Кіріспе

Бронте – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сиднейдің жағажайға жақын шығыс маңындағы қала. Бронте жағажайы Сиднейдің орталық бизнес ауданынан шығысқа қарай 7 шақырым қашықтықта, Шығыс маңындағы Уэверли кеңесінің жергілікті басқару аймағында орналасқан. Бронте жағажайы Нельсон шығанағында жатыр, айналасында Бронте паркі орналасқан. Бронте Уэверли зираты арқылы оңтүстікке қарай Кугиге, ал Тамарама және Маккензи шығанағы арқылы солтүстікке қарай Бонди жағажайына дейін көркі жарасымды жарлы жолдар ұсынады. Жардың үстіндегі жолдан солтүстіктегі Бен Баклерден оңтүстіктегі Малабарға дейінгі көріністер ашылады. Бронте Бонди жағажайынан оңтүстікке қарай шамамен 2,5 км қашықтықта орналасқан. 2008 жылы Сидней Morning Herald газетінің "Жақсы маңайлар" басылымы бұл маңайды Сиднейдегі 641 маңайдың ең жақсысы деп жариялаған.

**Тарих**

**Алғашқы Австралия тарихы**

1788 жылы Австралияға еуропалықтар қоныстанғанға дейін осы аймақтың түпкілікті иелері болған жергілікті тайпалардың немесе рулардың аттары туралы нақты мәліметтер жоқ. Көптеген дереккөздер Кадигал тайпасын атайды, бірақ кейбір дереккөздерде Бидигал және Бирабирагал рулары да есімдері кездеседі. Жағажайдың оңтүстік жағында үлкен табиғи "ұңғыма" болған, оның атауы жергілікті аборигендердің "суға түсу орны" деген сөзінен шыққан. Алайда, бастапқы ұңғыма 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында көп бұзылған, ал қазіргі ұңғыма 20-шы ғасырдың басында қолдан жасалған. Еуропалықтардың шапқыншылығының абориген халқына тигізген зияны, оның ішінде мәжбүрлі түрде көшіру және шешек сияқты еуропалық аурулардың салдарынан, аймақтың түпкілікті тұрғындарының көпшілігі немесе барлығы аурудан қайтыс болды немесе 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында ішкі аймаққа көшіруге мәжбүр болды. Бұл осы аймалға қатысты түпкілікті мәдени білімнің жоғалуына әкеп соқты, және бұл жағдай тұрғын үйлер мен коммерциялық құрылыстардың қарқынды дамуымен күшейді, нәтижесінде жергілікті халықтың жерді және жағалауды пайдалануына қатысты археологиялық дәлелдердің көбі жойылды.

**Қазіргі заман тарихы**

Роберт Лоу, кейіннен Шербрук виконты болған, 1830 жылдары аймақтағы жағалау учаскесінің көп бөлігін тегін алған Мортимер Льюистен жер сатып алған. Льюис – ағылшын текті австралиялық колониялық сәулетші. Оның үйі 1845 жылы салынды және Италияның Сицилиясындағы Бронте герцогі болған Лорд Нельсонның құрметіне Бронте үйі деп аталды. Бронте жолында орналасқан бір қабатты тас үй Уэверли кеңесіне тиесілі және жылына бірнеше рет есіктерін ашып, қоғамға көрме ұйымдастыратын жеке жалдаушыларға жалға беріледі. Бұл үй Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұра тізіміне енген.

Лоу Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығару кеңесінің мүшесі болды. Кейін ол Англияға оралып, "Таймс" газетінде жазушы болып жұмыс істеді.

**Трамвайлар**

Бұрынғы Бронте трамвай желісі Бонди тоғысуындағы Солтүстік Бондиден бөлініп, Бронте жолы мен Макферсон көшесі арқылы Бронте жағажайына дейін созылған. Бұл желінің ерекшелігі – Тынық мұхитына параллель жартасқа салынған Бронте жағажайына жақындау жолы болды. Желі 1890 жылы Уэверлиге, ал 1911 жылы Бронтеге дейін жетті. Электрлік трамвайлар 1902 жылы Уэверлиге, ал 1911 жылы Бронтеге дейін жүрді. Трамвайлар Айналмалы кэйден немесе Теміржол алаңынан тікелей қатынаспен жүрді. Желі 1960 жылы жабылды және 378 автобус бағытымен (2015 жылдан бастап 440, ал 2018 жылдың басынан бастап 379) ауыстырылды.

**Мұра тізімдері**

Бронтеде бірнеше мұра тізіміне енген орындар бар, оның ішінде:

* 470 Бронте жолы: Бронте үйі
* Сент-Томас көшесі: Уэверли зираты

Демография

2016 жылғы халық санағы бойынша Бронте қаласында 6733 тұрғын болды. Бронтедегі адамдардың 62,8% Австралияда туған. Ең көп кездесетін туған елдер: Англия – 7,9%, Жаңа Зеландия – 2,6%, Америка Құрама Штаттары – 1,5% және Оңтүстік Африка – 1,5%. Халықтың 78,8% үйде тек қана ағылшын тілінде сөйлейді. Үйде сөйленетін басқа тілдердің ішінде француз тілі 2,0% құрады. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: Діні жоқ – 38,6%, католик – 24,8% және англикан – 12,3% болды.

Спорт және демалыс

Бронтеде маңызды серфинг мәдениеті бар. Бронте серфинг құтқару клубы 1903 жылы құрылған және әлемдегі ең көне серфинг құтқару клубы деп саналады. Жыл сайын желтоқсан айында Бонди жағажайы мен Бронте арасында ұзақ қашықтыққа жүзу жарысы өткізіледі. Сидней сөздігінде айтылғандай, "Австралиялық жүзу" деп белгілі жүзу стилі алғаш рет 1899 жылы Бронте моншаларында көрінген деп есептеледі. Бронте Австралиядағы ең танымал спорттық жарыстардың бірі – Ұлттық регби лигасы жарысында жергілікті "Сидней Рустерс" командасы, ресми түрде Шығыс Субұрбы ауданы регби лигасы футбол клубы (ESDRLFC) арқылы өкілдік етеді. Бронте Сплэшерс қысқы жүзу клубы 1921 жылы құрылған және әлемдегі ең көне қысқы жүзу клубы деп мәлімдейді. Олар Австралияның қысқы жүзу ассоциациясы чемпионатында "Бонди Айсбергс" қысқы жүзу клубы, "Оңтүстік Марубра дельфиндері" қысқы жүзу клубы, "Кронулла полярлық аюлары" қысқы жүзу клубы, "Марубра теңіздері" қысқы жүзу клубы, "Кулангатта серфинг құтқару клубы", "Кловелли эскимостары" қысқы жүзу клубы, "Куги пингвиндері" қысқы жүзу клубы, "Вуллонгонг киттері" және "Коттслой крабтары" клубтарымен жарысады.