Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саясаткер және әскери шенеунік (1814–1866) – сол аттас Конфедерация генералы.
American politician and military officer (1814–1866)
the Confederate general with the same name
Бригад генерал Джеймс Генри Лейн (22 маусым 1814 – 11 шілде 1866) – американдық саясаткер және әскери шенеунік, АҚШ Азамат соғысына дейін болған «Қанды Канзас» кезеңіндегі Jayhawkers қозғалысының жетекшісі болған. Соғыс барысында Лейн АҚШ Сенатында және Одақ армиясында генерал-офицер болып қызмет етті. 1865 жылы сенаторлыққа қайта сайланғанымен, Лейн келесі жылы өзіне-өзі қол жұмсады.
Brigadier General James Henry Lane (June 22, 1814 – July 11, 1866) was an American politician and military officer who was a leader of the Jayhawkers in the Bleeding Kansas period that immediately preceded the American Civil War. During the war itself, Lane served in the United States Senate and as a general officer in the Union Army. Although reelected as a Senator in 1865, Lane died by suicide the next year.
Ерте өмір
Амос Лейннің ұлы, Лейн Индиана штатының Лоуренсбург қаласында дүниеге келді, онда ол 1840 жылы штаттық адвокаттық коллегияға қабылданғаннан кейін заңгерлікпен айналысты. Мексика-Америка соғысы кезінде ол 3-ші және 5-ші Индиана полктеріне қатарынан басшылық етті. Ол Индиана штатынан (1853–1855) АҚШ конгрессмені болды, онда ол Канзас-Небраска заңына дауыс берді. 1855 жылы ол Канзас территориясына көшіп келді. Біраз уақыт Демократтық партияда болғаннан кейін, ол Канзастағы құлдыққа қарсы қозғалысқа қатысып, Республикалық партияға қосылды. Ол көбінесе "Қызыл аяқтар" немесе Джейхокерлер деп аталатын еркін штат армиясының бас қолбасшысы деп есептелді, бұл еркін топырақтың ірі жауынгерлік тобы болды. 1855 жылы ол құлдыққа қарсы Топека Конституциясын жазған конвенцияның төрағасы болды. 1857 жылдың жазында ол Небраска штатындағы Фолс-Сити қаласын құрды, оны Жер асты жолының станциясы ретінде пайдалануды жоспарлады. 1858 жылға қарай Лейн Канзастағы Даниттердің мүшесі болды, бұл 1855 жылы Канзастағы Миссуринің ықпалына қарсы тұру үшін құрылған құпия қоғам. Канзастағы Даниттер бұрынғы мормон Даниттерінен шабыт алды, ол 1838 жылы Миссуриде, сол штаттағы 1838 жылғы мормон соғысы кезінде құрылған. 1858 жылдың 3 маусымында Лейн Лоуренстегі жер дауында Гай Дженкинсті атып өлтірді. Көрсетілген мәліметтерге сәйкес, Дженкинс даулы жердегі құдықтан су алуға келген. Дженкинс револьверін көрсетіп алып жүрген. Лейн оған оқпанамен қарсы тұрды. Дженкинстің серіктерінің бірі Лейнді аяғынан жаралады, ал Лейн жауап ретінде оқ атып Дженкинсті өлтірді. Лейн сотта ақталды, бұл оны Канзастың ресми конституциясы болған Вайандот Конституциясын жазуға қатысудан алды. 1861 жылы Канзас еркін штат ретінде Одаққа қабылданғаннан кейін, Лейн жаңа штатының алғашқы АҚШ сенаторларының бірі болып сайланды және 1865 жылы қайта сайланды.
