Чарльз Мартин Холл (1863-1914) – американдық химик, алюминийді арзан өндіру әдісін ойлап тапқан. Alcoa компаниясының негіс қалаушысы, өнертабысы металлургияда революция жасады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық өнертапқыш, кәсіпкер және химик (1863–1914)
American inventor, businessman, and chemist (1863–1914)
Чарльз Мартин Холл (6 желтоқсан 1863 – 27 желтоқсан 1914) – американдық өнертапқыш, кәсіпкер және химик. Ол 1886 жылы алюминийді арзан бағада өндіру тәсілін ойлап тапқанымен әйгілі, бұл темірдің ежелгі замандағы табылғанынан бері кеңінен қолданыс тапқан алғашқы металл болды. Ол Alcoa компаниясының негізін қалаушылардың бірі болды. Олар Азамат соғысының басталуына байланысты шетелдегі миссияларын жабуға мәжбүр болғаннан кейін 1860 жылы Огайоға оралды. Чарльз Холлдың екі бауыры және бес қарындасы болды; бір бауыры нәресте кезінде қайтыс болды. Оның қарындасы – химияшы Джулия Брейнерд Холл (1859–1925), ол оның зерттеулеріне көмектесті. Холл білімін үйде алды, оны анасы ерте жасында оқуға үйретті. 8 жасында ол мемлекеттік мектепке түсіп, жылдам жетістіктерге жетті. Оқудың екінші семестрінде Холл Оберлин профессоры Фрэнк Фэннинг Джуетттің алюминий туралы лекциясын үлкен қызығушылықпен тыңдады. Осы жерде Джуетт Геттингендегі Фридрих Вёлерден алған алюминий үлгісін көрсетті және: «Егер біреу алюминийді коммерциялық масштабта өндіруге болатын процесті ойлап тапса, ол әлемге пайда келтіретін ғана емес, сонымен қатар өзіне зор байлық жинауға мүмкіндік алады» деді. 1886 жылдың 23 ақпанында ол ашқан негізгі өнертабыс криолитте ерітілген алюминий тозаңын электр тогынан өткізуді қамтиды, нәтижесінде ретортаның түбінде алюминий жиналады. Үйде қаржылық қолдау таба алмаған Холл Питтсбургке барып, танымал металлург Альфред Э. Хантпен байланыс жасады. Олар Питтсбург Редукция компаниясын құрды, ол алғашқы ірі алюминий өндіріс орналастыруларын ашты. Редукция компаниясы кейін Американың алюминий компаниясына, содан кейін Alcoa компаниясына айналды. Холл ірі акционер болды және байыды. Холлдың алғашқы патенттерінде «алюминий» деген жазу қолданылған. Ұлыбританияда және британдық орфографияны қолданатын басқа елдерде қазір тек «алюминий» деген жазу қолданылады. Көптеген басқа тілдерде «ium» жалғауына ұқсас жазу қолданылады. Холл 1914 жылдың 27 желтоқсанында, 51 жасқа толып 21 күн өткен соң, Флорида штатының Дейтона қаласында үйленбеген және баласыз қайтыс болды. Ол Оберлиндегі Вествуд зиратында жерленген.
