Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алғашқы электрондық цифрлық есептеу құрылғысы
Early electronic digital computing device
Атанасофф-Бери компьютері (ABC) – алғашқы автоматты электрондық цифрлық компьютер. Күнінің технологиялық мүмкіндіктерімен және іске асыруымен шектелгендіктен, бұл құрылғы біршама көлеңкеде қалды. ABC-нің алғашқылығы компьютерлік технология тарихшылары арасында даулы мәселе болып табылады, себебі ол бағдарламалана қоймады және Тьюринг толық емес еді. Көбінесе ABC – әрбір заманауи процессордың құрамына енгізілген алғашқы электрондық АЛҚ (арифметикалық-логикалық құрылғы) саналады. Оның ерекше үлесі – вакуумдық түтікшелерді арифметикалық есептеулер үшін алғаш рет қолдану арқылы есептеу процесін жылдамдату болды. Бұрын, Конрад Цузенің Z1 компьютері және бір мезгілде жасалған Гарвард Mark I машиналары баяу электромеханикалық әдістерді пайдаланған. 1943-1945 жылдардағы алғашқы электрондық, бағдарламаланатын, цифрлық машина – Colossus компьютері ABC сияқты түтікшелік технологияны қолданды.
The Atanasoff–Berry computer (ABC) was the first automatic electronic digital computer. Limited by the technology of the day, and execution, the device has remained somewhat obscure. The ABC's priority is debated among historians of computer technology, because it was neither programmable, nor Turing complete. Conventionally, the ABC would be considered the first electronic ALU (arithmetic logic unit) which is integrated into every modern processor's design. Its unique contribution was to make computing faster by being the first to use vacuum tubes to do the arithmetic calculations. Prior to this, slower electro mechanical methods were used by Konrad Zuse's Z1 computer, and the simultaneously developed Harvard Mark I. The first electronic, programmable, digital machine, the Colossus computer from 1943 to 1945, used similar tube based technology as ABC.
Шолу
1937 жылы жобаланған бұл машинаны Айова штатының математика және физика профессоры Джон Винсент Атанасов, аспирант Клиффорд Берридің көмегімен құрастырды. Ол тек сызықтық теңдеулер жүйесін шешу үшін жасалған және 1942 жылы сәтті сынақтан өтті. Дегенмен, оның аралық нәтижелерді сақтау механизмі – қағаз карточка жазу/оқу құрылғысы – толық жетілдірілмеген. Джон Винсент Атанасов Айова штатының колледжін тастап, Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуға кеткен кезде машина бойынша жұмыс тоқтатылды. ABC қазіргі заманғы есептеулердің маңызды элементтерін, соның ішінде бинарлық арифметиканы және электрондық коммутациялық элементтерді енгізді, бірақ оның арнайы мақсаты және өзгертіліп сақталатын бағдарламаның болмауы оны қазіргі заманғы компьютерлерден ерекшелендіреді. Компьютер 1990 жылы IEEE Milestone мәртебесіне ие болды. Атанасов пен Берридің компьютерлік жұмысы 1960 жылдары электрондық компьютердің алғашқы нұсқасы бойынша патенттік даулар кезінде қайта жарияланғанға дейін кеңінен белгілі болған жоқ. Сол кезде Джон Мочли мен Дж. Преспер Эккерт жасаған ENIAC қазіргі мағынадағы алғашқы компьютер деп есептелді, бірақ 1973 жылы АҚШ округтік соты ENIAC патентін күштен шығарып, ENIAC өнертапқыштары электрондық цифрлық компьютердің негізгі идеяларын Атанасовтан алғанын мәлімдеді. 1970 жылдардың ортасында, Екінші дүниежүзілік соғыста британдықтар жасаған Colossus компьютерінің құпиясы ашылып, 1976 жылғы маусымда Нью-Мексико штатының Лос-Аламос қаласында өткен конференцияда Colossus туралы мәліметтер жарияланды. Джон Маукли мен Конрад Цузе осы жаңалықты естіп таң қалды.
