Кіріспе

Вэнь Цинь Чоу (; 1918–2001) – Қытайда туған американдық зымыранды бағыттау ғалымы және цифрлық компьютерлерді дамытудың алғашқы қадамдарын жасаған ғалым, бағдарламаланатын тек оқу жады, яғни PROM-ды ойлап табуымен белгілі.

Өмірбаян

Чоу 1918 жылы Шанси провинциясының Тайюань қаласында дүниеге келген. 1940 жылы Ұлттық Чьяо Тунг университетінен (қазіргі Шанхай Цзяо Тунг университеті) электр инженериясы бойынша бакалавр, ал 1942 жылы Массачусетс технология институтынан электр инженериясы магистрі дәрежесін алды. Америкалық Bosch Arma корпорациясының Arma бөлімшесінде жұмыс істейтін Чоу, зымырандардың, спутниктердің және ғарыш кемелерінің бағыттау жүйелерінде цифрлық компьютерлерді қолданудың пионері болды. Ол АҚШ Әскери-әуе күштерінің Atlas E/F ICBM (Inter Continental Ballistic Missile) толық инерциялық бағыттау жүйесі мен бағыттау компьютерін, әуедегі алғашқы өндірістік цифрлық компьютерді жобалады. Чоу жеке өзі алғашқы толық қатты күйдегі, жоғары сенімділікке ие, ғарышқа арналған цифрлық компьютердің дизайнын жасады және Американың ICBM бағыттау жүйелерінің негізгі жүйелік тәсілдерін және механикаландыруын құрды. Чоу қазіргі кезде бағдарламаланатын жад немесе PROM деп белгілі жадты ойлап тапты және оның негізгі патентын алды. PROM, 1950 жылдардың соңында "тұрақты сақтау матрицасы" деп аталған, Atlas E/F ICBM әуедегі цифрлық компьютері үшін ойлап табылды. Ол 1960 жылдар мен 1970 жылдардың басында зымырандар мен ғарыш кемелерінің цифрлық компьютерлерін және бағыттау жүйелерінің технологиясын дамыту және жетілдіру бойынша жұмысын жалғастырды, «Аэроғарыш корпорациясында» «Джемини» және «Минутмен» бағдарламаларында, ал IBM-де «B1, B52, Сатурн V» және «Скайлаб» бағдарламаларында жұмыс істеді. Чоу ерекшелігі, АҚШ Әскери-әуе күштерінің және НАСА-ның барлық маңызды ICBM және пилотты ғарыш бағдарламаларының бағыттау компьютерлері мен бағыттау жүйелерінде бастапқыдан қатысты – «Атлас», «Титан», «Джемини», «Сатурн» және «Скайлаб» арқылы бүгінгі күнге дейін қолданылып келе жатқан зымырандар мен ғарыш кемелеріне дейін, «Минутмен» және ғарыш шаттлы. 2004 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері Чоуға өлімінен кейін берілген ең жоғары наградаларының бірі – Әскери-әуе күштерінің ғарыш және зымыран пионерлері сыйлығын табыстады, бұрын тек 30 адам ғана осы сыйлыққа ие болған. Чоу осы сыйлықты алған санаулы азаматтардың бірі және Джон фон Нейманмен бірге осы құрметке ие болған екі ғалымның бірі.