"Рухтың Жанкүйері: Комикстерден Танымал Қайыршы"

Кіріспе

Шығарма кейіпкері

Рух – американдық комикс кітаптарында кездесетін ойдан шығарылған қылмысқа қарсы күресуші. Картинист Уилл Эйснер жасаған ол алғаш рет Register және Tribune Syndicate газеттерінің жексенбілік басылымында таратылатын таблоидтық көлемдегі комикс кілтісінің басты ерекшелігі ретінде пайда болды. Бұл журнал 1940 жылдың 2 маусымынан 1952 жылдың 5 қазанына дейін жарық көрді. Рух – бұл Денни Кольттың псевдонимі, ол жеке тергеуші және криминалист, ойдан шығарылған Орталық қалада тұрады. Ақылсыз ғалым доктор Кобраны ұстауға тырысқанда ол уақытша тоқтатылған анимацияға түседі. Ресми түрде қайтыс болған деп жарияланған Колт, Уайлдвуд зиратында жерленгеннен кейін қайта тіріледі. Ескі досы, полиция комиссары Юстас Доланның батасымен, Колт домино маскасын киіп, "достық заңсыздар" деп аталатын қылмыскерлерді қуалайды, оларды дәстүрлі құқық қорғау органдары ұстап алмауы мүмкін. Рух әдетте ешқандай супер күшке ие емес, бірақ зұлымдықпен күресте өзінің ақыл-ойы мен физикалық күш-қуатына, сондай-ақ оның қайта тірілгендігі туралы аңызға сүйенеді. Ол өз оқиғаларында жиі әртүрлі femme fatale-тармен кездеседі, оның ішінде сериялық азғырушы П'Гелл, ұры айналған көмекші Силк Сатин және балалық шақтағы досы Сэнд Сареф; ол сондай-ақ өзінің қас жауы – Октопус, көрінбейтін қылмыстық шебермен де қақтығысқа түседі. Басқа кейіпкерлердің арасында комиссар Доланның қасарысқан қызы және Рухтың басты сүйіктісі Элен Долан, сондай-ақ оның тұрақты серігі Эбони Уайт, жас, кішкентай такси жүргізушісі бар. "Рух бөлімі" Quality Comics баспасының баспашысы Эверетт М. "Busy" Арнольдтың тапсырмасы бойынша Register және Tribune газеттерінің қарқынды дамып келе жатқан комикс индустриясымен бәсекелесуіне көмектесу үшін жасалды. Айснер бірнеше жұлдыз жазушылар мен суретшілердің көмегімен Рухты сол кездегі басқа комикс кітаптарына қарағанда ересек оқырмандарға жеткізу үшін пайдаланды. Көбінесе қылмыстық драма, нуар және құпиялылықтың қосындысы болған сериал, жанр мен стиль бойынша, соның ішінде қорқыныш, комедия, романс, фантастика, метафикция және ғылыми фантастикамен эксперимент жасау арқылы оқырмандардың күтіктерін асып түсті. Кейбір әңгімелерде Рухтың рөлі тек камео-көрініске дейін төмендейді, Пол Грейвет кейіпкердің "жоғалғандардың, армандар мен қарапайым адамдардың кішкентай драмаларына" көбінесе артқа қарайтынын және сериалдың тұтастай алғанда "адам рухы туралы" екенін атап өтті. Рух кейінірек андеграунд комикс қозғалысына және Уильям Фридкин мен Брэд Берд сияқты кинорежиссерлерге әсер еткен. 2011 жылы IGN Рухты барлық уақыттағы 100 ең үздік комикс кейіпкерлерінің қатарында 21-ші орынға қойды. Басқа медиада кейіпкерді 1987 жылғы телефильмде Сэм Дж. Джонс, ал 2008 жылғы фильмде Габриэль Махт ойнады, оны Франк Миллер жазып, режиссерлік жасады.

