Кіріспе
Them – 1964 жылдың сәуір айында Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласында құрылған Солтүстік Ирландиялық рок-тобы. Олар 1964 жылғы гараж рок стандарты "Gloria" және Ван Моррисонның музыкалық карьерасын бастауымен әйгілі болды. Топтың алғашқы бес мүшесі Моррисон, Алан Хендерсон, Ронни Миллинг, Билли Харрисон және Эрик Уриксон болды. Them 1965 жылы "Baby, Please Don't Go" (Ұлыбританияда 10-шы орын) және "Here Comes the Night" (Ұлыбританияда 2-ші орын; Ирландияда 2-ші орын) әндерімен Ұлыбританияда екі рет хит болды. Аталған ән мен "Mystic Eyes" әндері АҚШ-тағы 40 үздік әнге кірді. "The Heart of Rock and Soul, The 1001 Greatest Singles Ever" кітабында (1989, Дейв Марш) бұл ән 69-шы орынды алды, ал "Mystic Eyes" 458-ші орынға ие болды. "Gloria" әні 2004 жылы Rolling Stone журналының "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде 208-ші орынды иеленді.
Them were a Northern Irish rock band formed in Belfast, Northern Ireland, in April 1964, most prominently known for their 1964 garage rock standard "Gloria" and launching Van Morrison's musical career. The original five member band consisted of Morrison, Alan Henderson, Ronnie Milling, Billy Harrison, and Eric Wrixon. Them scored two UK hits in 1965 with "Baby, Please Don't Go" (UK No. 10) and "Here Comes the Night" (UK No. 2; Ireland No. 2). The latter song and "Mystic Eyes" were top 40 hits in the US. It was ranked No. 69 in Dave Marsh's 1989 book, The Heart of Rock and Soul, The 1001 Greatest Singles Ever and "Mystic Eyes" was ranked No. 458. "Gloria" was listed at No. 208 in the 2004 Rolling Stone magazine's feature The 500 Greatest Songs of All Time.
Құрылу
1964 жылдың сәуір айында Ван Моррисон теңізшілер жиі баратын ескі би залы – Maritime Hotel-дегі жаңа R&B клубында ойнауға музыканттарды іздеп жарияланған хабарламаға жауап берді. Жаңа клубтың ашылу кешінде музыкалық топ қажет болды; алайда Моррисон ол кезде өнер көрсетіп жүрген «Алтын бүркіттер» (Golden Eagles) тобынан шығып кеткендіктен, 1962 жылы Ронни Миллингс, Билли Харрисон және Алан Хендерсон құрған шығыс Белфасттың «Gamblers» тобынан жаңа топ құрды. Эрик Уриксон, әлі мектеп оқушысы бола тұра, фортепианода және клавишатурада ойнады. Моррисон саксофон мен гармоникада ойнап, Билли Харрисонмен бірге ән айтты. Олар Эрик Уриксонның жаңа атау ұсынысын қабылдады, соның нәтижесінде «Gamblers» тобы «Them» болып өзгерді, олардың аты 1950-ші жылдардағы қорқынышты «Them!» фильмінен алынған. «Maritime» клубындағы топтың жарқын өнерлері көп назар аударды. «Them» тобы әдетте репетициясыз ойнады, ал Моррисон өзінің әндерін сахнада орындағанда, оларды тікелей импровизациялап шығарды. Топ әндерді каверлеп орындағанмен, Моррисонның «Could You Would You» сияқты ерте әндерін де орындады, ол Манхэттен Шоубендпен гастрольде жүргенде Камден Таун қаласында жазылған. Моррисонның «Gloria» әнінің тұңғыш орындалуы осы сахнада болды. Кейде, көңіл-күйіне қарай, ән жиырма минутқа дейін созылуы мүмкін еді. Моррисон «Them Maritime Hotel сахнасында өмір сүрді және сол жерде өліп қалды» деді, топтың өз тірі өнерлерінің спонтандығы мен қуатын жазбаларында толыққанды жеткізе алмағанына сенді. Бұл мәлімдеме «Them» тобының құрамының тұрақсыздығын да көрсетті, Maritime кезеңінен кейін көптеген мүшелер ауысты. Моррисон мен Хендерсон ғана тұрақты мүшелер болып қалды, ал Моррисон кеткеннен кейін «Them» тобының сәл сәттірек нұсқасы әрі қарай өнер көрсетуін жалғастырды. Decca Records компаниясының өкілі Дик Роу топтың өнерлерінен хабардар болып, олармен стандартты екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Осы кезеңде олар екі альбом және он сингл шығарды, ал Моррисон топтан кеткеннен кейін тағы екі сингл жарық көрді. Олардың үш хит-синглы болды: «Baby, Please Don't Go» (1964), «Here Comes the Night» (1965) және «Mystic Eyes» (1965), бірақ «Baby, Please Don't Go» синглының B жағындағы гараж-рок классикасы «Gloria» Пэтти Смит, The Doors, Shadows of Knight, Джими Хендрикс және тағы да басқалармен орындалған рок стандартына айналды.
