Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қатты нысанға соққанда кеңейтін оқ түрі. Жұмсақ ұшты оқ (SP), сондай-ақ жұмсақ мұрынды оқ деп те аталады, ол мықты металл қабықшасымен оралған, алдыңғы ұшы ашық қалған жұмсақ металл өзегі бар кеңейтілген оқ. Жұмсақ ұшты оқ тірі тіндерге тигенде кеңейіп, жараның диаметрін оқтың диаметрінен артық етуі үшін жасалған. Оқ-дәрі және оқ қайта зарядтау саласында жамылғысы бар жұмсақ ұшты оқтар әдетте JSP деп қысқартылады. Соғыста жұмсақ ұшты оқтарды қолдану 1899 жылғы Гаага конвенциясының IV, 3-декларациясын бұзу болып табылады.
Type of bullet that expands on impact with a solid object
A soft point bullet (SP), also known as a soft nosed bullet, is a jacketed expanding bullet with a soft metal core enclosed by a stronger metal jacket left open at the forward tip. A soft point bullet is intended to expand upon striking flesh to cause a wound diameter greater than the bullet diameter. Jacketed soft point bullets are usually abbreviated JSP in the ammunition and reloading industry. The use of soft point bullets in warfare is a violation of the Hague Convention of 1899, declaration IV, 3.
Эволюция
Батырмалы қаруларда қолданылатын қорғасын қорытпасынан жасалған оқтар, кордит сияқты нитроцеллюлозалық ұңғыштармен зарядталған мылтықтардың оқтарының жылдамдығына сай келмейтін. 19 ғасырдың соңына қарай, қорғасын қорытпасынан жасалған оқтарды берік, жеңіл болаттан немесе никель немесе мырыш қосылған мыс қорытпасынан жасалған қаптамамен қамтыды, бұл оқтарды жиырылған ұңғыларда тұрақтандыру үшін қажетті айналуды сенімді түрде беруге мүмкіндік берді. Қорғасын қорытпасынан жасалған өзегі, оқтың алдыңғы және бүйір жағын жабатын берік металлдан жасалған стақанға орналастырылды, бірақ оқтың түбінде өзектің бір бөлігі ашық қалды. Оқтың қаптамасы металл қапшық, болат қапшық немесе қатты қапшық деп сипатталуы мүмкін; ал қаптамасы бар оқ металлмен қапталған, металлмен жамақталған немесе металл корпусты деп сипатталуы мүмкін. Бұл жаңа типтегі снарядтарды жаңа, жоғары жылдамдықтарда тұрақтандыру оңай болғанымен, жаңа қаптамалы конструкция бұрынғы жұмсақ қорғасын қорытпасынан гөрі аз зиянды екені анықталды. Қаптамалы оқтардың диаметрі бұрынғы қорғасын қорытпасынан кішірек болды, ал берік қаптама олардың соққыда деформациялану мүмкіндігін азайтады. Мұндай деформация снарядтың тиімді диаметрін арттырады және жара ішінде болжамсыз траекторияға әкелуі мүмкін. Қорғасынды немесе қорытпаны қатты қаптамаға енгізу, қолданылатын жоғары жылдамдықтарға қарамастан, осы тенденцияларды азайтады, ал бұл әдеттегі кіші калибрмен бірге жаңа мылтық оқтарының жараны кішірек етуіне және нысананың (адам немесе жануар) анатомиясына кірмей, одан өтуіне, соның салдарынан өлтірудің орнына жаралану ықтималдығын арттыруына себеп болды. Осы себепті, толық металл қаптамалы оқтар әскери мақсаттар үшін гуманистік деп есептеледі, өйткені жау әскерін соғыс алаңында бейтараптандыру үшін оларды жай ғана қабілетсіз ету жеткілікті; керісінше, олар ауыл шаруашылығында мақсатты жылдам өлтіру мақсатында азырақ тиімді. Түтінсіз ұңғыштарды жасау үшін, оқтар ұңғымен тиімді байланысып, ескі, төмен жылдамдықты оқтардың зияндылығына тең немесе одан да жоғары болуы үшін жұмсақ ұшты оқты ойлап табу қажет болды. Жаңа оқ конструкциялары, жақсартылған баллистиканы ұсынатын полимерлік ұштармен, құбырлы ұңғыштарда қауіпсіз пайдалану үшін қол жетімді болды.
Lead alloy bullets used with gunpowder firearms were unsatisfactory at the bullet velocities available from rifles loaded with nitrocellulose propellants such as cordite. By the late 19th century, lead alloy bullets were being enclosed within a jacket of stronger mild steel or copper alloyed with nickel or zinc to reliably impart stabilizing rotation in rifled barrels. The lead alloy core was swaged into a cup of the stronger metal covering the front and sides of the core, but leaving some of the core exposed on the base of the bullet. The bullet jacket may be described as a metal envelope, steel envelope, or hard envelope; and the jacketed bullet may be described as metal covered, metal patched, or metal cased. But while these new types of projectile were easier to stabilize at the new high velocities, it was discovered that the new jacketed design was actually less lethal than the softer lead alloy types that had preceded it. The jacketed bullets were typically of smaller diameter than the previous lead alloy type, and the stronger jacket made them less likely to be deformed on impact. Such deformation increases the effective diameter of the projectile and can also cause an erratic trajectory within the wound. Enclosing the lead or alloy within a hard jacket cuts down on these tendencies despite the greater velocities employed, and this in conjunction with the typically smaller calibre created a greater tendency for the new rifle bullets both to create a smaller wound and to pass through, rather than lodging within, the anatomy of the target whether human or animal, thus increasing the probability of wounding rather than killing. For this reason, full metal jacket rounds are considered more humane for military purposes, since it is only necessary to incapacitate enemy soldiers to neutralize them on the battlefield; conversely, they are less effective for hunting animals where killing the quarry swiftly is the objective. To produce a smokeless propellant round that would engage in rifling efficiently but also match or exceed the lethality of the old, low velocity ammunition it was necessary to invent the soft point. The process was not difficult: reversing the direction of jacket placement leaves the lead alloy core exposed at the forward tip of the projectile creating a soft point bullet. newer bullet designs with polymer tips offering improved ballistics have become available for safe use in tubular magazine rifles.