Кіріспе

Көмексіз өрлеу – қорғаныссыз немесе серіктессіз өрлеу.

Еркін өрлеу – тау шатырудың бір түрі, онда альпинист тек өрлеу қорғанысы үшін ғана жабдықтарды қолдана алады, бірақ бағытқа көтерілуге көмек ретінде емес. Сондықтан, еркін өрлеу кезінде бағытта кездесетін кедергілерді жеңу үшін көмекші өрлеуде қолданылатын ешқандай құралды пайдалануға болмайды. Еркін өрлеудің дамуы – тау шатыру тарихындағы маңызды кезең болды, соның ішінде альпинисттің бағытты алғашқы еркін өрлеуін (немесе FFA) анықтайтын ұғым мен анықтама да қалыптасты. Еркін өрлеуді өрлеуге қолданылатын қорғаныс түріне қарай әртүрлі форматта орындауға болады, оның ішінде дәстүрлі өрлеу (уақытша алынып тасталатын қорғаныс қолданылады), спорттық өрлеу (тұрақты орнатылған қорғаныс қолданылады), боулдеринг және жеке өрлеу (ешқандай қорғаныс қолданылмайды).

Тарих

Ашық альпинизм қозғалысы тау шағасына көтерілу тарихындағы маңызды даму болды. 1913 жылы неміс альпинисі Рудольф Ферман "Der Bergsteiger in der Sächsischen Schweiz" (немесе "Саксон Швейцариясындағы альпинист") кітабының екінші басылымын жариялады, онда жұмсақ құмтас тау жыныстарын қорғау мақсатында аймақтағы альпинизмге қатысты алғашқы міндетті ережелер енгізілді. Ережеде тек табиғи тұрақтарды пайдалануға рұқсат етілді, және осы "еркін альпинизм ережелері" бүгінге дейін қолданылып келеді. 1975 жылы неміс альпинисі Курт Альберт Франкенжурадағы Адольф Ротт Гед. Weg (V+/A1) көмекті көтерілімінің негізіне алғашқы "Rotpunkt" (немесе қызыл нүкте) белгісін салды, бұл оның оны қызыл нүкте ретінде "еркін көтерілгенін" (яғни көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін) білдірді; қызыл нүкте "алғашқы еркін көтерілу" деп қабылданатын анықтамаға айналды.

Бірінші еркін көтерілу

Тау маршрутының алғашқы "еркін өрлеуі" бірінші еркін өрлеу немесе FFA деп аталады және альпинистік журналдар мен нұсқаулықтарда тіркеледі. Олар "еркін өрлеу" бірден (яғни, ешқандай алдын ала ақпаратсыз бірінші әрекетте), бір көрумен (яғни, алдын ала ақпаратпен бірінші әрекетте) немесе қызыл нүктемен (яғни, алғашқы сәтсіз әрекеттен кейін аяқталды) жасалғанын да тіркеледі. Жаңа деңгейлерді белгілейтін FFA альпинизм тарихындағы маңызды оқиғалар болып табылады.