Дэвид Гилл: Шығыс мұхитындағы жұлдызды зерттеушінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Шотланд астрономы (1843–1914)

Гиллдің қызығушылығы басқа салаға қатысты болған сияқты, себебі бірнеше жылдан кейін ол бизнесін сатты, содан кейін Абердинширдегі Дун-Эхтте Лорд Линдсейдің жеке обсерваториясын жабдықтауға уақыт жұмсады. 1874 жылы Гилл Венераның өтуін бақылау үшін Маврикийге экспедицияға қатысты. Үш жылдан кейін ол Марстың жақындасуын бақылау және оның қашықтығын есептеу үшін Ассенсион аралына барды. Осы еңбекті есептеулерді жүргізіп жатқанда, оған Кейп обсерваториясына тағайындалғаны туралы хабарланды. Келесі 27 жылда ол оны толығымен қайта жаңартып, жоғары деңгейдегі мекемеге айналдырды. Гилл өте мұқият бақылаушы болған және аспаптарынан ең жақсы нәтижені алуға бейімділік танытқан. Оның гелиометрмен жасаған Күннің параллаксын бақылауы және жақын жұлдыздардың қашықтығын есептеуі оның еңбегінің айғағы болып табылады. Ол Роберт Иннесті Кейп обсерваториясына шақырды. Гилл Марстың параллаксын пайдаланып Күнге дейінгі қашықтықты анықтады, сондай-ақ жұлдыздарға дейінгі қашықтықты өлшеді. Ол гелиометрді пайдалануды жетілдірді. 1879 жылдан 1906 жылға дейін ол Жақсы Үміт мүйісіндегі Корольдік обсерваторияда Корольдіктің астрономы болды. Ол астрофотографияны қолдануда алғашқылардың бірі болды, 1882 жылғы Ұлы кометаның алғашқы суретін түсірді және Carte du Ciel жобасының ерте жақтастарының бірі болды. Ричард Лич Мэддокс құрғақ пластинкалы фотосуреттеуді ойлап тапқаннан кейін, Гилл бұл процесті жұлдыздардың суреттерін жасауға және олардың салыстырмалы орналасуын және жарықтығын оңай анықтауға қолдануға болатынын түсінді. Бұл голланд астрономы Дж. К. Каптейнмен бірлесіп үлкен жобаға және жарты миллионға жуық оңтүстік жұлдыздардың жарықтығы мен орнының каталогын құрастыруға әкелді. Бұл еңбек 1896-1900 жылдар аралығында 3 томдық "Cape Photographic Durchmusterung" деген атпен жарық көрді. Гилл сондай-ақ бүкіл аспанды картаға түсіруге бағытталған Carte du Ciel жобасын ұйымдастыруда жетекші рөл атқарды. Ол Оңтүстік Африкадан Норвегияға дейін созылған 30-шы меридианның бойында геодезиялық зерттеулер жүргізуді бастады, нәтижесінде Жер бетінде өлшенген ең ұзын меридиан пайда болды. Оның өлшеуге деген қызығушылығы 1907 жылдан 1914 жылға дейін Халықаралық салмақтар мен өлшемдер комитетінің (CIPM) мүшесі болуына әкелді. Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының президенті ретінде ол 1907 жылы жасаған мәлімдемесінде метр немесе саженный сияқты кездейсоқ стандарттарға емес, негізгі физикалық қасиеттерге негізделген анықтамаларды қолдануды жақтады. Гилл 1870 жылы Изобель Блэкке үйленді, ол оны Марсты бақылау үшін Ассенсион аралына ертіп барды. Гилл 1906 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін, олар Лондонға көшіп барды, онда Гилл 1914 жылы қайтыс болғанға дейін екі жыл (1909-1911) Корольдік астрономиялық қоғамның президенті болып қызмет етті. Ол әйелі Изабел Сара Гиллмен бірге Абердиндегі Сент-Мачар соборының аумағында жерленді. Қабір шіркеудің шығыс сыртқы қабырғасында орналасқан.

It would seem that Gill's interests lay elsewhere since after a few years he sold the business, and then spent time equipping Lord Lindsay's private observatory at Dun Echt, Aberdeenshire. In 1874, Gill joined the expedition to Mauritius to observe the transit of Venus. Three years later he went to Ascension Island to observe a near approach of Mars and to calculate its distance. While carrying out these laborious calculations, he was notified of his appointment to the Cape Observatory, which, over the following 27 years he was to refurbish completely, turning it into a first rate institution. Gill was a meticulous observer and had a flair for getting the best out of his instruments. His solar parallax observations with a heliometer and his calculations of distances to the nearer stars, are testimony to his outstanding work. He recruited Robert Innes to the Cape Observatory. Gill used the parallax of Mars to determine the distance to the Sun, and also measured distances to the stars. He perfected the use of the heliometer. He was Her Majesty's Astronomer at the Royal Observatory at Cape of Good Hope from 1879 to 1906. He was a pioneer in the use of astrophotography, making the first photograph of the Great Comet of 1882, and one of the early proponents of the Carte du Ciel project. The invention of dry plate photography by Richard Leach Maddox made Gill realise that the process could be used to create images of the stars and to more easily determine their relative positions and brightness. This led to a massive project in collaboration with the Dutch astronomer J. C. Kapteyn, and the compiling of an index of brightness and position for some half a million southern stars. The work was published as Cape Photographic Durchmusterung in 3 volumes between 1896 and 1900. Gill also played a leading role in the organising of the Carte du Ciel, an ambitious international venture aimed at mapping the entire sky. He initiated the idea of a geodetic survey along the 30th meridian east stretching from South Africa to Norway, resulting in the longest meridian yet measured on Earth. His concern with measurement led to him becoming a member of the International Committee for Weights and Measures (CIPM) from 1907 1914. As president of the British Association for the Advancement of Science, he gave a presidential address in 1907 in which he advocated definitions based on fundamental physical properties, rather than on arbitrary standards such as a rod of metal with lines ruled upon it to mark the yard or metre. Gill married Isobel Black in 1870, and she accompanied him to Ascension Island for his Mars observations. On Gill's retirement in 1906, the couple moved to London, where Gill served for two years (1909–1911) as president of the Royal Astronomical Society before his death in 1914. He was buried with his wife, Isobel Sarah Gill, in the grounds of St Machar's Cathedral, Aberdeen. The grave lies on the east outer wall of the church.

Лекциялар

1909 жылы ол Корольдік институтының Рождестволық лекциясын оқуға шақырылды, лекцияның тақырыбы – «Астрономия: Ескі мен Жаңа».