Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ағылшын тілінің диалектісі
the dialect of the English language
Пакистанда қолданылатын ағылшын тілінің диалектісі
Dialect of the English language used in Pakistan
Пакистандық ағылшын тілі (сондай-ақ Паклиш немесе Пинглиш деп те аталады) – Пакистанда сөйленетін және жазылатын ағылшын тілінің түрлерінің жиынтығы. Бұл термин алғаш рет 1970-1980 жылдары мойындалып, белгіленді. Пакистандық ағылшын тілі (PE) британдық ағылшын тіліне ұқсас және онымен байланысты, бірақ сөздік қоры, синтаксисі, акценті, кейбір сөздердің жазылуы және басқа да ерекшеліктері тұрғысынан ағылшын тілінің басқа диалектілерінен сәл өзгеше. Ағылшын тілі Пакистанда кең таралған туған тіл емес және халықтың шағын бөлігі ғана оны сөйлейді, бірақ ол білім беру, сауда, заң және сот жүйесінде жиі қолданылады.
Pakistani English (also known as Paklish or Pinglish) is the group of English language varieties spoken and written in Pakistan. It was first so recognised and designated in the 1970s and 1980s. Pakistani English (PE), similar and related to British English, is slightly different from other dialects of English in respect to vocabulary, syntax, accent, spellings of some words and other features. While English is not a common native language and spoken by only a small percentage of the population in Pakistan, it is commonly used in education, commerce, and the legal and judicial systems.
Тарих
Британдық билік субконтинентте шамамен екі жүз жылға созылса да, қазіргі Пәкістан аумағы соңғы аннексияланған аймақтардың бірі болды: 1842 жылы Синд, 1849 жылы Пәнджаб (бастапқыда Солтүстік-Батыс Шекаралық провинцияны қамтыған), 1879 жылы Балучистанның бір бөлігі, оның ішінде Кветта және шеткі аймақтар, ал Балучистанның қалған бөлігі Британ империясының тәуелді мемлекетіне айналды. Осының салдарынан, британ тілі жергілікті мәдениеттің бір бөлігіне толыққанды енуге үлкермеді, бірақ элиталық мәдениеттің құрамына кірді, себебі ол элиталық мектептерде және жоғары білім беруде, жалпы субконтиненттегідей қолданылды. Ағылшын тілін элиталық мәртебе белгісіне айналдырған және билік тілі ретінде пайдаланған отаршылдық саясат – мемлекеттік қызмет, қарулы күштер офицерлері, жоғары сот жүйесі, университеттер, беделді газеттер, радио және ойын-сауық сияқты билік салаларында қолданылуы – британдық саясаттың және Пәкістан үкіметтерінің осы саясатты жалғастыруының нәтижесі болды. 1947 жылы Пәкістан құрылған кезде ағылшын тілі де-факто ресми тіл мәртебесіне ие болды, бұл 1973 жылғы Пәкістан Конституциясында заңдастырылды. Үрді тілімен бірге, екі тіл де елдің ресми тілдері болып табылады. Ағылшын тілі билік тілі болып қала береді және Пәкістанда қолданылатын барлық тілдердің ішінде ең жоғары мәдени құндылыққа ие. Ол Пәкістандағы жоғары білім беруде үлкен сұранысқа ие. «Пинглиш» термині алғаш рет 1999 жылы тіркелді, ол «Пәкістандық» және «Ағылшын» сөздерінің қосындысынан құралған, «e» әрпі «i» әрпіне ауыстырылып, айтылуына сәйкес келтірілді. Тағы бір кең таралған сөз – «Паклиш» (1997 жылдан бері тіркелген).
Although British rule in the Subcontinent lasted for almost two hundred years, the areas which lie in what is now Pakistan were amongst the last to be annexed: Sindh in 1842, Punjab (which initially included the North West Frontier Province) in 1849, and parts of Baluchistan, including Quetta and the outer regions in 1879, while the rest of the Baluchistan region became a princely state within the British Empire. As a result, British English had less time to become part of local culture though it did become part of elite culture as it was used in elite schools and in higher education, as in the rest of Subcontinent. The colonial policies which made English a marker of elite status and the language of power—being used in such domains of power as the civil service, the officer corps of the armed forces, the higher judiciary, universities, prestigious newspapers, radio and entertainment—was due to British policies and the continuation of these policies by Pakistani Governments. In 1947 upon Pakistan's establishment, English became the de facto official language, a position which was formalised in the Constitution of Pakistan of 1973. Together with Urdu, the two languages are concurrently the official languages of the country. English language continues as the language of power and is also the language with the maximum cultural capital of any language used in Pakistan. It remains much in demand in higher education in Pakistan. The term Pinglish was first recorded in 1999, being a blend of the words Pakistani and English, with the 'e' changed to 'i' to better represent pronunciation. Another colloquial portmanteau word is Paklish (recorded from 1997).
Үнді ағылшын тілімен қарым-қатынасы
Пәкістан ағылшын тілі (ПАТ) үнді ағылшын тілімен көптеген ортақ белгілерге ие, бірақ Үндістанның бөлінуінен бері көзге көрінетін айырмашылықтар пайда болды. Рахман ПАТ-ты урду, пәнджәби, пушту, синдхи және Пәкістанда қолданылатын басқа тілдердің ерекшеліктерінен туындаған, ағылшын тілінің араласу түрі деп санайды. Ол ПАТ-ты британдық стандартты ағылшын тілінде сөйлейтін және жазатын адамдардың тіліне өте ұқсас ағылшынша ағылшын тілі, ағылшын тілінде білім алған пакистандықтар қолданатын акролект ПАТ, урду білімі бар қарапайым пакистандықтар қолданатын мезолект ПАТ және аз білім алған, мысалы, гидтер мен официанттар қолданатын базилект ПАТ деп бөледі. Сан алуан ғалымдар ПАТ-тағы сөздер мен тіркестерді, соның ішінде ерекше идиомалар мен сөйлеу тіліндегі тіркестерді, сондай-ақ акценттерді атап көрсеткен. Бұдан өзге, үнді ағылшын тілі сияқты, пакистан ағылшын тілінде де қазір Британияда көне деп есептелетін көптеген тіркестер сақталған.