The son of Amos Lane, Lane was born in Lawrenceburg, Indiana, where he practiced law when he was admitted to the state bar during 1840. During the Mexican–American War, he successively commanded the 3rd and 5th Indiana Regiments. He was a U. S. congressman from Indiana (1853–1855) where he voted for the Kansas–Nebraska Act. He relocated to the Kansas Territory during 1855. Remaining a Democrat for a time, he eventually became involved with the antislavery movement in Kansas, and joined the Republican party. He was often termed the commander of the Free State Army ("The Red Legs" or Jayhawkers), a major Free Soil militant group. In 1855 he was the president of the convention that drafted the anti slavery Topeka Constitution. In the summer of 1857, he co founded Falls City, Nebraska, intending for it to serve as a station on the Underground Railroad. By 1858, Lane had become a member of the Kansas Danites, a secret society founded in 1855 to oppose Missouri's influence in Kansas. The Kansas Danites were inspired by the earlier Mormon Danites, which had formed in Missouri in 1838, during the 1838 Mormon War in that state. On June 3, 1858, Lane shot and killed Gaius Jenkins in a land dispute in Lawrence. According to reports Jenkins was coming to get water from a well on the disputed property. Jenkins was reported to have been displaying a revolver. Lane met him with a shotgun. One of the men with Jenkins shot Lane in the leg and Lane returned fire killing Jenkins. Lane was acquitted in the trial, which kept him from participating in the convention drafting of the Wyandotte Constitution, later the official constitution for Kansas. After the Free Soilers succeeded in getting Kansas admitted to the Union in 1861 as a free state, Lane was elected as one of the new state's first U. S. Senators, and reelected in 1865.
Азаматтық соғыс
Америка Азамат соғысы кезінде Сенатта қызмет етумен қатар, Лэйн үшінші, төртінші және бесінші Канзас еріктілерінен құралған "Jayhawkers" бригадасын, немесе "Канзас бригадасын", немесе "Лэйн бригадасын" құрды. Ол Миссуридің оңтүстік генерал Стерлинг Прайсына қарсы Драй Вуд Крик шайқасында күшін жұмсады, себебі Прайс соғыстың басында Миссуриді конфедерациялық үкімет үшін қайтарып алуға шабуыл жасады. Лэйн шайқаста жеңіліп қалды, бірақ Прайс артында Миссуридің оңтүстік аймақтарына шабуыл жасап, қалды. Кейін Лексингтон қоршауы кезінде генерал Джон Чарльз Фримонт генерал Генри Лэйнге "Канзас-Миссури шекарасында Джейхокерлерімен көрсетілім жасауды" бұйырды. Лэйн Миссуриге шабуыл жасауға Фримонттың ресми рұқсатын қуана орындады. Ол штаттық шекараға жақын Мористоун ауылына шабуыл жасап, оны өртеп жіберді және Миссури аумағында алты шақырым ені мен он бес шақырым ұзындығындағы қарапайым азаматтарды тонау, өртеу және өлтірудің кең жолын жасады. Алайда, бұл Маллиганға ешқандай әсер етпеді. "Оның шабуылдары Оссеоланы тонаумен аяқталды, онда Лэйн күштері кем дегенде тоғыз адамды өлтірді, содан кейін қаланы тонады, тонады және өртеп жіберді; бұл оқиғалар Форрест Картердің "Техасқа кеттім" романына әсер етті, ол 1976 жылғы Клинт Иствудтың "Заңнан тыс Джози Уэльс" фильмінің негізі болды. Лэйн Оссеоладағы зорлық-зомбылығы үшін сынға ұшырады, ең қатты сынға ұшыраған генерал Генри Халлек, ол кезде Миссури департаментінің қолбасшысы. Олардың әрекеттері туралы ол былай деді: "Лэйн мен Дженнисонның басшылығындағылардың іс-әрекеті бұрынғы одақтастардың мыңдаған адамын бізге қарсы бұрып жіберді. Осындай шабуылдар тағы да бірнеше рет болса, бұл штаттың бәрі бізге қарсы шығады". Осылайша, Лэйн бригадасы таратылды. 1861 жылдың 18 желтоқсанында Лэйн еріктілердің бригадир генералы болып тағайындалды. 