The Spirit is a fictional masked crimefighter appearing in American comic books. Created by cartoonist Will Eisner, he first appeared as the main feature of a tabloid sized comic book insert distributed in the Sunday edition of Register and Tribune Syndicate newspapers. Popularly referred to as "The Spirit Section", the insert ran from June 2, 1940 to October 5, 1952. The Spirit is the alias of Denny Colt, a private investigator and criminologist based in the fictional Central City, who falls into suspended animation while trying to apprehend the mad scientist Dr. Cobra. Officially pronounced dead, Colt revives after being interred in Wildwood Cemetery. With the blessing of his old friend, police Commissioner Eustace Dolan, Colt becomes a domino mask wearing "friendly outlaw" who pursues criminals that might otherwise escape capture by traditional law enforcement. The Spirit usually does not possess any superpowers, but relies on his wits and physical prowess, as well as the myth of his supposed resurrection, in his battles against evildoers. He frequently encounters femme fatales over the course of his adventures, including serial seducer P'Gell, thief turned troubleshooter Silk Satin, and his estranged childhood friend Sand Saref; he also comes into conflict with his archenemy the Octopus, an unseen criminal mastermind. Other supporting characters include Ellen Dolan, Commissioner Dolan's headstrong daughter and the Spirit's primary love interest, and his recurring sidekick Ebony White, a young, diminutive cab driver. "The Spirit Section" was commissioned by Quality Comics publisher Everett M. "Busy" Arnold as a means of helping the Register and Tribune compete with the burgeoning comic book industry; Eisner, with the assistance of several ghost writers and artists, used The Spirit to reach a more mature readership compared to other comic books of the time. Although predominantly a mix of crime drama, noir and mystery, the series defied reader expectations by wildly experimenting with genre and tone, including horror, slapstick comedy, romance, fantasy, metafiction and science fiction. In some stories, the role of the Spirit himself amounts to only a cameo appearance, with Paul Gravett noting that the character would often take a "back seat to the small dramas of losers, dreamers and ordinary joes", and that the series as a whole was, "as much as anything, about the human spirit". The Spirit has been credited with influencing the later underground comix movement and such filmmakers as William Friedkin and Brad Bird. In 2011, IGN ranked the Spirit as 21st in the Top 100 Comic Book Heroes of all time. In other media, the character was portrayed by Sam J. Jones in a 1987 television film and by Gabriel Macht in a 2008 film adaptation written and directed by Frank Miller.

Ойдан шығарылған кейіпкер өмірбаяны

Рух, бір газет мақаласында "орта таптың жалғыз нағыз қылмыспен күресушісі" деп аталған, жас детектив және криминолог Денни Кольттың кейіпкері болды. Премьералық оқиғаның алғашқы үш бетінде қаза тапқан деп есептелген Кольт, кейіннен досы, Централ-Сити полиция комиссары Доланға, зұлым доктор Кобраның тәжірибелерінен туған тоқтатылған анимацияға түскенін айтты. Кольт Уайлдвуд зиратында оянғаннан кейін, сол жерде (өзінің қабірінің астында) базасын құрды. Жаңадан қол жеткізген анонимдігін пайдаланып, Кольт қылмысқа қарсы күресті бастады, қарапайым костюм киіп: көк домино маскасы, бизнес костюмі, федора және қолғаптар (сондай-ақ ақ көйлек және қызыл галстук). Бұл костюмнің негізгі элементтері Рухтың жағдайына және оның әлемдегі орнына байланысты кейде өзгергенімен, ол әрқашан көк домино маскасы мен көк былғары қолғаптарын киеді. Рух өзінің көмекшісі Эбони Уайттың көмегімен әділдік орнатып, оқиғаларын қайтыс болған әкесі Денни Кольт ағасынан алған мұрасымен және түрлі зұлымдарды ұстаудан алған сыйлықтарымен қаржыландырды. The Spirit бастапқыда Нью-Йорк қаласында орналасқан, бірақ бұл жақын арада ойдан шығарылған "Орталық қалаға" ауыстырылды. Бір орынға шектелмей, оның оқиғалары оны бүкіл әлемге, тіпті Айға дейін алып жүрді. Ол ерекше мінезді адамдармен, ақылсыздармен және сұлу әйелдермен кездесіп, олардың барлығына өзінің әділдік түрін сыйлады. Оқиға үнемі өзгеріп отырды, бірақ кейбір тақырыптар өзгеріссіз қалды: Рух пен Доланның протофеминист қызы Эллен арасындағы махаббат; жыл сайынғы "Рождестволық Рух" оқиғалары; және оның басты жауы – Октопус (психопаттық қылмыстық гений, оны ешкім көрген емес, оның ерекше қызғылт қолғаптарынан басқа).

