Коммер: Британдық жеңіл көліктер мен автобустар өндірушісі

Кіріспе

Британдық фургон, жүк көлігі және автобус өндірушісі, көлік құралы өндірушісі.

Commer – 1905 жылдан 1979 жылға дейін британдық коммерциялық және әскери көліктер өндірушісі. Commer көліктеріне жеңіл автокөліктерден жасалған фургондар, шағын фургондар, орташа және ауыр жүк көліктері мен автобустар кірді. Компания өз ауыр жүк көліктері үшін дизельдік қозғалтқыштарды да жобалап, құрастырды.

Тарих

Бұл бизнес «Коммерциялық Автокөліктер» компаниясына тиесілі болды, ол 1905 жылдың қыркүйегінде директорлар Х.К.Б. Андердаун (адвокат) және «Тікелей АҚШ кабель компаниясының» директоры Х.Г. Хатчинсонмен бірге құрылған. Компанияның мақсаты: коммерциялық автокөліктер, омнибустар, шарабан, өрт сөндіру машиналары және кез келген типтегі өнеркәсіптік көліктерді өндіру. 1920 жылы ол ішкі жану қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін өнеркәсіптік коммерциялық көліктерді өндіруге маманданған алғашқы компания ретінде танылды. Көлемді өндіріс үшін 1905 жылдың қыркүйегінде Лутон қаласының Бискот ауданындағы Бискот жолында жер сатып алынды. Бес акр жерге жаңа, кең цехтар салынып, 1906 жылдың соңына қарай құрылысы аяқталды. «Коммерциялық Автокөліктер» 1906 жылдың тамызында Мотор өндірушілер мен саудагерлер қауымдастығының мүшесі болды. Бұл компания Ұлыбританиядағы коммерциялық көліктерді өндірушілердің бірі болды, оның ерекшелігі – «Commer Car». 1907 жылдың наурыз айында Олимпиададағы Коммерциялық Автокөліктер көрмесінде «Commer» 30-36 ат күші бар қозғалтқышпен және зауыт директоры Линлидің өнертапқан қорапшасымен жабдықталған шассиді көрсетті. Бұл өзгерістерді жасауда иінтіректер емес, тұрақты байланыста болатын шұңқыр дөңгелектер қолданылды. Автобус шассиінен басқа «Commer» отыз жолаушыға арналған шарабан мен үлкен кәсіпорынға тиесілі жеткізу фургондарын да көрсетті. 1907 жылдың қыркүйегінде «Ұлы Коммерциялық Автокөліктер сынақтарына» BM 787 тіркеу нөмірімен жаңа, «үлкен және қуатты» E43 жүк көлігі қатысты. Ол сондай-ақ тұрақты желкелі беріліс қорына ие болды («Commer» лозунгі – «кликпен тістейтін иінтіректер»). Көліктің салмағы (3,7 тонна) 3 тонна 13 центнер болды, қозғалтқышы төрт цилиндрлі, қуаты 800 айналымда 33 ат күшіне жететін. Онда төрт жылдамдық және қосалқы тізбектермен жүргізілетін жүйе болды. Ұзындығы 20 фут (6 метр), ені (2,1 метр) жеті футтан сәл артық, ал биіктігі (1,76 метр) алты футтан екі дюйм кем. Платформаның ұзындығы 3,6 метрді құрады. Газетте Виднес қаласында «Commer» шассиі жолаушыларды тасымалдағаны жазылған. Бірінші жүк көлігінің, 3 тонналық RC үлгісінің өндірісі 1907 жылы басталды. Кейіннен ол SC және басқа да YC сериялары арқылы жаңартылды, бұл серия «Барнет» деп те аталды. Олардың алғашқы автобусы 1909 жылы жасалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, зауыт британдық армия үшін әскери көліктерді жасауға көшті, ал 1919 жылға қарай 3000-нан астам көлік жасалды. 1920 жылы қаржылық қайта құрылымдауға түсуге мәжбүр болғанымен, кредиторлардан құтылу үмітіне қарамастан, компания соғыс кезеңіндегі қызметтен түскен табысқа 60 пайыздық артық пайда салығын төлеу үшін жиналған 75 000 фунт стерлингтік қарызын өтей алмады. Ақырында, 1925 жылы Ресивермен келісімге келгеннен кейін, «Commer» 1926 жылы «Humber» компаниясымен сатып алынды. 1931 жылы «Humber» компаниясы «Rootes Group» компаниясының 60 пайызына тиесілі еншілес компанияға айналды. 1970 жылдары «Commer» атауы «Chrysler Europe» компаниясы «Rootes» компаниясын сатып алғаннан кейін «Dodge» атауымен ауыстырылды. 1978 жылы «Peugeot» компаниясы «Chrysler Europe» компаниясын сатып алғаннан кейін «Commer» зауыты «Renault Trucks» жүк машиналары бөлімшесімен серіктестікте жұмыс істеді. Біраз уақыт бойы ол «Renault» белгілерімен «Dodge» коммерциялық жүк көліктерінің ассортиментін өндіруді жалғастырды, өнімді дамыту жұмыстары шектеулі болды. Ақырында «Dodge» өндірісі «Renault» негізгі үлгілерінің пайдасына тоқтатылды, ал 1990 жылдардың басында «Renault» жүк көліктері мен автобустарының қозғалтқыштарын өндіруге көшті. Көптеген «Commer» фургондары мен жүк көліктері «Rootes TS3» қозғалтқышымен жабдықталғандығымен ерекшеленеді, бұл екі тактілі дизельдік үш цилиндрлі, көлденең орналасқан поршеньді қозғалтқыш, ол шығаратын ерекше шуға байланысты «Commer Knocker» деп аталды. Жаңа «Commer» көліктерінде «Perkins» және «Cummins» дизельдік қозғалтқыштары, ал сирек жағдайларда «Mercedes» дизельдік қозғалтқыштары қолданылды.