1862 жылдың 21 наурызында ол АҚШ сенаторының бір уақытта генерал дәрежесін иеленуіне қатысты даудың нәтижесінде қызметтен босатылды. Алайда, 1862 жылдың 11 сәуірінде ол АҚШ Сенатының бекітуімен еріктілердің бригадир генералы лауазымына қайта тағайындалды. 1862-1863 жылдары Канзас штатының жұмылдыру комиссары болып қызмет етті. 1862 жылдың 27-29 қазанында АҚШ сенаторы Джим Лэйн 1-ші Канзас ерікті жаяу әскер полкін (Түсті) жұмылдырды, олар Арал үйіндісіндегі шайқаста дебют жасады. Олар 54-ші Массачусетс полкінен бір жыл бұрын соғысқа қатысқан алғашқы афроамерикалық әскерлер болды. Алғашқы әрекетінде олардың 30 мүшесі 130 конфедерациялық партизанды жеңді. Лэйн 1863 жылдың 21 тамызындағы Лоренс қырғынының (немесе Квантриллдің шабуылының) нысаны болды. Конфедерациялық партизандардың "Оссеоланы есіңнен шығарма!" деп айқайлағаны естілді. Лэйн сол кезде Лоренсте болғанмен, шабуылдан жақын маңдағы саздан өтіп, жүгері егісінде жасырынып құтыла алды. 1863 жылы 38-ші АҚШ Конгресі көтерілісші оңтүстік тұрғындарынан жерді тартып алу туралы заң жобасын талқылаған кезде Лэйн сөйлеген сөзінде: "Мен Оңтүстік Каролинадағы әрбір ақ адамды тозақта, ал негрлердің олардың аумағын мұраға алуын көруге жеткілікті өмір сүргім келеді. Мен Вашингтонның әр көшесінде және аллеясында оқпен жараланған көтерілісшілердің өлтірілген денелерін табуға еш ренжімеймін. Иә, мен бұған өкінемін, өйткені мен осы ұнтақ пен қорғасынның ысырабын көруді қаламаймын. Мен оларды асып, арқандарды сақтап қалуды жөн көрер едім! Олардың иіссіз денелері шіріп, бірінен соң бірі жерге құлап түсіп кеткенше, осы жерде қалсын". 1864 жылы Стерлинг Прайс Миссуриге шабуыл жасаған кезде Лэйн Шекара армиясының қолбасшысы Сэмюэл Р. Кертистің лагерінде ерікті көмекші болып қызмет етті. Лэйн Вестпорт шайқасында жеңіске жеткен одақтық күштермен бірге болды.
During the American Civil War, in addition to his Senate service, Lane formed a brigade of "Jayhawkers" known as the "Kansas Brigade", or "Lane's Brigade", composed of the Third, Fourth, and Fifth Kansas Volunteers. He commanded the force into action against pro Southern General Sterling Price of Missouri in the Battle of Dry Wood Creek, as Price began an offensive early in the War to retake Missouri for the pro Confederate state government that had been deposed by pro Union forces around St. Louis. Lane lost the battle but stayed behind and attacked pro South areas in Missouri behind Price. During the subsequent Siege of Lexington, General John Charles Fremont ordered General Henry Lane to make a "demonstration along the Kansas Missouri border with his Jayhawkers". Lane acted gladly on Fremont's official authorization for a raid into Missouri. He raided the village of Morristown near the state line, burned it and swept a wide path of pillage, arson and murder of private citizens through the Missouri territory six miles wide and fifteen miles long. However as it turns out it had little to no effect on Mulligan. "His raids culminated in the Sacking of Osceola, in which Lane's forces killed at least nine men, then pillaged, looted, and then burned the town; these events inspired the novel Gone to Texas by Forrest Carter, which was the basis for the 1976 Clint Eastwood movie The Outlaw Josey Wales. Lane was criticized for his violence in Osceola, most severely by General Henry Halleck, then Commander of the Department of Missouri. Of their actions, he would state: "The course pursued by those under Lane and Jennison has turned against us many thousands who were formerly Union men. A few more such raids will make this State unanimous against