Кіріспе

Жаңа Оңтүстік Уэльстегі зират, Австралия

Уэверли зираты – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Сидней қаласының шығыс жақайындағы Бронте шатқалының үстінде орналасқан, мұраға алынған зират. 1877 жылы ашылған және Р. Уоткинс (зират үйі, 1878) және П. Бедди (зират кеңсесі, 1915) салған бұл зират, сақталған Виктория және Эдвард дәуірінің ескерткіштерімен ерекшеленеді. Ол әлемдегі ең әдемі зираттардың бірі деп жиі айтылады. Зиратта көптеген көрнекті австралиялықтардың, соның ішінде ақын Генри Лоусонның қабірлері орналасқан. "General Cemetery Waverley" деген атпен де белгілі, 28 қазан 2016 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұра тізіміне енгізілді. Зират Уэверли кеңесінің меншігінде және өзін-өзі қаржыландырады, кірісі жерлеулерден – жерлеу, кремация, ескерткіштер және мавзолейлер – түседі, олардың саны 86 000-нан асып кеткен. Уэверли зираты 1979 жылы Мел Гибсонның "Тим" фильмін түсіруге және 2021 жылы "Long Story Short" фильмін түсіруге пайдаланылды. Зираттың жобасы Париждегі Пэр-Лашез және Лондондағы Кенсал Грин зираттары сияқты принциптер бойынша жұмыс істеуге бағытталған. Қоштасу рәсімдері дүйсенбіден сенбіге дейін өткізіледі.

Жергілікті тарих

Уэверли зираты орналасқан жер дәстүрлі түрде Эора ұлтының Кадигал халқының жері болып табылады. Еуропалық отарлауға дейін Аустралиядағы көптеген аборигендер сияқты, Кадигал халқы да дәстүрлі аңшы-жинақшы өмір салтын кешіп, қоршаған ортаның табиғи ресурстарын пайдаланып, өмір салтын сақтау үшін физикалық және рухани күш алып отырған. Кадигал халқының осы аймақты мекендегендігінің куәлігі археологиялық (тас паналары, өнер орындары, қорымдық қазбалар) және археологиялық емес нысандарда (жаратылыс орындары, рәсімдер өткізілетін жерлер) көрініс береді. Бүгінде Уэверли ауданы тығыз қоныстанған қалалық аймаққа айналған. Уэверли зиратында анықталған аборигендерге тиесілі ескерткіштер табылмаса да (қазіргі күнгі деректер бойынша), оның жартасты орналасуы археологиялық тұрғыдан маңызды деп есептеледі, себебі онда аборигендерге қатысты маңызды орындар болуы мүмкін. Бұдан өзге, бұл жерде Қараушы үйі, Зират үйі, Күту бөлмесі, Зират қақпалары, павильондар, сыртқы қоршау, құмтастан қаланған қабырғалар және террасалар сияқты бірқатар құрылыстар салынған. Уэверли зираты 2015 жылға дейін де жұмыс істеп тұрған жерлеу орны болып табылады. Оның табиғи сұлулығы мен қалалық орналасуы оны ең ізделісті және сәнді зираттардың біріне айналдырды, қазір онда 100 000-нан астам жерлеу орындары бар.

Сипаттама

Уэверли зираты Тасман теңізіне шығысқа қарай және Уэверли қаласына батысқа қарай көрініс ашатын биік қалалық жерде орналасқан. 16 гектарға жуық аумақты алып жатқан Уэверли зираты Виктория дәуіріндегі жоспарын және жерлеулердің геометриялық тор тәрізді үлгісін (солтүстік-оңтүстік осі) сақтап қалды. Мұнда Австралияның ең танымал ақындарының қабірімен қатар, «The Bulletin» басылымын құрған және Арчибальд сыйлығының меценаты Жюль Арчибальд, XIX ғасырдың жазушысы Луис Бекке, XIX ғасырдың австралиялық бокс чемпионы Ларри Фоули, XIX ғасырдың ақыны Генри Кендалл, американдық актер Уильям Э. Шеридан, ақын және жазушы Доротея Маккеллар, жазушы Этель Педли де жерленген. Басқа да маңызды тұлғалар: авиация пионері Лоуренс Харгрейв, Олимпиада чемпионы, жүзуші Фанни Дюрак.