This business belonged to Commercial Cars Limited, a company incorporated in September 1905 by directors H C B Underdown, barrister and director of Direct United States Cable Co with H G Hutchinson a director of Royal Exchange Assurance to manufacture: commercial cars, omnibuses, charabancs, fire engines and every kind of industrial vehicle. In 1920, it was described as the first company to specialise in the manufacture of internal combustion industrial commercial vehicles. In order to go into volume production a site was bought in September 1905 at Biscot Road, Biscot, Luton. Construction of extensive new workshops began on the five acre site which was mostly complete by late 1906. Commercial Cars became a member of the Society of Motor Manufacturers and Traders in August 1906. It was one of the first manufacturers of commercial vehicles in the United Kingdom, its speciality being the Commer Car. At Olympia's Commercial Motor Show in March 1907, Commer exhibited a motor bus chassis with a 30–36 horsepower engine and a gearbox invented by Mr Linley, the works manager. Dog clutches made the change rather than the spur wheels which remained in constant mesh. As well as the bus chassis Commer displayed a char a banc for thirty passengers and delivery vans being run by a substantial enterprise. A new "large and powerful" lorry, E43, registration BM 787, took part in the Great Commercial Motor Trials in September 1907. It also had a constant mesh gearbox (Comer (sic) slogan—'dogs which bite with a click'). Unladen weight was (3.7 tonnes) 3 tons 13 cwt, the engine had four cylinders, its output was 33 horsepower at 800 rpm. It had four forward speeds and was driven by side chains. Length 20 feet (6 metres), width just over (2.1 metres) seven feet and height (1.76 metres) two inches under six feet. The platform was (3.6 metres) twelve feet long. The newspaper noted that a Commercars "chassis" was transporting passengers at Widnes. Production of the first truck, the 3 ton RC type started in 1907. This was later modernized into the SC and so on through the YC range, which was also known as the "Barnet" series of trucks. Their first bus was made in 1909. With the outbreak of the First World War the factory turned to the manufacture of military vehicles for the British Army, and by 1919 more than 3000 had been made. Though obliged to undergo financial restructure in 1920 in the hope of avoiding creditors, the business was unable to avoid repayment of a debt of £75,000 due to the Treasury, raised in order to pay 60 per cent Excess Profits Duty on wartime activities. Eventually, after agreeing terms with the Receiver in 1925, Commer was bought in 1926 by Humber. In 1931 Humber became a 60 percent owned subsidiary of the Rootes Group. The Commer name was replaced by the Dodge name during the 1970s, following the takeover of Rootes by Chrysler Europe. After Peugeot purchased Chrysler Europe in 1978, the Commer factory was run in partnership with the truck division of Renault, Renault Trucks. For some time, it continued to produce the Dodge commercial truck range with Renault badges, and there was a small amount of product development. Eventually, Dodge production was cancelled in favour of mainstream Renault models, and there was a switch to the production of Renault truck and bus engines in the early 1990s. Many Commer vans and lorries are notable for being fitted with the Rootes TS3 engine, a two stroke diesel three cylinder horizontally opposed piston engine, which came to be known as the "Commer Knocker" owing to the distinct noise it produced. Newer Commer vehicles had Perkins and Cummins diesel engines, and, less commonly, Mercedes diesel engines.