us." Thus, Lane's Brigade was ended. On December 18, 1861, Lane was appointed brigadier general of volunteers. On March 21, 1862, his commission was canceled in the culmination of an argument over whether a sitting U. S. Senator could concurrently have the rank of General. However, on April 11, 1862, he was reinstated as brigadier general of volunteers with the confirmation of the U. S. Senate. During 1862–1863, he served as recruiting commissioner for the State of Kansas. On October 27–29, 1862, U. S. Senator Jim Lane recruited the 1st Regiment Kansas Volunteer Infantry (Colored) who debuted at the Skirmish at Island Mound. They are the first African American troops to fight in the war, a year before the 54th Massachusetts. In their first action, 30 of their members defeated 130 mounted Confederate guerrillas. Lane was the target of the event that became the Lawrence Massacre (or Quantrill's Raid) on August 21, 1863. Confederate guerrillas could be heard shouting, "Remember Osceola!" Though Lane was in residence in Lawrence at the time, he was able to escape the attack by racing through a nearby ravine, hiding in a cornfield for the duration of the attack. In a speech given in 1863, while the 38th United States Congress was debating a bill that would confiscate land from rebelling southerners, Lane said, "I would like to live long enough to see every white man in South Carolina in hell, and the Negroes inheriting their territory. It would not wound my feelings any day to find the dead bodies of rebel sympathizers pierced with bullet holes in every street and alley of Washington. Yes, I would regret this, for I would not like to witness all this waste of powder and lead. I would rather have them hung, and the ropes saved! Let them dangle until their stinking bodies rot and fall to the ground piece by piece." During 1864 when Sterling Price invaded Missouri, Lane served as a volunteer aide de camp to Samuel R. Curtis, commander of the Army of the Border. Lane was with the victorious Union forces at the battle of Westport.
Жеке өмір
Лэйн ішімдік ішпейтін еді. Оның көптеген замандастары оның ешқашан алкоголь ішкенін көрмегенін айтады; ол Осеола қаласын тонау кезінде әскерлеріне виски қоймаларын өртеп жіберуді бұйырды. Алайда, ол "ит аяғы" деп аталатын, таяқшаға бұралып шайналатын темекіні үнемі қолданғанымен белгілі болды. Лэйнды сынағандар оны жиі адалсыздықпен айыптап, оның проституткалармен және жақын достарымен қатынас құрғанын, сондай-ақ Лоуренс қаласында тұрғанда көптеген үйленген әйелдерді ұсынуға тырысқанын алға тартты. Лэйннің жақтастары бұл айыптамаларды жоққа шығарды. Лэйннің әйелі Мэри Лэйн 1856 жылы Лоуренстен Индианаға қайтып, ажырасуға өтініш берді. Олар 1857 жылы қайтадан үйленді, содан кейін екеуі де Лоуренске оралды. Лэйн методист дінінің жақтасы болды.
Lane was a teetotaller. It was noted by many of his contemporaries that he was never seen to consume alcohol; he specifically ordered his troops to burn stockpiles of whiskey during the Sacking of Osceola. He was well known, however, for his near constant use of "dog leg" chewing tobacco, a form of tobacco which was twisted into a stick and chewed. Lane's critics often accused him of lechery, alleging that he committed adultery with prostitutes and mistresses, and that he had made numerous unsuccessful attempts to seduce various married women while living in Lawrence. This has been disputed by Lane's defenders. Lane's wife, Mary Lane, left Lawrence to return to Indiana in 1856, and filed for a divorce. They were remarried in 1857, after which they both returned to Lawrence. Lane was a Methodist.