Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед микологы (1794–1878)
Swedish mycologist (1794 1878)
Элиас Магнус Фрис (15 тамыз 1794 – 8 ақпан 1878) – швед микологы және ботанигі. Оны кейде «Микологияның Линнеюсі» деп атайды. Ол өзінің еңбектерінде жүздеген саңырауқұлақтар мен лишайкалар түрлерін сипаттап, оларға ботаникалық атаулар берді, олардың көптегені бүгінге дейін мойындалған.
Elias Magnus Fries (15 August 1794 – 8 February 1878) was a Swedish mycologist and botanist. He is sometimes called the "Linnaeus of Mycology". In his works he described and assigned botanical names to hundreds of fungus and lichen species, many of which remain authoritative today.
Мансап
Фрис Фемсjöде (Хилте муниципалитеті), Смоландта пастордың ұлы болып дүниеге келді. Ол Вексjöде білім алды. Гүлді өсімдіктер туралы кең білімін әкесінен сіңірді. 1811 жылы Фрис Лунд университетіне қабылданды және 1814 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Сол жылы ол ботаника кафедрасының доценті болып тағайындалды. Ол Швеция Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды, ал 1824 жылы толық профессор атанды. 1834 жылы ол Боргстрем профессоры болды. Сол жылы ол Уппсала университетінің ботаникалық бағының директоры болып тағайындалды. 1853 жылы университет ректоры болды. Фристің ең маңызды еңбектері – үш томдық «Systema mycologicum» (1821–1832), «Elenchus fungorum» (1828), екі томдық «Monographia hymenomycetum Sueciae» (1857 және 1863) және «Hymenomycetes Europaei» (1874) еңбектері. Фрис, Кристиан Хендрик Персондан кейін, саңырауқұлақтар таксономиясының негізін қалаушылардың бірі саналады. Оның саңырауқұлақтар таксономиясына Гёте мен неміс романтиктері әсер еткен. Ол споралардың түсі мен гименофордың құрылысын (саңырауқұлақ астындағы тесіктер, жапырақшалар, тістер және т.б.) маңызды таксономиялық белгілер ретінде пайдаланды. Ол жаңа саңырауқұлақ түрлерін сипаттаған ең өнімді авторлардың бірі болды, өмірінде 3210 түрді ресми түрде анықтады. Фрис 1878 жылдың 8 ақпанында Уппсалада қайтыс болды. Оның өліміне орай «The Times» газеті былай деп жазды: «Оның көптеген еңбектері, әсіресе саңырауқұлақтар мен лишайниктер туралы зерттемелері, оны өсімдіктер тобындағы Линеймен теңестіруге мүмкіндік береді». Боргстрем профессоры лауазымын (1859–1876) Йохан Эрхард Арешуг, ал одан кейін Элиас ұлы Теодор Магнус Фрис (1877–1899) басқарды.
Fries was born at Femsjö (Hylte Municipality), Småland, the son of the pastor there. He attended school in Växjö. He acquired an extensive knowledge of flowering plants from his father. In 1811 Fries entered Lund University He obtained his doctorate in 1814. In the same year he was appointed an associate professorship in botany. He was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences, and in 1824, became a full professor. In 1834 he became Borgström professor That year he was also appointed director of the Uppsala University Botanical Garden. In 1853, he became rector of the University. Fries most important works were the three volume Systema mycologicum (1821–1832), Elenchus fungorum (1828), the two volume Monographia hymenomycetum Sueciae (1857 and 1863) and Hymenomycetes Europaei (1874). Fries is considered to be, after Christian Hendrik Persoon, a founding father of the modern taxonomy of mushrooms. His taxonomy of mushrooms was influenced by Goethe and the German romantics. He utilized spore color and arrangement of the hymenophore (pores, gills, teeth etc.) as major taxonomic characteristics. He was one of the most prolific authors of new fungal species, having formally described 3210 in his career. Fries died in Uppsala on 8 February 1878. When he died, The Times commented: "His very numerous works, especially on fungi and lichens, give him a position as regards those groups of plants only comparable to that of Linnaeus." Fries was succeeded in the Borgström professorship (from 1859 to 1876) by Johan Erhard Areschoug, after whom Theodor Magnus Fries, the son of Elias, held the chair (from 1877 to 1899).
Отбасы
Оның әйелі Кристина Висландер (1808–1862) болды, олар тоғыз бала тәрбиеледі. Оның ұлы Теодор Магнус Фрис ботаник және лихенолог болды, кейіннен Боргстрем профессоры қызметін өзі атқарды, ал тағы бір ұлы Оскар Роберт Фрис Гетеборгте дәрігер болып жұмыс істеді, сонымен қатар микологияға үлкен қызығушылық танытты. Теодор "Тор" Магнустың ұлдары Торе Кристиан Элиас Фрис және Роберт Элиас Фрис та ботаниктер болды.
His wife was Christina Wieslander (1808 1862), with whom he raised nine children. His son Theodor Magnus Fries became a botanist and lichenologist, eventually holding the Borgström professorship himself, and another son, Oscar Robert Fries, became a physician in Gothenburg while maintaining a keen interest in mycology. Theodor "Thore" Magnus's sons Thore Christian Elias Fries and Robert Elias Fries also became botanists.