Теңіз мейрамханасы
1964 жылдың 14 сәуірінде Белфаст қаласындағы газеттердің бірінде: "Кімдер? Нелер? ОЛАР" деген жарнама жарияланды. Ұқсас қызықты жарнамалар концертке дейінгі жұма күніне (1964 жылдың 17 сәуірінде) дейін жалғасты, сонда Them тобы сол күні кешке Club Rado Maritime Hotel-де өнер көрсететінін хабарлады. Құрамы 200 адамға арналған залға келушілер саны тез өсіп, үшінші аптаға қарай толып қалды. Them тобы әуенсіз, көрермендердің қуатымен шабыттандырылып өнер көрсетті. Моррисон кейіннен топтың "өз ортамыздан шығып кеткендей" сезінгенін айтты. "Maritime Hotel-де орындаған әндеріміз спонтанды, күшті, жақсырақ болды, себебі біз көрермендерден күш алдық". Моррисон өнер көрсетіп тұрғанда әндерді импровизациялап орындады, ал 18 жасында жазған "Gloria" әні осы жерде қалыптасып, 20 минутқа дейін созылуы мүмкін еді. Моррисонның айтуынша, "Them Maritime Hotel сахнасында өмір сүрді және сонда танылды", бірақ тек өте қарапайым жазбалар ғана сақталған. Бір жанкүйердің "Turn On Your Love Light" әнін жазған жазбасы Мервин мен Фил Соломонға жетті, олар Decca Records компаниясының өкілі Дик Роумен байланысқа түсті, ол Them тобының өнер көрсетуін тыңдау үшін Белфастқа келді. Роу мен Фил Соломон топ мүшелерімен екі жылдық келісімшартқа қол қойсты, содан кейін топ мүшелері Соломонмен келісімшартқа қол қойды. Моррисон 18 жаста болғандықтан, оның атынан әкесі қол қоюға тиіс болды. Бірнеше аптадан кейін топ Англияға апарылып, алғашқы жазба сессиясын жүргізу үшін Вест-Хэмпстедтегі Decca студиясына кірді.
Decca- мен бірге
Олардың алғашқы жазу сессиясы 1964 жылғы 5 шілдеде Лондонда өтті. "Turn on Your Love Light" және "Gloria" осы сессияда жазылды, сондай-ақ олардың алғашқы синглының екі жағы – "Don't Start Crying Now" және "One Two Brown Eyes", сонымен қатар "Groovin'", "Philosophy" және Бо Диддлидің "You Can't Judge a Book by Its Cover" әндері де жазылды. Сессия екі барабан трегін пайдалануымен ерекшеленді, оны "Gloria" және "One Two Brown Eyes" әндерінің стерео-микстерінде анық естіп көруге болады. Роу сессиялық музыканттарды – Артур Гринслейдті органмен және Бобби Грэмді екінші барабан жиынтығымен шақырды. Осы соңғы кезеңде заң бойынша кәмелетке толмаған Эрик Уриксонның ата-анасы оның атынан келісімшартқа қол қоймайтыны белгілі болды, сондықтан оның орнына Пэт Джон МакОули келді. Ән "Gloria" B-жағы ретінде қараша айында шықты. 1964 жылдың желтоқсан айында "Them" тобы "Ready Steady Go!" бағдарламасында "The Rolling Stones" тобымен бірге теледидарда алғаш рет өнер көрсетті. Олардың менеджері Фил Соломон осы тректі шоудың таныстыру әні ретінде пайдаланды және екі апта ішінде ол Ұлыбритания хит-парадында 19-орынға, ал соңында 10-орынға көтерілді. 