Коммер N және LN сериялары

N сериясы 1935 жылы ұсынылды, сондай-ақ Ұлыбритания қарулы күштері оны Екінші дүниежүзілік соғыста пайдаланды. 1939 жылы өндіріс тоқтатылып, соғыстан кейін қайта жаңғыртылмады. Бензин немесе дизельдік қозғалтқыштармен жабдықталған кабиналы және капотты жүк көліктері қол жетімді болды. Алты цилиндрлі бензин қозғалтқышы екі нұсқада ұсынылды. Перкинс Леопард дизельдік қозғалтқышы да бар еді. Ассортиментке N сериясы, сондай-ақ LN жеңіл жүк көліктері (тоннадағы шамамен салмағына қарай N1-ден N6-ға дейін нөмірленген) және дизельдік қозғалтқыштармен жиі жабдықталған PN сериясы автобустары кірді. 1938 жылы 4/5 тонналық PLNF5 та ұсынылды. LN сериясы 1930 жылдардағы ауыр жүк көліктері үшін 30 миль/сағ жылдамдық шегінде тиімді жұмыс істеу үшін де жасалған. 4/5 тонналық LN5 енгізілгеннен кейін 5 1/2 тонналық N5 өндірісі тоқтатылды. Бірақ нарық керісінше шешті және N5 қайта өндіріске қойылатыны 1938 жылдың ақпанында жарияланды.

Коммерлік суперпоиз

Commer Superpoise (Q сериясы) 1939 жылы жартылай алдыңғы және толық алдыңғы басқару опцияларымен ұсынылды. Бұл жаңа модельдер көбірек ағымды және заманауи сыртқы түріне ие болды, сондай-ақ американдық International сияқты алдыңғы бөлігін қабылдады. Бұл желіге 6 цилиндрлі бензин немесе дизельді қозғалтқыштармен жабдықталған 1,5 тоннадан 6 тоннаға дейінгі жүк көтергіштігі бар жүк көліктері кірді. Экспорттық нарықтарда 200 сериясы Fargo немесе DeSoto брендтерімен сатылды. Dodge 1963 жылға дейін өндірісте болды, содан кейін "Dodge 400 сериясы" ретінде жаңартылды, ол американдық Dodge D сериясының орта тоннажды жүк көлігінің кабинасын және Perkins және Leyland Motors компанияларының жаңа қозғалтқыштарын алды. Бұл модель көбінесе экспортқа арналған, бірақ Ұлыбританияда да қолжетімді болды. Модель өз ішкі нарығында сәттілікке жете алмады және 1965 жылы өндірісі тоқтатылды. Dodge 400 сериясы түпнұсқа американдық жүк көлігінен ешқандай айырмашылығы болмағандықтан, оларды ажырату өте қиын. Қызығы, Dodge 1979 жылғы Dodge 50 сериясында американдық жүк көлігін еуропалық шассимен біріктіру әдісін қайта қолданды, нәтижесінде Dodge B сериясының фургон кабинасы және британдықтар жобалаған орта тоннажды жүк көлігінің платформасы пайда болды.

Автобустар

Коммер автобустар өндірді және 1909 жылы Виднеске төрт автобус жеткізгені тіркелген. "Командо" екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, ал "Авенжер" 1948 жылдың 28 ақпанында шығарылды, 1954 жылдан бастап TS3 қозғалтқышымен жабдықталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Корольдік әуе күштері "Командоны" 1 1/2 ұзындықтағы бақылау декімен экипаж автобусы ретінде пайдаланды.

Коммерлік жеңіл пикап

Commer Light Pick Up – Hillman Minx седанының негізінде Commer компаниясы 1950-ші жылдары шығарған пикап; Hillman таңбасымен ұқсас модель де өндірілді. Mark III төрт цилиндрлі қозғалтқышпен, Mark VI – бір құрастырмалы қозғалтқышпен, ал Mark VIII – қозғалтқышпен жабдықталған.

Коммер экспресс жеткізуші

Commer Express Delivery Van – 1950 жылдары Commer компаниясы шығарған жеңіл коммерциялық көлік. Ол Hillman Minx седанының негізінде жасалған және сол модельмен бірге дамыған. 1957 жылғы модельде жүк салуға арналған кеңістік және шамамен 9 центнерге дейін жүк көтеруге мүмкіндік болды, төрт цилиндрлі Hillman қозғалтқышымен жабдықталған және төрт жылдамдықты руль колоннасы арқылы ауыстырылатын беріліс қорабы орнатылған. Оның орнына Commer FC фургондары келді.

Құсмекенді көбелек

Commer Cob – Hillman Husky негізінде 1956 жылдың басында, Hillman Minx Mark VIII-дің түпнұсқасы ретінде ұсынылған 7 центнерлік жүк көлігі. Express-ке ұқсас болғанымен, жалпы ұзындығы қысқа, жүк саласы кіші және пішіні дөңгелектеу келген. Ол Hillman Imp седанының негізінде құрастырылған. 1968 жылдың қазан айында Hillman Imp Van деп атауы өзгертілді, өндіріс тоқтатылғанға дейін, яғни 1970 жылдың шілдесіне дейін барлығы 18 194 дана өндірілді.

