Кіріспе

Британдық зерттеуші (туған 1944)

Сер Ранульф Твислетон Уайкем Файнс, 3-баронет (7 наурыз 1944 жылы туған), көбінесе Сер Ранульф Файнс ('/r/æ/n/ʌ/l/f/'/f/aɪ/n/z/') деп, кейде Ран Файнс деп аталады, британдық зерттеуші, жазушы және ақын, ол бірнеше төзімділік рекордтарын сақтайды. Файнс британдық армияда сегіз жыл қызмет етті, оның ішінде Оман сұлтандығы армиясына тіркелген кезде бүлікке қарсы күрес қызметін атқарды. Кейін ол көптеген экспедицияларға қатысты және Солтүстік және Оңтүстік полюстерге құрлықпен жеткен, Антарктиданы аяқпен толық кесіп өткен алғашқы адам болды. 2009 жылдың мамыр айында 65 жасында Эверест тауының шыңына көтерілді. 1984 жылғы Гиннестің рекордтар кітабы бойынша, ол әлемдегі ең ұлы зерттеуші деп танылды. Файнс әскердегі қызметі мен экспедициялары туралы көптеген кітаптар жазды, сондай-ақ Роберт Фалькон Скотт және Эрнест Шеклтон туралы кітаптар да жазды.

Ерте өмір және білім

Файнс 1944 жылдың 7 наурызында Беркширдегі Виндзор қаласында дүниеге келді, әкесі, лейтенант-полковник сэр Ранулф Твислитон Уайкхем Файнс қаза болғаннан кейін шамамен төрт ай өткен соң. Италиядағы Корольдік шотландтық сұрлар полкіне қолбасшылық етіп жүргенде, Файнстің әкесі неміс жасалған жеке құрамға қарсы минаға басқан және 1943 жылдың 24 қарашасында Неапольде алған жарақатынан он бір күннен кейін қайтыс болды. Ол қаза болғаннан кейін "Ерен қызмет орденімен" марапатталды. Файнстің анасы Одри Джоан (2004 жылы қайтыс болды), сэр Перси Ньюсонның кіші қызы, баронет. Файнс әкесінен баронеттік атағын мұра етіп, туған кезде 3-ші Твислитон Уайкхем Файнс баронеті болды. Соғыстан кейін анасы отбасын Оңтүстік Африкаға көшірді, ол 12 жасқа дейін сонда тұрды. Оңтүстік Африкада ол Кейптаун қаласындағы Ньюлендс ауданындағы Батыс провинциясының дайындық мектебінде білім алды. Содан кейін Файнс Уилтширдегі Сандройд мектебіне, одан кейін Итон колледжіне оқуға оралды.

Қызметкер

Сандхерсттегі Корольдік әскери академияға қабылдана алмағаннан кейін Файнс Монс офицерлік кадет мектебіне түсті. Бірнеше айлық оқудан кейін, 1963 жылдың 27 шілдесінде ол қайтыс болған әкесінің бұрынғы полкі – Корольдік шотландтық сұрлар полкіне қысқа мерзімдік қызметке жіберілді. Кейіннен ол Арнайы әуе күштеріне ауыстырылды, онда ол жарылыс ісінде маманданған. 1967 жылы «Доктор Дулиттл» фильмін түсіру үшін 20th Century Fox компаниясы Уилтширде салған көріксіз бетон бөгеттің құрылысына наразы болған Файнс бөгетті жоюға тырысты, бірақ полиция жоспарды орындауына кедергі келтірді. Файнс жоғары айыппұл төледі және ол әрі оның серігі Арнайы әуе күштерінен шығарылды. Алғашқыда ол басқа атты әскер полкіне жіберілді, бірақ ақырында Корольдік шотландтық сұрлар полкіне оралуға рұқсат алды. Файнс әскери қызметінің соңғы екі жылын Оман сұлтанының әскеріне тіркелген күйде өткізді. Ол кезде Оман көршілес Оңтүстік Йеменнің қолдауымен өсіп келе жатқан коммунистік бүлікке тап болды. Ол жақсы танысқаннан кейін Маскат полкінің барлау взводына қолбасшылық етті және Дхофар бүлігінде кең ауқымда активті қызмет атқарды. Ол Джебель-Дхофардағы бүлікшілер бақылап отырған аумаққа бірнеше шабуылдар ұйымдастырды және Сұлтандықтан батылдығы үшін марапатталды. Сегіз жыл қызметтен кейін Файнс 1971 жылдың 27 шілдесінде қызметтен босатылды.

