тастау және сақтау қылмысы үшін кінәлі деп танылды.

Бергерге 50 000 доллар айыппұл салынды, екі жылға сынаққа жіберілді, 100 сағат қоғамдық жұмыс істеуге міндеттелді және үш жылға қауіпсіздік рұқсатынан айырылды. Әділет департаменті бастапқыда Бергердің құпия құжаттардың түпнұсқаларын емес, тек көшірмелерін ғана ұрлағанын мәлімдеді, бірақ Кейіннен Өкілдер палатасының Үкіметтік реформалар комитеті Бергерге терроризм туралы түпнұсқа, көшірмеленбеген және тізімделмеген құпия файлдарға қол жеткізілгенін анықтады. Өкілдер палатасының Үкіметтік реформалар комитетінің отырысында Ұлттық мұрағаттар және жазбалар басқармасының Президенттік құжаттар бөлімінің директоры Нэнси Кеган Смит Бергерге өзінің кеңсесіндегі түпнұсқа материалдарға қол жеткізуге рұқсат бергенін мойындады. 2006 жылдың 20 желтоқсанында Бас инспектор Пол Брахфельд Бергердің күзетшісіз сыртқа шығып кеткенін хабарлады. "Ол бұл сапар барысында төрт құжатты алып кетті. Бергер мырза бұл құжаттарды Архив 1 ғимаратының сыртындағы құрылыс алаңындағы тіркеме астына тығып қойғанын айтты". Бергер кейін құрылыс алаңынан құжаттарды алып, оларды кеңсесіне қайтарғанын мойындады. Колумбия округінің адвокаттық алқасының кәсіби жауапкершілік жөніндегі кеңесі Бергерге қатысты құпия құжаттарды ұрлағаны үшін сотталғандықтан кәсіби тәртіпсіздік бойынша тәртіптік іс қозғады. 2007 жылдың 17 мамырында Бергер заңгерлік қызметтен шеттетілді, өзінің шеттетілуіне келісіп, бұзушылық туралы айғақтардың шындық екенін мойындады және тәртіптік іс-әрекеттен сәтті қорғана алмайтынын түсінді. Ол жасаған мәлімдемесінде: "Мен өз еркіммен лицензиядан бас тартуға шешім қабылдадым. Мен жылдар бойы заңгерлікпен айналысып, үлкен қанағат алсам да, соңғы 15 жылдан бері осы мамандықтан алыс тұрмын және оған қайта оралуды жоспарламаймын. Мен жасаған ісім үшін өте өкінемін және шын жүректен кешірім сұраймын", - деді. Бергер шеттетілуге келісу арқылы ұрлықтарының егжей-тегжейін анықтау үшін адвокаттық кеңес тарапынан тексеруден жалтарды.

Berger was fined $50,000, sentenced to serve two years of probation and 100 hours of community service, and stripped of his security clearance for three years. The Justice Department initially said Berger only stole copies of classified documents and not originals, but the House Government Reform Committee later revealed that an unsupervised Berger had been given access to classified files of original, uncopied, uninventoried documents on terrorism. During the House Government Reform Committee hearings, Nancy Kegan Smith — who was the director of the presidential documents staff at the National Archives and Records Administration — acknowledged that she had granted Berger access to original materials in her office. On December 20, 2006, Inspector General Paul Brachfeld reported that Berger took a break to go outside without an escort. "In total, during this visit, he removed four documents Mr. Berger said he placed the documents under a trailer in an accessible construction area outside Archives 1 (the main Archives building)". Berger acknowledged having later retrieved the documents from the construction area and returned with them to his office. The Board on Professional Responsibility of the Bar of the District of Columbia Court of Appeals commenced a professional misconduct disciplinary proceeding against Berger, based on his conviction for theft of classified documents. On May 17, 2007, Berger was disbarred from the practice of law upon consenting to his disbarment, conceding that the material allegations of misconduct were true and he knew that he could not successfully defend against the disciplinary proceeding. He released a statement which said, in part, "I have decided to voluntarily relinquish my license. While I derived great satisfaction from years of practicing law, I have not done so for 15 years and do not envision returning to the profession. I am very sorry for what I did, and I deeply apologize." By consenting to disbarment, Berger avoided cross examination by the Bar Counsel regarding details of his thefts.

Үкіметтің құрылуынан кейінгі кезең

Клинтон әкімшілігінен кеткеннен кейін Бергер 2001 жылы өзі бірге құрған Stonebridge International халықаралық кеңес беру фирмасының төрағасы болды. Фирма Бразилия, Қытай, Үндістан және Ресей сияқты дамушы нарықтарға компаниялардың кеңеюіне көмектесуге бағытталған. 2021 жылы Dentons компаниясы оны сатып алды. Бергер сонымен қатар 2001 жылы құрылған және Солтүстік Америка, Еуропа және Азияда кеңселері бар халықаралық инвестициялық қор және сауда капиталын ұсынушы D. B. Zwirn Global Advisory Board төрағасы болды. 2003 жылдың соңында Бергер өзінің қызметі кезінде терроризмге қарсы қабылданған шаралар және оның орнын басатын Кондолиза Райске берген ақпарат туралы 9/11 комиссиясының алдында куәлік беруге шақырылды. Ол сол кезде сенатор Джон Керридің президенттік науқанында бейресми сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді, бірақ 9/11 комиссиясының алдында куәлік беруге дайындықтарына байланысты туған даулар салдарынан бұл қызметтен бас тартты. Бергер 2008 жылғы президенттік сайлауда сенатор Хиллари Клинтонның сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды. Ол Американың ұлттық қауіпсіздігі және сыртқы саясаты саласындағы екі партиялық келісімді қайта құруға бағытталған коммерциялық емес ұйым – "Қауіпсіз Америка үшін серіктестік" кеңесші кеңесінің мүшесі болды. Ол сонымен қатар Брукингс Доха орталығының Халықаралық кеңесшілер кеңесінде де жұмыс істеді. Бергер Халықаралық дағдарыс тобы мен АҚШ-тың Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасының директорлар кеңесіне, сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік желісі мен Американың шетелдегі БАҚ кеңесші кеңестеріне кірді.

Марапаттар

2015 жылдың қарашасында Бергерге Жапония үкіметі Америка Құрама Штаттары мен Жапония арасындағы берік және достық қарым-қатынасты нығайтуға қосқан үлесі үшін, әсіресе президент Клинтонның ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі қызметін атқару кезіндегі еңбегі үшін "Көтерілетін Күн" орденінің Ұлы кордоны табыс етілді. Ол сондай-ақ Вашингтондағы Жапония елшілігіне құқықтық және коммерциялық кеңес берді. 2015 жылдың 1 желтоқсанында Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы АҚШ Самуэль Р. Бергерге оның әлемдегі мұқтаж отбасыларға көмектесудегі ұзақ жылғы көшбасшылығын мойындап, алғашқы Глобалды гуманитарлық сыйлығын табыс етті. 2000 жылы Бергерге Израильдегі Тель-Авив университетінің құрметті ғылыми дәрежесі берілді.