үнді поэзиясы: ежелгі дәуірден бері қалыптасқан, санскрит, тамил, бенгали сияқты тілдерде жазылған, рухани дәстүрлер мен мистикалық тәжірибелерден шабыттанған өнер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан поэзиясы
Poetry from India
Үндістан поэзиясы және әдебиеті жалпы алғанда, Веда дәуірінен бастау алатын ұзақ тарихқа ие. Олар Веда санскриті, Классикалық санскрит, Ежелгі метей, Қазіргі метей, телугу, тамил, одия, майтхили, каннада, бенгал, ассам, урду және хинди сияқты түрлі үнді тілдерінде жазылған. Ағылшын тілі сияқты шетел тілдеріндегі поэзия да үнді поэзиясына күшті әсер еткен. Бұл өлеңдерде Үндістанның әртүрлі рухани дәстүрлері бейнеленген. Әсіресе, көптеген үнді ақындары мистикалық тәжірибелерден шабыттанған. Поэзия – әдебиеттің ең ежелгі түрі және бай жазба және ауызша дәстүрге ие.
Indian poetry and Indian literature in general, has a long history dating back to Vedic times. They were written in various Indian languages such as Vedic Sanskrit, Classical Sanskrit, Ancient Meitei, Modern Meitei, Telugu, Tamil, Odia, Maithili, Kannada, Bengali, Assamese, Urdu, and Hindi. Poetry in foreign languages such as English also has a strong influence on Indian poetry. The poetry reflects diverse spiritual traditions within India. In particular, many Indian poets have been inspired by mystical experiences. Poetry is the oldest form of literature and has a rich written and oral tradition.
Үндістанның поэзия сыйлықтары
Үндістанда тек қана поэзия үшін берілетін әдеби сыйлықтар өте сирек. "Джнанапиет", "Сахитья Академи" және "Калидас Сэмман" сияқты беделді сыйлықтар проза және поэзия жазушыларына беріледі. Көптеген сыйлықтар романисстерге берілген. Ақындардың аз ғана саны осы сыйлықтарды алған.
There are very few literary awards in India for poetry alone. The prestigious awards like Jnanapeeth, Sahitya Akademi and Kalidas Samman etc. are given away to writers of both prose and poetry. Most of the awards have gone to novelists. Few poets have received these awards.
Джаннпит сыйлығы
Келесі ақындар өлеңдері үшін «Джнанпитх» сыйлығын жеңіп алды: Фирақ Горахпури – «Гүл е Нагма» (1969), Вишванатта Сатьянараяна – телугу тіліндегі «Сремадрамаяна Калпаврукшаму» (1970), Амрита Притам – «Кагаз те Канвас» (1981), Куратулаин Хайдер – «Ахире Саб ке Хумсафар» (1988), Сингиредди Нараяна Редди – телугу тіліндегі «Висвамбхара» (1988), О.Н.В. Куруп – малаялам поэзиясына қосқан үлесі үшін (2007) және Равури Бхарадважа – «Паакудурааллу» (телугу тілінде) романы үшін (2012).
The following poets have won the Jnanpith award for their poetry: Firaq Gorakhpuri for his Gul e Naghma (1969), Viswanatha Satyanarayana for his Sreemadraamaayana Kalpavrukshamu in Telugu (1970), Amrita Pritam for her Kagaz te Kanvas (1981), Qurratulain Hyder for her Akhire Sab ke Humsafar, Singireddi Narayana Reddi for his Viswambhara in Telugu (1988), O. N. V. Kurup for his contribution to Malayalam poetry (2007) and Ravuri Bharadhwaja for his novel Paakuduraallu (Telugu) (2012).
Ананд Пураскар және Рабиндра Пураскар
Ананда Базар Патрикасы бенгал әдебиеті үшін жыл сайынғы Ананда Пураскарын тағайындады. Рабиндра сыйлығы да бар. Бірақ бұл сыйлықтар көбінесе романда жазатын авторларға беріледі. Бұл сыйлықтарға ие болған ақындардың арасында: "Сагар Тхеке Пхера" үшін Премендра Митра (1957), "Свагато Бидай" үшін Буддадеб Басу (1974), "Суддху Ратер Шабда" үшін Аруна Митра (1979), "Гхумейчо" үшін Джой Госвами (1990), "Уранто Саб Джокер" үшін Срижато (2004) және "Чумбанер Кшато" үшін Пинаки Такур (2012) бар.
Ananda Bazar Patrika have instituted the annual Ananda Puraskar for Bengali literature. There is also Rabindra Puraskar. But these awards have usually gone to novelists. The rare poets to have won these awards include Premendra Mitra for Sagar Theke Phera (1957), Buddhadeb Basu for Swagato Biday (1974), Aruna Mitra for Suddhu Rater Shabda (1979), Joy Goswami for Ghumeichho (1990), Srijato for Uranto Sab Joker (2004) and Pinaki Thakur for Chumbaner Kshato (2012).