Эбон ақ

Айснер "Рухтың" афроамерикалық серігі Эбони Уайтты бейнелеуі үшін сынға ұшырады. Кейіпкердің аты нәсілдік қалжың, ал оның сыртқы түрі, ішінде үлкен ақ көздері мен қалың қызғылт еріндері "Джим Кроу" дәуірінде кең таралған нәсілдік карикатураларға ұқсайды. Кейінірек Айснер кейіпкерді әдейі стереотипке түсіргенін мойындады, бірақ оны "жауапкершілікпен" жасауға тырысқанын айтты және "сол кездегі әзілдер қоғамда нашар тіл мен физикалық ерекшеліктерге негізделген" деп мәлімдеді. Рухтың өзге де кейіпкерлерімен әрдайым құрметпен қаралған Эбони, серия дамыған сайын стереотиптен арылып, жаңа кейіпкерлер пайда болды, мысалы, танымал стереотиптерге қарсы тұрған детектив Грей. Эбони алғашқы "Рухтар бөлімінде" тапқыр такси жүргізуші ретінде пайда болды. Ол комикстің тұрақты тұлғасына айналып, Рухтың маңызды көмекшісі болды, көбінесе Рухтың өзі емес, бір эпизодтың орталық тұлғасы ретінде жартылай жүйелі түрде пайда болатын. 1949 жылы Айснер оны сериядан шығарып, Рухтың жаңа көмекшісі ретінде Сэмми есімді ақ нәсілді жігітті енгізді. Сэмми Оңтүстік теңіздердегі саяхатынан кейін Рухпен бірге Централ-Ситиге оралады, оны Эбони мен Доландар қарсы алады. Эбони кейіннің айларында қысқа ғана көрініп, серияның барысында қайтадан пайда болмайды. Оның соңғы "басты рөлі" 1949 жылғы 29 мамырда жарық көрген "Жас доктор Эбони" болды. Кейіпкер 1966 жылғы 9 қаңтарда New York Herald Tribune газетінде жарияланған бір Spirit оқиғасында ересек кеңсе қызметкері ретінде пайда болады. Сол басылымдағы мақалада Эйснердің бұрынғы кеңсе менеджері Мэрилин Мерсер былай деп жазды: "Эбони ешқашан негрлер тобынан сын естімеді (әсіресе, Айснер оны пайдаланғаны үшін кейбіреулер мақтады), мүмкін, оның сөйлеу үлгісі ертедегі Минстрель шоуға ұқсағанмен, ол басқа әдеби дәстүрден шыққан: ол Том Сойер мен Пенродтың қосындысы, Хорацио Алгердің кейіпкерінің бір бөлігі, ал түсінің маңызы болған жоқ".

Eisner was criticized for his depiction of Ebony White, the Spirit's African American sidekick. The character's name is a racial pun, and his facial features, including large white eyes and thick pinkish lips, are typical of racial blackface caricatures popular throughout the "Jim Crow" era. Eisner later admitted to consciously stereotyping the character, but said he tried to do so with "responsibility", and argued that "at the time humor consisted in our society of bad English and physical difference in identity". The character, who was consistently treated with respect by the strip's fellow cast members, developed beyond the stereotype as the series progressed, and Eisner also introduced such African American characters as the no nonsense Detective Grey who defied popular stereotypes. Ebony debuted as a resourceful taxi driver in the first "Spirit Section". He became a mainstay of the strip and a principal member of the Spirit's supporting cast, appearing semi regularly as the focus of an episode rather than the Spirit himself. Eisner phased him out of the series in 1949, introducing a Caucasian boy named Sammy as the Spirit's new assistant. Sammy returns to Central City with the Spirit from an adventure in the South Seas, and is welcomed by Ebony and the Dolans. Ebony appears only briefly over the subsequent months, then is not seen again during the regular run of the series. His last "starring" role was in "Young Dr. Ebony", published on May 29, 1949. The character appears as an adult office worker in a one off Spirit story that appeared January 9, 1966, in the New York Herald Tribune. In an accompanying feature article in that edition, Eisner's former office manager Marilyn Mercer wrote, "Ebony never drew criticism from Negro groups (in fact, Eisner was commended by some for using him), perhaps because, although his speech pattern was early Minstrel Show, he himself derived from another literary tradition: he was a combination of Tom Sawyer and Penrod, with a touch of Horatio Alger hero, and color didn't really come into it".