Pakistani English (PE) shares many similarities with Indian English, but since the Partition of India, there have been some very obvious differences. Rahman argues that PE is an interference variety of English created by the use of the features of Urdu, Punjabi, Pashto, Sindhi and other languages spoken in Pakistan. He further divides PE into Anglicised English, which is very similar to the speech and writing of the speakers of British Standard English (BSE), acrolect PE, which is used by Pakistanis educated in English medium schools, mesolectal PE, which is used by ordinary, Urdu educated Pakistanis and basilect PE, which is used by people of little formal education, such as guides and waiters. Words and expressions of PE have been noted by a number of scholars, including unique idioms and colloquial expressions as well as accents. Also, like Indian English, Pakistani English has preserved many phrases that are now considered antiquated in Britain.
Пәкістанда қолдану
Урдю және ағылшын тілдері – Пәкістанның ресми тілдері. Көше таңбалары, дүкендердегі жарнамалар, бизнес келісімшарттары және басқа да көптеген іс-шараларда ағылшын тілі қолданылады. 2015 жылы Пәкістанның Жоғарғы соты ағылшын тілін ресми деңгейде урду тіліне алмастыру туралы бұйрық бергеніне қарамастан, үкімет пен сотта қолданылатын барлық құжаттарда ағылшын тілі де бар. Ағылшын тілі көбінесе пакистандық студенттерге жеке мектептерде оқытылады, және көп жағдайда оқытудың өзі де ағылшын тілінде жүргізіледі. Мемлекеттік мектептердің көптегені жергілікті және ұлттық урду тілінде оқытса да, ерекше атап айтқанда, бірыңғай емтихан жүйесінде ағылшын тіліне екінші тіл ретінде зор мән беріледі. Жоғары оқу орындарында барлық оқу процесі ағылшын тілінде жүзеге асырылады. Пәкістан ағылшын тіліндегі ірі баспасөз және (жақында) БАҚ саласында дамыған. Пәкістанның барлық ірі күнделікті газеттері ағылшын тілінде шығады немесе ағылшын тіліндегі басылымдары бар. Мемлекеттік PTV World – елдегі ірі ағылшын тіліндегі жаңалықтар арнасы, ал бұрын Dawn News және Tribune 24/7 ағылшын тіліндегі жаңалықтар арналары болған, бірақ кейін біреуі урду тіліне ауысты, ал екіншісі жабылды. Indus News қазір Пәкістандағы тағы бір ірі ағылшын тіліндегі жаңалықтар арнасы. Тілді ауыстыру (әңгіме кезінде бірнеше тілді немесе тілдің түрлерін бір уақытта қолдану) Пәкістанда кең таралған, және кез келген тілдегі әңгімелерде ағылшын тілінің үлкен үлесі бар. Пәкістанның барлық соттарындағы іс тілі де ағылшын тілі болып табылады.
Urdu and English are Pakistan's official languages. Many street signs, shop signs, business contracts and other activities use English. All documents used by government and court also include English, despite a 2015 order by Pakistan's Supreme Court to replace English at an official level with Urdu. English is most taught to Pakistani students in private schools, and in many cases the medium of instruction is also in English. Although there are also many public schools that teach in the local languages and National language Urdu, there is a huge emphasis on English as a second language especially in standardised testing. At college and university level, all instructions are typically in English. Pakistan boasts a large English language press and (more recently) media. All of Pakistan's major dailies are published in or have an edition in English. State run PTV World is a major English Language News Channel in the country, while previously Dawn News and Tribune 24/7 were other English Language news channels with one later switching its language to Urdu and the other was shut down. Indus News is now another major English Language News Channel in Pakistan. Code switching (the concurrent use of more than one language, or language variety, in conversation) is common in Pakistan and almost all conversations in whatever language have a significant English component. The language of pleading in all courts of Pakistan is also English.
Грамматика
Пәкістанның күрделі көптілді қоғамындағы ағылшын тілінің рөлі түсініксіз: ол елдің барлық аймақтарында әртүрлі білу деңгейіндегі адамдар тарапынан қолданылады; грамматикасы мен тіркестері сөйлеушінің ана тіліне ұқсас болуы мүмкін. Пәкістандық ағылшын тілінде сөйлейтіндер өздерінің туған жеріне тән идиомаларды қолданады (көбінесе ана тілдерінен сөздер мен фразаларды тура мағынасында аудару), бірақ бұл жақсы білетін сөйлеушілерде сирек кездеседі, ал грамматикасы стандартты ағылшын тіліне жақын, бірақ американдық ағылшын тілінің кейбір ерекшеліктерін де көрсетеді.
The role of English within the complex multilingual society of Pakistan is far from straightforward: it is used across the country by speakers with various degrees of proficiency; the grammar and phraseology may mimic that of the speaker's first language. While Pakistani speakers of English use idioms peculiar to their homeland (often literal translations of words and phrases from their native languages), this is far less common in proficient speakers, and grammar tends to be quite close to that of Standard English but exhibiting some features of American English.