Кіріспе

Hansen Writing Ball – алғашқы коммерциялық түрде өндірілген теру машинасы. Ол 1865 жылы ойлап табылып, 1870 жылы патенттелген және өндіріске қойылған, сонымен қатар коммерциялық өндірістегі алғашқы теру машинасы болды.

Дизайн

Жазу шаршығы 1865 жылы Копенгагендегі Патшалық саңырау және тік сөйлей алмайтын балалар институтының директоры Расмус Мэллинг Хансен (1835–1890) ойлап тапты. Хансеннің шаршығы ерекше дизайн мен эргономикалық жаңалықтардың үйлесімі болды: оның ерекшелігі – үлкен мыс жарты шарға орналастырылған 52 перне. Бұл машинаны үлкен инелік жастыққа ұқсатты. Малинг Хансеннің қызы Йоханне Агерсков жазған «Skrivekuglens Opfinder кім?» атты кітапта Хансеннің өз шаршығының фарфордан жасалған моделімен тәжірибелері суреттелген. Ол әртүрлі әріптерді пернелерге орналастырып, ең жылдам жазу жылдамдығына қол жеткізу үшін жағдайды анықтауға тырысты. Нәтижесінде, ең көп қолданылатын әріптерді ең жылдам жазатын саусақтарға тигізуге қолайлы етіп, дауысты әріптердің көп бөлігін сол жаққа, ал дауыссыз әріптерді оң жаққа орналастырды. Бұл, сондай-ақ шардың ішінде тікелей өтетін қысқа поршеньдердің болуы, жазу шаршығының жазу жылдамдығын өте жоғары деңгейге көтерді. XIX ғасырдың басындағы көптеген теру машиналарын сияқты, ол құрылғы арқылы өтетін қағазды көруге мүмкіндік бермеді.

Алғашқы жобалары

Алғашқы модельдер цилиндрге бекітілген қағазға терілді, оны цилиндрмен бірге айналдыруға және цилиндр бойымен бойлық бағытта жылжытуға болады, бұл пайдаланушыға әріптерді қолмен форматтауға және аралықтарын өзгертуге мүмкіндік берді. Пайдаланушы бірнеше қысқыштар арқылы ақ қағаз бен түсті қағаздың бір парағын цилиндрге бекітетін. Бұл модельдерге сонымен қатар допты басқаратын электромагнит кірді, ол жазу машинасының қозғалысын және манипуляциясын бақылады, осылайша Malling Hansen машинасы алғашқы электрлік жазу машинасы болды. Бұл электромагнит 10 немесе 12 элементтен тұратын батареямен қуаттандырылды және жазу машинасының сағаттық механизміндегі механикалық тежегішті басқарды, әрбір поршень басылғанда арбаны белгілі бір қашықтыққа жылжытты.

Жағдайдың жақсаруы

Маллинг Хансен 1870 және 1880 жылдары өзінің өнертабысына бірнеше жақсартулар енгізді, ал 1874 жылы ол келесі модельді патенттеді, онда цилиндрдің орнына жазық механикалық қағаз жақтауы қолданылды. Электромагниттік батарея қағазды жылжыту үшін бұрынғысынша пайдаланылды, Шар оған әріптер басса, ал бұл конструкция қателердің болу ықтималдығын азайтты. Маллинг Хансен өзінің дизайнын одан әрі жетілдіріп, бір парақ қағазды ұстауға арналған жартылай цилиндрлі жақтау жасады. Бұл ең танымал модель алғаш рет 1875 жылы патенттелді, содан кейін батареяның орнына механикалық тетік орнатылды. Бұл жақсартулардың бәрі жазу аппаратын қарапайымдап, ықшамдауға мүмкіндік берді.

Сату және кең таралған пайдалану

Ол 1873 жылы Копенгагендегі өнеркәсіптік көрмеде, 1873 жылы Венадағы әлемдік көрмеде және Париж көрмесі немесе Exposition Universelle көрмесінде таныстырылды. 1870-ші жылдар бойы ол бірнеше жүлде алды. Жазу шарлары Еуропаның көптеген елдеріне сатылды, және ол 1909 жылға дейін Лондондағы кеңселерде қолданылып келгені белгілі. Бірақ қолмен жасалған өндірісіне байланысты, оны нарықта E. Remington and Sons компаниясы 1873 жылы шығара бастаған Sholes және Glidden баспа машинасы басып озды. Малинг Хансен 1872 жылы стенографияға арналған өте жылдам жазу машинасы, "Такиграф" деп аталатын, және "Ксерография" деп аталатын көшіру әдісін де ойлап тапты. Hansen-нің жақсы сақталған шарлары аукциондарда жүздеген мың еуроға сатылды. Бүгінде олардың қалған саны өте аз. 1881 жылы көру қабілеті нашарлаған Фридрих Ницше жазуын жалғастыру үшін баспа машинасы сатып алуды қалаған, және оның әпкесіне жазған хаттарынан оның Копенгагендік "баспа машинасының ойлап тапқан авторы, Мэллинг Хансенмен" жеке байланыста болғаны белгілі. Ол әпкесіне хаттар мен баспа машинасымен терілген хабарлама алғанын айтқан. Ницше өзінің жазу шарларын 1882 жылы Данияның Копенгаген қаласындағы ойлап тапқан Расмус Маллинг Хансеннен тікелей алды. Бұл ең жаңа модель, түрлі-түсті лентасы бар, сериялық нөмірі 125, және осы жазу шарларында шамамен 60-қа жуық мәтін жазылғаны белгілі. Ницше E. Remington and Sons компаниясының ең жаңа үлгісімен (модель 2) таныс болған, бірақ ол портативті баспа машинасы сатып алуды қалағандықтан, Malling Hansen жазу шарларын таңдады, себебі бұл модель жеңіл және тасымалдауға ыңғайлы болды. Алайда, Ницше сатып алған нәрсеге толық қанағаттанбады және құралды толық меңгере алмады. Ницше оны неліктен көбірек қолданбағанын түсіндіру үшін бірнеше теориялар ұсынылды. Мысалы, Рудигер Сафрански оның "кемшіліктері болғанын" айтады. Жаңа зерттеулер Ницше машинаны пайдаланудағы қиындықтардың Италиядағы Генуяға тасымалдау кезінде оған келген зақымды білмейтінін көрсетті, және ол сол кезде тұрған, баспа машиналарын жөндеу білімі жоқ механикке жүгінгенде, ол жазу шарларын одан да көп зақымдады. Ницше өз ойларына баспа машинасының әсерін мойындады ("Біздің жазу құралдарымыз біздің ойларымызға әсер етеді", 1882). Бір зерттеушінің айтуынша, "Ницшедің риторикаға деген қызығушылығы және баспа машинасымен алған тәжірибесі тіл туралы түсінігін өте символдық түрде қалыптастырды: тіл философиясының дәстүрлері білімнің ғылыми және технологиялық жағдайларына қарсы". 1882 жылдың 16 ақпанында ол өзінің жазу шары туралы өлең де жазды.