Экспедиция жетекшісі

1960 жылдан бері Файнс экспедиция жетекшісі болып келеді. 1969 жылы ол ақ Нілге, ал 1970 жылы Норвегияның Йостедалсбрен мұздығына экспедиция ұйымдастырды. Ерекше табысқа жеткен экспедицияларының бірі – 1979-1982 жылдар аралығында өткен Transglobe экспедициясы. Ол 21 SAS-тің екі мүшесі Оливер Шепард пен Чарльз Р. Бертонмен бірге, жер бетіндегі көлікті ғана пайдалана отырып, әлемді полярлық ось бойымен аралап шықты. Бұрын да, кейін де ешкім мұндай жетістікке қол жеткізе алмады. Transglobe экспедициясы аясында Файнс пен Бертон Солтүстік-Батыс өткелін табыспен аяқтады. Олар 1981 жылдың 26 шілдесінде Туктояктуктан 18 футтық ашық Бостон Whaler қайығымен шығып, 1981 жылдың 31 тамызында Танкуарь фиордына жетті. Бұл батыстан шығысқа қарайғы алғашқы ашық қайықпен жасалған өту болды, қашықтығы шамамен 3000 миль (2600 теңіз милі немесе 4800 км) құрады. Саяхат Виктория және Король Уильям аралдарының оңтүстік жағалауынан, солтүстікке қарай Франклин бұғазы мен Пил саунды арқылы Резолют шығанағына дейін, Девон аралының оңтүстік және шығыс жағалауларын бойлап, Hell Gate арқылы және Норвегия шығанағымен Еврикаға, Грили шығанағына және Танкуарь фиордының басына дейін созылды. Қан мен жарақатының орнында. Жүрек талмасына шалдыққан және осыған дейін төрт ай бұрын екі рет коронарлық артерияға байпас операциясы жасаған Файнс 2003 жылы Стродпен қайта бірігіп, Британдық жүрек қоры үшін өткізілген Land Rover 7x7x7 Challenge аясында жеті континентте жеті күн ішінде жеті марафонды аяқтады. "Кері қарасам, мен мұны істемеуі керек едім. Мен бұны қайтадан жасамаймын. Бұл Майк Строудтың идеясы еді". 2008 жылы Файнс Эверест тауына көтерілуге екінші рет әрекеттенді, бірақ қолайсыз уақыт пен ауа райының салдарынан саммитқа жетпей қайтты. 2009 жылдың 20 мамырында Файнс Эверест тауының шыңына шықты, бұл жетістікті бағындырған ең қарт британдық адам атанды. Файнс сонымен қатар Эверестке көтерілген және екі полярлық мұздықтан өткен тұңғыш адам болды. Екі полюске барған басқа да бірнеше саяхатшылардың арасында тек төртеуі ғана екі полярлық мұздықты сәтті кесіп өтті: норвегиялық Борге Оусланд, бельгиялық Ален Губерт және Файнс. 2009 жылы Эверест шыңына шығу арқылы Файнс барлық үш мақсатқа қол жеткізген алғашқы адам атанды. Оусланд оған құттықтау хат жолдады. Файнс Ұлыбританиядағы төзімділік жарыстарында бәсекелесуді жалғастыруда және кейбір тау марафоны жарыстарында ардагерлер санатында жақсы нәтижелер көрсетуде. Оның қазіргі жаттығулары Эксмор айналасында екі сағаттық жүгіруден тұрады. 2012 жылдың қыркүйегінде Файнс Антарктиданы оңтүстік қысында кесіп өтуге алғашқы әрекетті бастайтыны жарияланды, бұл Seeing is Believing қайырымдылық қорына көмектесу мақсатындағы шара болды, ол болдырмауға болатын соқырлықтың алдын алуға бағытталған. Алты адамнан тұратын команда 2013 жылдың қаңтар айында Король Мод жеріндегі Король шығанағына кемемен түсірілді және мұздықты кесіп өтуге кіріспей тұрып, 21 наурызда 2013 жылы Оңтүстік жарты шардағы күзгі күн мен түн теңелуін күтті. Команда 3048 м биіктікке көтеріліп, ішкі жазыққа шығып, Оңтүстік полюске бет түзеді. Файнс пен оның шаңғыға шыққан серігі доктор Майк Строуд алда жүріп, екі бульдозердің соңынан өнеркәсіптік шлейфтерді сүйреп апаруы тиіс болды. Файнс 2013 жылдың 25 ақпанында мұздау салдарынан ең суық сапар экспедициясынан шығуға мәжбүр болды және Антарктидадан эвакуацияланды.