Коммер BF

Commer BF – Commer компаниясы 1957 жылдан бастап шығарған, қазіргі Step Van-ға ұқсас дизайны бар жеңіл/орта тоннажды фургон. Осы фургонның көптеген үлгілері мұздатқыш көліктері мен жедел жәрдем машиналары ретінде құрастырылған. Бірнеше шасси-кабина нұсқалары да шығарылды, бірақ олардың көпшілігі Гонконг сияқты елдерге экспортталды, онда олар жергілікті кузовтармен және басқа да өзгерістермен пикаптар мен жабық фургонға айналдырылды. Оның өзінің салмағына және сол кезге қарағанда салыстырмалы түрде қуатты қозғалтқыштары болды. 1961 жылы Commer жаңа Walk Thru-ды ұсынғаннан кейін өндіріс 1966 жылы тоқтатылды, бұл BF-тің оның ізбасарына арзан баламасы ретінде ұсынылуына әкелді. BF моделінің ауыр тоннажды нұсқалары Superpoise жүк машиналарындағы сияқты қозғалтқыштармен де ұсынылды. Commer мен Karrier арасындағы байланысқа байланысты, Karrier да BF-тің қайта брендтелген нұсқасын жасады және сатты, ол бастапқы үлгіге қарағанда үнемдірек қозғалтқыштармен жабдықталған.

Коммерциялық жолмен жүретін

Commer Walk Thru 1961 жылы Commer BF үлгісінің орнына шығарылды. Walk Thru 1 1/2 тонналық, 2 тонналық және 3 тонналық фургон мен кабина шассилерінің нұсқаларында, дизельдік немесе бензиндік қозғалтқыштар таңдауымен ұсынылды.

Әскери көліктер

Коммер екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдаланылған әскери көліктердің бірнеше түрін жасады, және олар 1980-ші жылдарға дейін қолданыста болды. Әскерде қызмет еткен британдық юморист Фрэнк Мьюр радио арқылы бұзылған көлік туралы хабарлағанда: "Коммер тоқтады" деген сөздерді айтқан.

Қозғалтқыштар

Commer компаниясы өз ауыр жүк көліктері мен автобустары үшін дизельдік қозғалтқыштарды өзі жобалап және өндірді. Бұл қозғалтқыштар кабина еденінің астына орналастырылуға арналған төмен профильді конструкциялар болды.

TS3

TS3 қозғалтқышы екі тактілі дизельдік қондырғы болды, онда үш цилиндр бар, әрқайсысы поршеньдер жұбын қамтиды, жанар камерасы поршеньдер жұбының жоғарғы бөлігі мен цилиндр қабырғалары арасында қалыптастырылған. Ол Commer жүк көліктерінің қатары үшін арнайы жобаланған. TS3 және одан туындаған TS4 үлгілері бірегей болып, қуатты бір коленвалға жеткізу үшін тиіскендерді (рокерлерді) пайдаланды.

TS4

TS4 қозғалтқышы өндіріске дейінгі прототип ретінде 1,2 миллион миль жүріп сынақтан өтті. Ол TS3 қозғалтқышының 4 цилиндрлі нұсқасы еді.

Автоспорт

Шотландиялық автожарыс командасы Ecurie Ecosse 1950-ші жылдары Commer шассиіне негізделген екі қабатты тасымалдау көлігін пайдаланды.

Еңбек жолы

Коммер 1934 жылы «Карьер» компаниясын сатып алды және «Карьер» Rootes Group-қа қосылды. Олардың каталогындағы арнайы өнімдерге «Коб» тракторы, 1930 жылы «Карьер» ұсынған «механикалық жылқы» және коммуналдық моторлық құрылғылар: қоқыс жинау машиналары, жол сыпыру машиналары және троллейбустар кірді. «Коб» Southern, LNE және LM&S теміржол компанияларына жеткізілді, ал «Карьер» сатып алынған кезде қосымша тапсырыстар қолда бар еді. «Лесни Продуктс» компаниясының «Matchbox» сериясы; No. 62b (1963-1969 жылдары шығарылған), Commer BF «TV Service Van», «Rentaset» бояуы, шамамен 00 масштабы. «Мекано Динки Тойс» компаниясы; No. 430 (1954–64 жылдары өндірілген), Commer Breakdown Vehicle (Superpoise), шамамен O масштабы (1:44). «Corgi» 1956 және 1971 жылдар аралығында «Commer» көліктеріне негізделген бірнеше модельдерді шығарды, олардың ішінде боялған жеткізу фургондары, ашық борты бар жүк көліктері және мобильді камералық фургон (қосымша жабдықтарымен) шамамен O масштабында (1:44) болды. «Oxford Diecast» компаниясы «Commer» көліктеріне негізделген бірнеше модельдерді OO және N масштабтарында шығарады.