Conceived in 1937, the machine was built by Iowa State College mathematics and physics professor John Vincent Atanasoff with the help of graduate student Clifford Berry. It was designed only to solve systems of linear equations and was successfully tested in 1942. However, its intermediate result storage mechanism, a paper card writer/reader, was not perfected, and when John Vincent Atanasoff left Iowa State College for World War II assignments, work on the machine was discontinued. The ABC pioneered important elements of modern computing, including binary arithmetic and electronic switching elements, but its special purpose nature and lack of a changeable, stored program distinguish it from modern computers. The computer was designated an IEEE Milestone in 1990. Atanasoff and Berry's computer work was not widely known until it was rediscovered in the 1960s, amid patent disputes over the first instance of an electronic computer. At that time ENIAC, that had been created by John Mauchly and J. Presper Eckert, was considered to be the first computer in the modern sense, but in 1973 a U. S. District Court invalidated the ENIAC patent and concluded that the ENIAC inventors had derived the subject matter of the electronic digital computer from Atanasoff. When, in the mid 1970s, the secrecy surrounding the British World War II development of the Colossus computers that pre dated ENIAC, was lifted and Colossus was described at a conference in Los Alamos, New Mexico, in June 1976, John Mauchly and Konrad Zuse were reported to have been astonished.
Функция
ABC бір мезгілде сызықтық теңдеулер жүйесін шешу үшін арнайы жасалған. Ол 29 теңдеуге дейінгі жүйелерді шеше алатын, сол кезде бұл өте қиын мәселе еді. Осындай көлемдегі мәселелер физика саласында, Джон Атанасовтың жұмыс істеген бөлімінде жиі кездесе бастады. Машинаға 29 айнымалысы және тұрақты мүшесі бар екі сызықтық теңдеу енгізіліп, бір айнымалыны жоюға болатын. Бұл әрекет әр теңдеу үшін қолмен қайталанатын, соның нәтижесінде бір айнымалысы кем теңдеулер жүйесі пайда болатын. Содан кейін, тағы бір айнымалыны жою үшін бүкіл процесс қайталанатын. Айова штатының Статистика бөлімінің басшысы Джордж В. Снедкор, нақты математикалық мәселелерді шешу үшін электрондық цифрлық компьютерді алғаш қолданған адам болуы мүмкін. Ол көптеген мәселелерді Атанасовқа жіберді.
The ABC was designed for a specific purpose the solution of systems of simultaneous linear equations. It could handle systems with up to 29 equations, a difficult problem for the time. Problems of this scale were becoming common in physics, the department in which John Atanasoff worked. The machine could be fed two linear equations with up to 29 variables and a constant term and eliminate one of the variables. This process would be repeated manually for each of the equations, which would result in a system of equations with one fewer variable. Then the whole process would be repeated to eliminate another variable. George W. Snedecor, the head of Iowa State's Statistics Department, was very likely the first user of an electronic digital computer to solve real world mathematics problems. He submitted many of these problems to Atanasoff.
Көшірмесі
Алғашқы ABC ақырында 1948 жылы университет жертөлесін сыныптарға айналдырған кезде бөлшектелді, ал бір жад барабанынан басқа барлық бөліктері жойылды. 1997 жылы доктор Делвин Блум және Джон Густафсон басқарыған зерттеушілер тобы Эймс зертханасынан (Айова штаты университетінің кампусында орналасқан) 350 000 долларға (1997 жылы 350 000 доллар соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) Atanasoff–Berry компьютерінің жұмыс істейтін көшірмесін жасады. ABC көшірмесі Айова штаты университетіндегі Дурхам есептеу және коммуникация орталығының бірінші қабатындағы вестибюлінде қойылды, содан кейін Компьютер тарихы мұражайында көрмеге қойылды.
The original ABC was eventually dismantled in 1948, when the university converted the basement to classrooms, and all of its pieces except for one memory drum were discarded. In 1997, a team of researchers led by Dr. Delwyn Bluhm and John Gustafson from Ames Laboratory (located on the Iowa State University campus) finished building a working replica of the Atanasoff–Berry computer at a cost of $350,000 (equivalent to $350000.0 in 1997 is equivalent to about <calculated amount> in recent years in ). The replica ABC was on display in the first floor lobby of the Durham Center for Computation and Communication at Iowa State University and was subsequently exhibited at the Computer History Museum.