Автор

Фиенннің жазушылық мансабы зерттеушілік мансабымен бірге дамыды: ол 24 көркем және ғылыми-популярлық кітаптың авторы, оның ішінде "Құйрық қауырсындылар" кітабы бар. 2003 жылы ол капитан Роберт Фалькон Скотттың өмірбаянын жариялады, онда Скотттың жетістіктері мен беделін қорғауға тырысты, оған Роланд Хантфорд сияқты өмірбаяндар күмән келтірген болатын. Фиенс пен Скоттты салыстырғандар болғанымен, Фиенс Скотттың апатқа ұшыраған Антарктидалық экспедициясының тағы бір мүшесі Лоренс Оутспен көбірек байланыс жасайтынын айтады.

Саяси көзқарастар

Файнс 2004 жылғы Еуропалық сайлауда Оңтүстік-Батыс Англия аймағында "Countryside Party" партиясынан алты адамдық тізімде төртінші болып бағытталды. Партия 30 824 дауыс жинады, бірақ бұл олардың ешбір үміткерінің сайлануына жеткіліксіз болды. Кейбір хабарламалардың айтуынша, ол ешқашан Ұлыбритания Тәуелсіздік партиясының ресми демеушісі болған емес. Ол сондай-ақ либертариандық "Азаттық қауымдастығы" деген қысым тобының мүшесі. 2014 жылдың тамызында Файнс Шотландияның тәуелсіздігіне қарсылық білдіретін The Guardian газетіне қол қойған 200 қоғамдық қайраткердің бірі болды, бұл мәселе бойынша қыркүйектегі референдумға дейін жасалды.

БАҚ-тағы көріністер

Британдық Top Gear телебағдарламасының қонағы ретінде, ақылға сыятын бағадағы автомобильдегі жұлдыз ретінде, оның Suzuki Liana-дағы сынақ жолындағы уақыты 1:51 болды, бұл оны 65 қатысушының арасында 26-шы орынға қойды. Ол сондай-ақ «Полярлық арнайы» эпизодында пайда болды, онда ол үш жүргізушіні Арктиканың қауіптеріне немқұрайлы қарағаны үшін айыптады. Top Gear-ға берген сұхбатында, Фиенс Джеймс Бонд рөліне іріктеу кезінде қарастырылғанын, соңғы алты үміткердің қатарына іліккенін, бірақ Кубби Броколи оның «қолдары тым үлкен және шаруаға ұқсайтын беті» бар деп шешім қабылдағандықтан қабылдамағанын, ал Роджер Мур ақырында таңдалғанын айтты. Фиенс осы оқиғаны Countdown бағдарламасындағы бір сұхбатында қайта баяндады, сондай-ақ Лиз Фрейзермен бірге түскен қысқаметражды фильмдерден тұратын өзінің актерлық мансабына қысқаша тоқталды. 2012 жылдың 1-5 қазаны мен 2013 жылдың 13-19 қарашасы аралығында Фиенс Channel 4 телеарнасының Countdown ойын-шоуында «Сөздік бұрышында» (Dictionary Corner) танымал қонақ ретінде қатысып, өмірі мен саяхаттарына арналған аралықтарды ұсынды. Соңғы кезде Фиенс 2014 жылдың қаңтар айында көрсетілген PBS құжаттық фильміне сарапшы ретінде түсірді. Фиенс корпоративтік және кешкі іс-шараларда көптеген сөздер айтады. 2019 жылы Фиенс өзінің туысы, актер Джозеф Фиенспен бірге National Geographic-тің «Египет әлемдегі ең ұлы саяхатшымен» (Fiennes Return to Egypt) атты үш бөлімді құжаттық фильміне түсті, онда олар 1960 жылдардағы Египетке жасаған алғашқы экспедициясын қайта жасады.