Зиратта өткен әртүрлі соғыстардан 200-ден астам соғыс қабірі бар, олардың 132-сі тіркелген және Ұлттар Достастығы Соғыс қабірлері комиссиясымен күтіледі (Бірінші дүниежүзілік соғыстан 100-ден астам және Екінші дүниежүзілік соғыстан шамамен 20 қабір). Зираттың алдыңғы қақпалары Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза тапқан аймақ тұрғындарына арналған ескерткіш. Сонымен қатар, зиратта Ирландия ескерткіші, 1798 жылғы көтерілістің қатысушысы Майкл Дуайердің соңғы бейіті және сол көтерілісте қаза тапқандардың барлығына арналған ескерткіш орналасқан. 1981 жылғы Аштыққа қарсы күрескерлердің құрметіне арналған ескерткіш тасы да бар. Елге танымал тұлғалармен қатар, зиратта Сиднейдегі белгілі тұлғалардың қабірлері де бар, олардың ішінде 1904 жылға дейін қызмет еткен мемлекеттік атқарушы Роберт («Бұрынды Боб») Говард, регбиші Питер Бердж және Сиднейдегі қылмыскер Джордж Фримен де бар.

Мұра тізімі

Уэверли зираты Уэверли кеңесінің жергілікті қоршаған орта жоспарында мұра нысаны ретінде тізімделген. 2015 жылы жергілікті тұрғындар тобы «Уэверли зиратын қолдаушылар» зиратты мемлекеттік мұра тізіліміне енгізу үшін ұсынды. Ұсынысты Мәдени мұра кеңесі мақұлдады және Министрлік бекіткеннен кейін 2016 жылдың 28 қазанында ресми жарияланды. 2016 жылы Уэверли кеңесі Уэверли зиратын Ұлттық мұра тізіміне енгізу үшін ұсынды. 2015 жылдың 13 тамызынан бастап Уэверли зираты 100 000-нан астам адамның соңғы демалыс орны болғандықтан, жалпыға ортақ Виктория дәуіріндегі зират ретінде мемлекеттік мұралық маңызға ие. Қалалық ортада, Тынық мұхитының биік жартастары мен шексіз көкжиегінің әсем табиғи ландшафтының қарсы жағында орналасқан Уэверли зираты – 1877 жылдан бері сақталған, өте жақсы сақталған жерлеу ескерткіштері мен жиһаздардан тұратын көрнекті қалалық зират. Жеке қабірлер ақылы күтіледі. Егер отбасылар ата-бабаларының қабірлерін күтуді қаламаса, бұл Жюль Арчибальд пен Виктор Трамперге тиесілі сияқты маңызды ескерткіштердің құлдырауына әкелді. 2002 жылы Уэверли кеңесі, бизнес иесі ретінде, кірістің балама көздерін іздеді және крематорий салуды жоспарлады. Лоуренс Харгрейв Корольдік авиациялық қоғам арқылы бұл жоспарға қарсы болды, нәтижесінде 2004 жылы жоспар тоқтатылды. Зираттан өтетін жүгірушілер мен басқа да жаяу жүргіншілерді алшақтату үшін салынған екі миллион долларлық жағажай аймағы қазір Бонди мен Куги арасындағы жағажай жолының танымал бөлігіне айналды. 2007 жылдың соңында Ұлттық сенім 185 000 доллар көлеміндегі қаржыландыруды бөлу үшін онлайн-байқау өткізді. Тоғыз финалист ішінде Уэверли зиратының салтанатты қақпалары ең көп дауыс жинап, жеңіске жетті. Алайда, жобаға бөлінген қаржы жалпы қалпына келтіру құнының 25%-дан сәл ғана асып түсті. Уэверли кеңесі қалған қаражатты қаржыландыруға міндеттенді және жоба бойынша жұмыстар 2016 жылы басталады.