1965 жылдың қаңтарында "Them" екінші рет Англияда гастрольдік сапарға шықты және Royal Hotel-де тұрды, оны диджей Джимми Савил Лондондағы өзінің базасы ретінде пайдаланды. Савил топты "The People" газетіндегі бағаны арқылы насихаттауға көмектесті, бірақ "Them" сұхбаттарында жаман мінез-құлық пен сарказммен танылды. Билли Харрисонның айтуынша, бұл мәселе сол кездегі континенттегі ирландтарға қарсы сезімдердің салдары болуы мүмкін. Бірақ, олармен сұхбат алған ирландиялық тәуелсіз газеттің тілшісі: "Менің қысқа мансабымда кездескен ең қарапайым жастар осылар болды" деді. Фил Колтер топтың әйел тілшімен болған сұхбатын еске алды: "Олар жай ғана отырып, бір сөздік ұңғыл-шұңғылдарды айтатын және оған түсініксіз жауаптар беретін". (Морисон жеке орындаушы ретінде мұндай сұхбаттарды "негативтік өнер формасы" деңгейіне көтерді). Олардың менеджменті "Them" тобын "Ready Steady Go!" және "Top of the Pops" бағдарламаларына қатысуға шақырды, онда тікелей орындаудың орнына мим мен еріннің синхронды қозғалысын көрсетуді күтті. Моррисон бұл көрініс туралы: "Бұл абсурд еді. Біз мұндай нәрселерге мүлдем қарсы болдық және костюм киіп, макияж жасауға мәжбүр болдық" деді. Ол сондай-ақ, топтың сол уақытқа дейін бағдарламаны толыққанды әзіл деп санағанын айтты. Олардың келесі шығарылымы Ұлыбританиядағы "Them" тобының ең үлкен хиті болды – "Here Comes the Night". Продюсер сонымен қатар әннің авторы, америкалық Берт Бернс болды, ол "Twist and Shout" әнін де жазған. "All for Myself" әнімен бірге ол 1965 жылдың 22 сәуірінде Ұлыбритания хит-парадында 2-орынға көтерілді, хит-парадқа енгеннен кейін бес аптадан соң, ал мамыр айында АҚШ-та 24-орынға ие болды. Екі трек те 1964 жылдың қазан айында "Baby Please Don't Go" жинағынан алынған, бірақ Decca компаниясы Лулудың "Here Comes the Night" нұсқасына уақытша басымдық берді, ол британдық хит-парадтарда тек 50-орынға жетті. 1965 жылдың 11 сәуірінде "Them" тобы Wembley Empire Pool-де өткен NME Pollwinners концертіне қатысты: Джимми Савил осы шараның жүргізушісі болды, сонымен қатар "The Beatles", "The Rolling Stones", "The Kinks", "The Animals", "The Searchers", "The Moody Blues" және Dusty Springfield та қатысты. Топтар қазіргі хиттерін орындаулары күтілген еді, бірақ "Them" тобы батыл түрде "Here Comes the Night" әнінен "Turn on Your Love Light" әнінің жеті минуттық нұсқасына өтті. Орындаудан кейін NME тілшісі Дерек Джонсон Моррисонның "өзінің британдық замандастарының кез келгенінен гөрі шынайы жаны бар" екенін айтты. Топ өзінің алғашқы альбомын – "The Angry Young Them" 1965 жылдың маусымында (Ұлыбританияда) шығарды және ол шілдеде АҚШ-та Parrot Records компаниясы арқылы жарық көрді. Бірақ олардың келесі синглы "One More Time", Фил Соломонның таңдауымен, Билли Харрисонның айтуынша, сәтсіз аяқталды, өйткені ол жеке ән ретінде шығуға лайық емес еді. 1965 жылдың шілдесінде топқа ағылшын барабаншысы Терри Нун және шотландтық гитарист Джо Балди қосылды, бірақ олар қыркүйек айында топты тастап кетті. Олардың екінші альбомы "Them Again" 1966 жылдың қаңтарында Ұлыбританияда және 1966 жылдың сәуірінде АҚШ-та жарық көрді.