Басқа таңбалар

Доктор Кобра – химиялық заттары мен машинациялары Дени Колтқа Рух болуға көмектесетін ақымақ ғалым. Дарлинг О’Шиа – әлемдегі ең бай және ең еркелейтін бала. Хэйзел П. Макбет – Шекспир мотивімен және көзге көрінетін сиқырлы күштерге ие болған әйел. (Макбетке қараңыз.) Лорелай Рокс, сирена сияқты, 1948 жылдың қыркүйегінде пайда болып, кейіннен 2000-жылдардағы DC Comics-тің «Рух» очерктерінде қайтадан көзге түсті. (Лорелей тасына қараңыз.) Мистер Каррион – Джулия атты үй жануары бар, алаяқтықпен айналысатын адам. (Қорланған ет.) Октопус – Рухтың басты жауы. Ол – қылмыстық әлемнің шебері және бетін ешқашан көрсетпейтін, бірақ ерекше күлгілт қолғаптарымен танылатын маскарад шебері. Офицер Сэм Клинк – Орталық қалалық полиция бөлімінің батыл, жақсы жүректі, бірақ аса зиялы емес қызметкері. Соғыстан кейінгі «Рух» бөлімінің тұрақты мүшесі Клинк Комиссар Доланның адал көмекшісі және Рухтың жиі серігі. Сэнд Сареф – Дени Колттың балалық шағынан бергі досы, және ол Денидің Рух екенін біледі. Ол тыңшылықпен айналысады, көбінесе заңнан тыс қалды. Ол бірнеше рет пайда болады, әрқашан қандай да бір қылмыстық схемаға қатысады. (Шрифтсіз.) Силк Сатин – биік бойлы, мүсіндік келбетті қоңыр шашты, шашында ақ жолақты әйел, бастапқыда авантюрист болған, кейіннен өзгеріп, Глазгодағы Croyd сақтандыру компаниясы үшін халықаралық мәселелерді шешуші ретінде жұмыс істеді. Кейінгі очерктерде оның Хильди есімді қызы бар екені белгілі болады, ол оны тура жолға салуға ынталандырады. 2000-жылдардағы DC Comics жаңғыруында ол кішкентай, арық, сары шашты ЦРУ агенті. Силкен Флос – ядролық физик және хирург, Октопустың серігі ретінде әрекет етеді.

1960 жылдар

Нью-Йорк қаласындағы «Нью-Йорк Геральд Трибьюн» газетінде 1966 жылдың 9 қаңтарында «Рух» туралы бес беттік очерк жарияланды. Осы кезеңде Эйснер «The Invader» атты бес беттік әңгімені бір реттік «Рух» басылымында шығарды, ол 1973 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Оквилдегі Шеридан колледжіндегі лекциясы үшін жасалған. Ол «Kitchen Sink» баспасының «Уилл Эйснердің түсті қазынасы» (1981) атты қалың кітабында қайта басылды. 1974 жылдан 1976 жылға дейін Джеймс Уорреннің «Warren Publishing» баспасы «Рух» журналының 16 нөмірін шығарды (ол «The Spirit Magazine» деп те аталады), бұл түпнұсқа мұқабалары бар қайта басылымдардан тұратын үлкен қара-ақ журнал (көбінесе Эйснердің суреттерімен), ал 1975 жылы түсті «Рух» арнайы саны шықты, онда Билл Дюбейдің соңғы сөзі берілген. «Kitchen Sink» баспасы 1977 жылы 17-нөмірден бастап, 41-нөмірмен (1983 жылғы маусым) аяқталды. «Kitchen Sink» сериясының 30-шы нөмірінде (1981 жылғы шілдеде) Эйснердің сценарийімен және бірнеше эскиздік беттерімен, сондай-ақ Фред Хембек, Трина Роббинс, Стив Лейалоха, Фрэнк Миллер, Харви Курцман, Говард Круз, Брайан Болланд, Билл Сиенкевич, Джон Бёрн және Ричард Корбен сияқты 50 суретшінің қатысуымен «The Spirit Jam» жарияланды. 1976 жылы «Tempo Books» баспасы «The Spirit Casebook of True Haunted Houses and Ghosts» кітабын шығарды, онда «Рух» EC арнасының жүргізушісі рөлін ойнайды және үйлердегі «нағыз» оқиғаларды ұсынады. «Рух» сонымен қатар «Vampirella» журналының 50-нөмірінде (1976 жылғы сәуірде) «Денни Кольттың қабіріндегі нәрсе» атты сегіз беттік очеркте эпизодтық рөлде пайда болады.