Жеке өмір

Фиенс өзінің балалық шағындағы сүйіктісі және серігі Вирджиния ("Гинни") Пеппермен 1970 жылдың 9 қыркүйегінде үйленді. Олар Сомерсет штатының Эксмур аймағында шаруа қожалығын жүргізіп, мал өсірді. Гинни Файенс экспедицияларға кеткен кезде Абердин-Ангус тұқымды малдың үйірін құрды. Ол VLF радио толқындарының таралуын зерттегені үшін Polar Medal медалімен марапатталған алғашқы әйел болды. Сонымен қатар, ол Transglobe экспедициясын жоспарлап, ұйымдастырып, оған қатысты. Екеуі Гиннидің 2004 жылдың ақпанында асқазан рагынан қайтыс болғанға дейін некеде болды. Файенс лекциялық турға шықты, оның барысында Чеширде Луиза Миллингтонмен танысты. Ол Гиннидің өлімінен бір жыл үш апта өткен соң Бунберидегі Сент-Бонифаций шіркеуінде үйленді. 2006 жылдың сәуір айында олардың Елизавета есімді қызы дүниеге келді. Оның Александр есімді әкесінен туған ұлы да бар. 2007 жылы Миллингтон "The Daily Telegraph" газетіне Чеширдегі Филип Леверхулм атты жылқы ауруханасына қаржы жинау мақсатында сұхбат берді. 2010 жылдың 6 наурызында Файенс Стокпортта үш көлік қақтырысқан оқиғаға қатысты, нәтижесінде ол жеңіл жарақат алды, ал екінші көліктің жүргізушісі ауыр жарақаттанды. Ол Дербиширдегі жыл сайынғы High Peak марафонына қатысу үшін Стокпортқа барған болатын. "Poles Apart" деп аталатын ардагерлер командасының құрамында мұзды ауа-райына қарамастан, 12 сағаттан сәл астам уақытта ардагерлер кубогын жеңіп алды. 2003 жылы Бристоль әуежайынан Шотландияға ұшып келгеннен кейін Файенс жүрек талмасына ұшырады және жедел түрде жүрек қантамырларын алмастыру операциясы жасалды. Файенс - Vintners құрметті компаниясының және Лондонның Хайленд қоғамының мүшесі, сондай-ақ Саяхатшылар клубының құрметті мүшесі.