Мәдениеттің әсері

Ең алғашқы түсірілген фильмдердің бірі 1977 жылғы итальяндық «La Ragazza dal pigiama giallo» туындысы болды, ол «Пижамадағы қыз ісі» деген атпен де белгілі. Бұл Линда Агостини, Пижамадағы қыздың нағыз оқиғасына негізделген кісі өлтіру туралы әңгіме. 1972 жылы зират «Spyforce» фильмінің түсірілімінде пайда болды, онда Редмонд Филлипс ойнаған полковник Като жерленген деп есептелді. 1978 жылы Билл Хантер мен Брайан Браун қатысқан «Newsfront» фильмі осы зиратта түсірілді. 1979 жылы Мел Гибсонның «Тим» фильмі де осы жерде түсірілді. «Baywatch» австралиялық толық метражды эпизодын түсіргенде зиратты пайдаланды, ал Австралияның «Үй мен алыс» телесериалы 2004 жылы Уэверли зиратындағы кейіпкерлерінің біреуін жерледі. 1996 жылы австралиялық «Сулы тышқандар» телешоуының бірінші маусымының финалындағы сахналар осы зиратта түсірілді. Жақында түсірілген танымал фильмдердің бірі – «Dirty Deeds». «Dil Chahta Hai» мультфильмінің музыкалық сахнасы да осы зиратта түсірілді. Зират көптеген суретшілерге шабыт сыйлаған орын, Генри Лоусон өзінің әңгімелерінде осы жерді тікелей немесе жанама түрде жиі пайдаланған, өйткені ол өмірінің соңында осы зиратта демалды.

Оңтүстік бас қорымы

Саут-Хед зираты Нью-Саут-Хед жолы мен Ескі Саут-Хед жолының қиылысында орналасқан, Воклюз ауданында. Оны Уэверли кеңесі басқарады және ол Уэверли зиратымен байланысты зират. Зират өсіп келе жатқан Воклюз аймағындағы халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін құрылды; алғашқы жерлеу 1868 жылы жасалды. Біраз уақыт жеке сенімгерлікпен басқарылды, бірақ 1941 жылы басқару Уэверли кеңесіне берілді. Зираттың ауданы кең және 2008 жылғы мәліметтер бойынша 6000 адамның қабірін қамтиды. Саут-Хед Бас зиратында көптеген танымал адамдардың қабірлері бар, олардың ішінде: Австралияның бірінші премьер-министрі Эдмунд Бартон (1920); Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарының губернаторлары сэр Уолтер Дэвидсон (1923) және сэр Роден Катлер (2002); Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарының премьер-министрлері сэр Джон Робертсон (1891), сэр Уильям Лайн (1913), сэр Чарльз Уэйд (1922) және сэр Джозеф Каррутерс (1932); Квинсленд премьер-министрі және Федералды қазынашы "Қызыл Тед" Теодор (1950); Пакер, Фэрфакс және Нортон газеттік династияларының мүшелері; Стрит отбасысының заңгерлік династиясының мүшелері, оның ішінде екі Бас судья, сэр Филипп Уистлер Стрит (1938) және сэр Кеннет Уистлер Стрит (1972); Сидней архиепископы Джон Чарльз Райт (1933); Фой сауда фирмасының мүшелері (жоғалып кеткен Фой мұрагері Хуанита Нильсенге арналған ескерткішпен бірге); архитекторлар Мортимер Льюис (1879), Томас Роу (1899), Джон Хорбури Хант (1904), Робин Додс (1920), Ховард Жозеланд (1930), Джон Бёрчем Кламп (1931) және Невилл Грузман (2005); суретші Джордж Вашингтон Ламберт (1930); жазушылар Джек Мозес (1945) және Фрэнк Клун (1971); әнші Глэдис Монкрифф (1976) және актерлік династияның негізін қалаушы Рой Редгрейв (1922); крикетші Уорвик Армстронг; және Реш сыра зауытының мүшесі Эдмунд Реш кіші (1963). Зиратта 1927 жылғы Грейклиф паром апатының 40 құрбанының 22-сі жерленген. Зираттың әртүрлі бөліктерінде 18 австралиялық әскери қызметкерлерінің, 5 Бірінші дүниежүзілік соғыстың және 13 Екінші дүниежүзілік соғыстың одақтас әскери қабірлері де бар.