1980 жылдар

The Spirit Magazine журналы 41-ші санымен (1983 жылдың маусымы) жабылып, шығуын тоқтатқаннан кейін, Kitchen Sink Press екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Эйснердің жұмысын стандартты форматталған комикс сериясында толығымен қайта басып шығарды, ол 87 нөмірге (1983 жылдың қазанынан 1992 жылдың қаңтарына дейін) созылды. Серияның алғашқы 11 санында түрлі-түсті әңгімелер жарияланды, бірақ 12-ші санынан бастап қара-ақ түске көшті. Сондай-ақ 1983 жылы Kitchen Sink "Outer Space Spirit: 1952" жинағын шығарды, онда соңғы газет беттері (1952 жылдың 27 шілдесі – 1952 жылдың 5 қазаны) және "Outer Space Spirit" сагасының аяқталуы тиіс болған соңғы үш бөлімінің сценарийлері жиналған. Баспагер сонымен қатар Уилл Эйснердің "Рух" атты 3D классикалық комиксін бір реттік шығарылым ретінде жариялады (1985 жылдың желтоқсаны).

1990 жылдар және одан кейінгі жылдар

1990 жылдары Kitchen Sink The Spirit Casebook-тің екі қатты мұқабалы томын шығарды, біріншісі жай ғана Spirit Casebook (1990) деп, ал екіншісі All About P'Gell: The Spirit Casebook, Volume II (1998) деп аталды. Kitchen Sink сондай-ақ The Spirit: The New Adventures (1998 жылдың наурыз-қараша айлары аралығында) басылымында Рух туралы түпнұсқа әңгімелер сериясын жариялады, оған Уилл Эйснер, Алан Мур, Дейв Гиббонс, Брайан Болланд, Тим Брэдстрит, Курт Бусиек, Эдди Кэмпбелл, Маркус Мур, Пол Чадвик, Нил Гайман, Жан "Мобиус" Жиро, Джо Р. Лансдейл, Дэвид Ллойд және Пол Поуп үлес қосты. 2000 жылдардың ортасында DC Comics компаниясы "Рухты" компанияның қатты мұқабалы "Архив" сериясында хронологиялық тәртіппен қайта басып шығара бастады, ол шамамен 8x10 дюймдік форматта, Kitchen Sink және Warren басылымдарынан кішірек болды. Эйснердің "Рух" туралы соңғы әңгімесі 2005 жылдың 20 сәуірінде Dark Horse Comics басып шығарған "The Amazing Adventures of the Escapist" комиксінің алтыншы санында жарық көрді. Бұл 6 беттік әңгімеде Рух пен комикстің басты кейіпкері Escapist арасындағы өзара қарым-қатынас бейнеленді.