Сахития Академиясы сыйлығы
Сахития Академиясы танылған үнді тілдеріндегі түпнұсқа поэзия шығармалары үшін, сондай-ақ үнді поэзиясының аудармасындағы үздік шығармалары үшін жыл сайын сыйлықтар таратады. Ағылшын поэзиясы бойынша жүлдегерлер: Jayanta Mahapatra – "Relationship" (1981), Nissim Ezekiel – "Latter Day Psalms" (1983), Keki N. Daruwalla – "The Keeper of the Dead" (1984), Kamala Das – "Collected Poems" (1985), Shiv K. Kumar – "Trapfalls in the Sky" (1987), Dom Moraes – "Serendip" (1994), A. K. Ramanujan – "Collected Poems" (1999) және Jeet Thayil – "These Errors are Correct" (1912). Басқа үнді тілдерінде поэзия үшін Академияның көрнекті жүлдегерлері: H. S. Shivaprakash (каннада) және K. Satchidanandan (малаялам). Сахития Академиясының тағы бір көрнекті ақындары: Amrita Pritam (пәнджәби) – "Sunehe" (1956), V. K. Gokak (каннада) – "Divya Prithvi" (1960), G. Sankara Kurup (малаялам) – "Viswadarshanam" (1963), Kusumagraj (маратхи) – "Natsamrat" (1974), Kaifi Azmi (урду) – "Awara Sajde" (1975), Sunil Gangopadhyay (бенгал) – "Sei Somoy" (1984), Kanhaiyalal Sethia (раджастхани) – "Lilatamsa" (1984), Hiren Bhattacharyya (ассам) – "Saichor Pathar Manuh" (1992), Gunturu Seshendra Sarma (телугу) – "Kaala Rekha" (1994), Srinivas Rath (санскрит) – "Tadaiva Gaganam Shaivadhara" (1999) және Pratibha Satpathy (одия) – "Tanmaya Dhuli" (2001). Телугу тілінде 18 ақын Сахития Академиясы сыйлығына ие болған.
Sahitya Akademi gives away annual prizes for both original works of poetry in the recognised Indian languages, as well as outstanding works of translation of Indian poetry. The award winners for English poetry include Jayanta Mahapatra for Relationship (1981), Nissim Ezekiel for Latter Day Psalms (1983), Keki N. Daruwalla for The Keeper of the Dead (1984), Kamala Das for Collected Poems (1985), Shiv K. Kumar for Trapfalls in the Sky (1987), Dom Moraes for Serendip (1994), A. K. Ramanujan for Collected Poems (1999) and Jeet Thayil for These Errors are Correct (1912). Prominent Akademi awardees for poetry in other Indian languages include H. S. Shivaprakash (Kannada) and K. Satchidanandan (Malayalam). Other eminent Sahitya Akademi award winning poets include Amrita Pritam (Punjabi) for Sunehe (1956), V. K. Gokak (Kannada) for Divya Prithvi (1960), G. Sankara Kurup (Malayalam) for Viswadarshanam (1963), Kusumagraj (Marathi) for Natsamrat (1974), Kaifi Azmi (Urdu) for Awara Sajde (1975), Sunil Gangopadhyay (Bengali) for Sei Somoy (1984), Kanhaiyalal Sethia (Rajasthani) for Lilatamsa (1984), Hiren Bhattacharyya (Assamese) for Saichor Pathar Manuh (1992), Gunturu Seshendra Sarma (Telugu) for Kaala Rekha (1994), Srinivas Rath (Sanskrit) for Tadaiva Gaganam Shaivadhara (1999) and Pratibha Satpathy (Odia) for Tanmaya Dhuli (2001). Eighteen poets have won Sahitya Akademi Awards in Telugu language.
Батыс ойшылдары мен ақын-жыраулары Үндістан поэзиясына қызығушылық танытты
XIX ғасырда америкалық трансценденталистік жазушылар мен көптеген неміс романтиктері үнді поэзиясына, әдебиетіне және философиясына қызығушылық танытты. XX ғасырда батыстың ақындарының бұл салаға қызығушылығы азайды, ал қызығғандардың көпшілігінің қызығушылығы үлкен болмады: Т. С. Элиот Гарвардта санскритті оқығанмен, кейін қызығуын жоғалтты. Ален Гинзберг пен Гэри Снайдерді буддизм Үндістанға жеткізді, бірақ олар діннің тибет және жапондық формаларына көбірек бейімделді. Мексикалық ақын және жазушы Октавио Паз Мексиканың дипломатиялық миссиясының құрамында (ал 1960 жылдары елші болып) елде тұрғаннан кейін үнді поэзиясына терең және тұрақты қызығушылық танытты. Паз үнді әйеліне үйленді, санскрит кавьяларын аударды және Үндістан туралы көптеген еңбектер жазды.
In the 19th century, American Transcendentalist writers and many German Romantic writers became interested in Indian poetry, literature and thought. In the 20th century, few Western poets became interested in Indian thought and literature, and the interest of many of those was minor: T. S. Eliot studied Sanskrit at Harvard, but later lost interest. Buddhism brought Allen Ginsberg and Gary Snyder to India, but they became more interested in Tibetan and Japanese forms of the religion. Mexican poet and writer Octavio Paz developed a strong, lasting interest in Indian poetry after living in the country as part of the Mexican diplomatic mission (and as ambassador in the 1960s). Paz married an Indian woman, translated Sanskrit kavyas, and wrote extensively about India.