Солтүстік Америкадағы табысы және Моррисонның кетуі
Топ АҚШ-та британдық жаңа толқынның бір бөлігі ретінде таныстырылды. "Here Comes the Night" әнінен кейін, 1965 жылы "Mystic Eyes" әнімен қайтадан хитке ілікті, ол No.33 орынға жетті. 1966 жылдың сәуір айында АҚШ-та жарық көрген "Them Again" да сәттілікке ие болды және топ 1966 жылдың мамыр айында АҚШ бойынша гастрольдік сапарға шықты. 30 мамырдан 18 маусымға дейін Them Лос-Анджелестегі әйгілі "Whisky a Go Go" клубында концерттер берді. Соңғы аптада The Doors Them-нің концертін ашты, ал соңғы түні екі топ пен Моррисон "Gloria" әнінің жиырма минуттық және "In the Midnight Hour" әнінің жиырма бес минуттық нұсқаларын орындады. Содан кейін Them Сан-Францискодағы "The Fillmore" клубында, одан кейін Гавайиде өнер көрсетті, онда топ мүшелері мен менеджмент арасында ақша мәселесіне байланысты дау туды. Топ тарап кетті, Моррисон мен Хендерсон Белфастқа оралды, ал Рей Эллиотт пен Дэвид Харви Америкада қалуға шешім қабылдады. Ван Моррисон Them тобының тарауы туралы былай деді: "Сол кездегі әрекеттеріңнің ешқандай себебі болған жоқ. Жасағың келсе, жасадың және соны ұнатып істедің. Әлсін басталып асыл болған, бірақ кейін бұрмаланып, оған қатысқандардың бәрі, тіпті мен де, өзгеріп кетті. Мұндай нәрсені қорапқа салып, оған әдемі ат қойып, содан кейін сатуға тырысуға болмайды. Олар осыны істеуге тырысты. Осы Them тобын өлтірді". Ван Моррисон жеке әнші ретінде үлкен жетістіктерге және атаққа ие болды, бірақ Them-нің гараж рок және блюздің үйлесімі келесі буын рок музыканттарына үлкен әсер етті, ал топтың ең танымал синглдары рок-н-роллдың классикасына айналды. 1966 жылдың наурыз айында соңғысы топтың атына құқық алды, ал бұрынғы құрамы, енді Харрисонсыз, бірақ Пэттің інісі Джеки МакОулимен (14 желтоқсан 1946 ж. туған, Джон Джеймс МакОули, Колорейн, Лондон-Дерри округі, Солтүстік Ирландия; бұрынғы Them, бұрынғы Kult) Ұлыбританияда тек "Other Them" деп аталуына рұқсат берілді. МакОули ағайындылары ресми түрде "Them Belfast Gypsies" (немесе Gipsies) деп аталды, бірақ олар ешқашан осылай таныстырылмады және Island Records лейблында екі сингл (біреуі Freaks of Nature деген атпен шығарылды) және бір швед альбомын жазды, олардың барлығы Ким Фаули продюсерлік етті. Олар Еуропа бойынша Them ретінде гастрольдік сапарлар жасады және сол атпен француз EP шығарды, бірақ 1966 жылдың қараша айында тарап кетті. Одан көп ұзамай Моррисонның құрамы да тарады. 1967 жылдың наурыз айында Моррисон Cuby & the Blizzards тобының қолдауымен Нидерландтар бойынша қысқа гастрольдік сапар жасады, шын мәнінде Cuby әншісіз Blizzards тобы ғана болды, содан кейін жеке мансабын бастау үшін Нью-Йоркке кетті. Қалғандары Белфастта қайта топтасты, Кенни Макдауэллді (21 желтоқсан 1944 ж. туған, Кеннетт Макдауэлл, Белфаст, Антрим округі, Солтүстік Ирландия) (бұрынғы Mad Lads) жетекші әнші ретінде шақырды және 1967 жылдың басында продюсер Рэй Раффтың шақыруымен АҚШ-қа көшкеннен кейін гастрольдік сапарларын және жазуларын жалғастырды.
1968 ж. таратылмайынша
Екі альбом, "Қазір және олар" және "Тайм аут! Them үшін уақыт ішінде" тобының психоделиямен тәжірибе жасағанын көрсетті. Содан кейін Джим Армстронг пен Кенни Макдауэлл Белфастқа оралып, Sk'boo атымен өнер көрсетті (Армстронг, Макдауэлл және Рей Эллиот 1969 жылы Чикагода Truth тобы ретінде қайта бірікті, кейіннен "Олар және басқа әңгімелер" деген атпен шыққан бірнеше демо жазбалар мен саундтрек әндерін жазды). Хендерсон Ray Ruff-тың Happy Tiger Records лейблы үшін тағы екі альбомға сессиялық музыканттарды шақырды, ол хард-рок стилінде, ел және фольклор элементтерімен болды; "Them" (1969) альбомында гитарист ретінде Джерри Коул, ал "Them in Reality" (1970) альбомында гитарист Джим Паркер және барабаншы Джон Старк (екеуі де Kitchen Cinq тобының бұрынғы мүшелері) ойнады. Хендерсон сондай-ақ 1971 жылы Рей Рафф продюсерлік еткен "Ақиқаттың ақиқаты" атты рок-операның авторы болды. Бұл әрекеттер көрермендер тарапынан қызығушылықсыздықпен қарсы алынды және 1972 жылы топ таратылды. Алан Хендерсон, Билли Харрисон және Эрик Уриксон 1979 жылы Морисонсыз қайта бірігіп, тағы бір альбом – "Аузыңды жап" жазды және Билли Белл барабанда, ал Мел Остин вокалист ретінде Германияда гастрольдік сапарға шықты. 1990 жылдардан бері Уриксон "Them the Belfast Blues Band" деген атпен гастрольде болып, бір кезде бұрынғы Them гитаристтері Джим Армстронг пен Билли Харрисонды да топқа шақырды. Алан Хендерсон 2017 жылдың 9 сәуірінде Миннесота штатының Биг Лейк қаласында 72 жасында қайтыс болды.