DC Comics-тің баспасы

DC Comics бір реттік шығарылымы Batman / The Spirit (қаңтар 2007), авторы Джеф Лоуб және суретшілері Дарвин Кук пен Дж. Боун "Рухты" DC ғаламына енгізді. "Рух" сериясының алғашқы саны, Кук жазған және қаламмен салған, ал Дж. Боун сызық салған, келесі айда жарық көрді. Серия кейбір түсініктерді жаңартты, Эленнің интернет дағдылары бір қылмысты ашуға көмектесті, ал Эбони Уайттың нәсілдік стереотиптік ерекшеліктерінен айырылды. Марк Эваниер мен Серхио Арагонес тобы серияның тұрақты авторлары болды, #14 санынан бастап (2008 жылдың наурызы), суреттерін Майк Плуг, кейін Пол Смит салған. DC-нің "Рух" сериясы 32-ші нөмірге дейін (2009 жылдың тамызы) жарық көрді, олардың көпшілігі 22 беттен тұратын бір оқиғаны қамтыды. 2010 жылдың қаңтар айында іске қосылған First Wave таңбасы "Рух", Doc Savage және The Avenger, DC-нің Rima the Jungle Girl, Blackhawks және Бэтменнің Алтын ғасырдағы нұсқасын, автор Брайан Аццареллоның жетекшілігімен DC "пульп ғаламын" ұсынды. Бұл басылым 17 санынан тұратын "Рух" екінші томын (маусым 2010 – қазан 2011) қамтыды, оны әртүрлі Марк Шульц, Дэвид Хайн, Лила Стерджес және Говард Чейкин жазған.

IDW

2013 жылы IDW төрт бөлімді мини-сериал жариялады – «Рокеткер және Рух: Пулп фрикция». Онда «Рух», Долан, Эллен және Октопус сияқты кейіпкерлермен қатар Дейв Стивенстің «Рокеткер» сериясынан да кейіпкерлер қолданылды. Бұл төрт бөлім қатты мұқабалы графикалық романға жинақталды.

Динамит ойын-сауық

2015 жылы Dynamite Entertainment жаңа «Рух» комикстерін басып шығаруға лицензия алды, бұл Мэтт Вагнер жазған «Рухты кім өлтірді?» атты әңгімесімен басталды. 2017 жылы «Рух» және тағы бір белгілі қылмысқа қарсы күресуші «Жасыл құйрық» бес бөлімді «Жасыл құйрық '66 «Рухпен кездеседі» сериясын бірлесіп жасады.

Комикстер

1941 жылдың 13 қазанынан 1944 жылдың 11 наурызына дейін "Рух" басты рөлдегі қара-ақ түсті күнделікті газет комиксі жарияланды. Бұл комикстер кейіннен бірнеше жинақта қайта басылды, соның ішінде DC-нің The Spirit Archives 25-томындағы толық жинағы. 2017 жылдың басында "Рух" Майк Кертистің (сценарий авторы) және Джо Статонның (суретші) "Дик Трейси" газет комиксінде қонақ ретінде пайда болып, тоқтатылған комикстерден кейіпкерлерді жаңғырту үрдісін жалғастырды.

Теледидар фильмі

Персонаж 1987 жылы ABC телеарнасының фильмінде басты рөлде ойнады, онда Сэм Дж. Джонс Рух рөлінде, Нана Визитор Элен Долан рөлінде, ал Гарри Уолберг Комиссар Долан рөлінде болды. Бұл фильм жоспарланған телесериалға пилоттық эпизод болды.

Жоспарланған анимациялық фильм

Брэд Бердтің режиссерлік етпесімен анимациялық фильм 1980-ші жылдары жасалып жатты. Стивен Пол Лейва, аниматор Джерри Рис және продюсер Гэри Курц та қатысты, сондай-ақ презентациялық трейлер дайындалды. Рухқа дауыс аниматор Рэндалл Уильям Кук берді.

Фильм

Фрэнк Миллер жазған және түсірген "Рух" фильмінің экрандық нұсқасы 2008 жылдың 25 желтоқсанында Lionsgate кинотеатрларында көрсетілді. Фильмде Габриэль Махт Рух рөлінде, ал Сэмюэл Л. Джексон Октопус рөлінде ойнады.

Радио

Денис Китчен, Эйснер мүлкінің өкілі, 2006 жылдың 8 шілдесінде онлайн-сұхбатта радиосериал әзірлену үстінде екенін мәлімдеді: "Бұл жобаны мүлікке екі продюсер ұсынды, олардың біреуі NPR-мен жұмыс істеуде өте тәжірибелі, сондықтан біз оның қалай жүзеге асырылатыны туралы көп мәселені талқыладық. Әзірге оның іске аспайтынын айту ертерек болар еді, бірақ бұл мәселе қазіргі таңда жан-жақты талқыланып жатыр".