Charles Martin Hall (December 6, 1863 – December 27, 1914) was an American inventor, businessman, and chemist. He is best known for his invention in 1886 of an inexpensive method for producing aluminum, which became the first metal to attain widespread use since the prehistoric discovery of iron. He was one of the founders of Alcoa, They returned to Ohio in 1860, after the outbreak of the Civil War forced the closing of foreign missions. Charles Hall had two brothers and five sisters; one brother died in infancy. One of his sisters was chemist Julia Brainerd Hall (1859–1925), who helped him in his research. Hall began his education at home, and he was taught to read at an early age by his mother. At age 8, he entered public school, and progressed rapidly. In his second term, Hall attended, with considerable interest, Oberlin Professor Frank Fanning Jewett's lecture on aluminum; it was here that Jewett displayed the sample of aluminum he had obtained from Friedrich Wöhler at Göttingen, and remarked, "if anyone should invent a process by which aluminum could be made on a commercial scale, not only would he be a benefactor to the world, but would also be able to lay up for himself a great fortune". The basic invention, which he discovered on February 23, 1886, involves passing an electric current through a bath of alumina dissolved in cryolite, which results in a puddle of aluminum forming in the bottom of the retort. After failing to find financial backing at home, Hall went to Pittsburgh, where he made contact with noted metallurgist Alfred E. Hunt. They formed the Reduction Company of Pittsburgh, which opened the first large scale aluminum production plants. The Reduction Company later became the Aluminum Company of America, then Alcoa. Hall was a major stockholder, and became wealthy. Hall's early patents use the spelling "aluminium". In the United Kingdom and other countries using British spelling, only the spelling "aluminium" is now used. The spelling in virtually all other languages is analogous to the " ium" ending. Hall died, unmarried and childless, on December 27, 1914, twenty one days after he had reached the age of 51, in Daytona, Florida. He was buried in Westwood Cemetery in Oberlin.
Марапаттар мен құрметтер
Холл 1898 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Ол 1911 жылы Химиялық өнеркәсіп қоғамының американдық бөлімі табыстайтын ең жоғары награда – Перкин медалін жеңіп алды. 1997 жылы Холлдың электрохимиялық әдіспен ашқан алюминий өндірісі Америка Химиялық қоғамы тарапынан Ұлттық тарихи химиялық ескерткіш деп танылды. Холл ақырында Оберлин колледжінің ең белгілі меценаттарының біріне айналды және кампуста оның алюминийден жасалған мүсіні орнатылған. Жеңіл салмағының арқасында Холлдың мүсіні бір кезде жиі орын ауыстыруымен белгілі болды, көбінесе студенттердің әдемі емес әрекеттерінен туындаған. Бүгінде мүсін үлкен гранит тасқа жабыстырылған және Оберлиннің ғылым орталығының екінші қабатында тұрақты түрде орналасқан, онда студенттер мерекелерде және басқа да жағдайларда Холлды тиісті безендірулермен әсемдейді. Джуетт үйі Оберлинде Оберлин мұра орталығы ретінде сақталған. Орталықта «Алюминий: Оберлин байланысы» деп аталатын көрме бар, онда Холлдың 1886 жылғы ағаш кесетін орында жасаған тәжірибесінің қайта жаңартылған үлгісі қойылған. Холл үйі де Оберлинде сақталған, бірақ ағаш қорасы бұрынғыдан ұзақ уақыт бұрын бұзылған.
Hall was elected to the American Philosophical Society in 1898. He won the Perkin Medal, the highest award that the American section of the Society of Chemical Industry bestows, in 1911. In 1997, the production of aluminum by electrochemistry discovered by Hall was designated as a National Historic Chemical Landmark by the American Chemical Society. Hall eventually became one of Oberlin College's most prominent benefactors, and an aluminum statue of him exists on the campus. Because of its light weight, Hall's statue was once known for its frequent changes of location, often due to student pranks. Today the statue is glued to a large granite block and sits more permanently on the second floor of Oberlin's science center, where students continue to decorate Hall with appropriate trappings on holidays and other occasions. The Jewett home is preserved in Oberlin as the Oberlin Heritage Center. The center features an exhibit called Aluminum: The Oberlin Connection, which includes a re creation of Hall's 1886 woodshed experiment. The Hall House is also preserved in Oberlin, although the woodshed was demolished long ago.
Патенттер
АҚШ патенті 400,664, алюминийді оның фтор тұздарынан электролиз арқылы алу процесі – С.М. Холл, 1886 жылы тіркелді, 1889 жылы мақұлданды. TIFF форматындағы USPTO бетінің суреті.
US Patent 400,664, Process of reducing aluminium from its fluoride salts by electrolysis — C. M. Hall, applied 1886, granted 1889. TIFF Image of page from USPTO.