Шығармалары

Ауырлықтарға деген талант (1970). Норвегиядағы мұз құлауы (1972). Бассыз аңғар (1973). Солдаттардың бармаған жерлері (1976). Мұздағы тозақ (1979). Жердің шетіне дейін: Трансглобальдық экспедиция, алғашқы полюстен полюске айналып өту (1983). Полярлық ит Ботти (1984). (Вирджиния Файннспен бірге жазылған). Қауіпті өмір сүру (1988), Time Warner Paperbacks. The Feather Men (1991), 2011 жылы түсірілген Killer Elite фильмінің негізі болған кітап. Құмдардың Атлантидасы (1992), Bloomsbury. Ақыл-ойдың күші: Антарктика құрлығын эпикалық түрде кесіп өту (1994), Delacorte Press. Сет (1997), Mandarin. Discovery Road (1998), TravellersEye Ltd. (Т. Гарратт пен А. Браунмен бірге). Fit for Life (1999), Little, Brown & Co. Боранның мекені: Антарктикада тірі қалудың шын оқиғасы, Birlinn Ltd. (Сэр Дуглас Маусон, Ранулф Файннстің алғы сөзі). Жақсы көру үшін ғана: Эверест тауына екі жағынан да шыққан алғашқы әйел (2000), Free to Decide Publishing. (Кэти О'Дауд, Ранулф Файннстің алғы сөзі). Мұздаған Гималай арқылы: Каракорумнан Липу Лекке дейінгі эпикалық қысқы шаңғымен саяхат (2000), Indus Publishing Company. (Хариш Кохли, Ранулф Файннстің алғы сөзі). Антарктика сөздігі: Антарктика тіліне толық нұсқаулық (2000), Museum Victoria Publishing, (Бернадет Хинс, Ранулф Файннстің алғы сөзі). Шекарадан тыс (2000), Little, Brown & Co, The Secret Hunters (2002), Time Warner Paperbacks. Капитан Скотт (2003), Hodder & Stoughton. Полюске жарыс: трагедия, ерлік және Скотттың Антарктикаға жасаған іздестіруі (2005), Hyperion; қайта басылым. Әлемнің үстінен: Жерден алынған таңғажайып спутниктік суреттер (2005), Cassell Illustrated, Octopus Publishing Group бөлімшесі. (Ранулф Файннстің алғы сөзі). Болашақ қуаныштардың көңіл күйі (2007), Adlibbed Ltd. (Аластер Хамфрис, Ранулф Файннстің алғы сөзі). Экстремалды жүгіру (2007), Pavilion Books. (Дейв Хорсли мен Ким Макконнелл, Ранулф Файннстің алғы сөзі). Жүрегімен саяхат: жүрек аурулары бар саяхатшыларға арналған маңызды нұсқаулық (2007), Matador. (Робин Листон, Ранулф Файннстің алғы сөзі). Жүзден жүзге: Полярлық портреттер (2008), Scott Polar Research Institute, Polarworld-пен бірлесе (Хью Льюис Джонс, Хью Броди және Мартин Хартли (фотограф)). Саяхатшылардың тағы 8 әңгімесі: Саяхатшылар клубы мүшелерінің тағы бір әңгімелер жинағы, M. Tomkinson Publishing. (Сэр Крис Бонингтон, Сэнди Галл және басқалармен бірге). Ақымақ, жаман және қауіпті (2008), Hodder & Stoughton. Ақымақ иттілер мен ағылшындар: Отбасымды аралап шығу (2010), Hodder & Stoughton. Шексіз жүгіру: ультрамарафондық жүгірушінің оқиғалары (2011), Mountain Media. (Эндрю Мюррей, Ранулф Файннстің кіріспесі). Killer Elite (2011), Hodder & Stoughton Ltd. (бұрын The Feather Men деп жарияланған). Менің батырларым: ерекше батылдық, ерекше адамдар (2011), Hodder & Stoughton Ltd. Соңғы экспедиция (2012), Vintage Classics. (Капитан Роберт Фалькон Скотт, жаңа басылымға Ранулф Файннстің кіріспесі). Суық: Жердегі ең төмен температурадағы экстремалды оқиғалар (2013), Simon & Schuster. Жылу: Жердегі ең жоғары температурадағы экстремалды оқиғалар (2015). Агинкур: Франция үшін күрес (2015), Pegasus. Қорқыныш: біздің соңғы сынағымыз (2016), Hodder & Stoughton. Colder: Ұлыбританияның ең ұлы полярлық зерттеушісінің суреттелген тарихы (2016). Элита: Арнайы күштердің тарихы – Ежелгі Спартадан терроризмге қарсы соғысқа дейін (2019). Шеклтон: өмірбаян (2021), Michael Joseph. Арабиялық Лоренс (2023). 80 жылда әлемді аралап шығу: зерттеушінің өмірі (2024).