Томас Эндрюс: ирланд химигі, физигі, газ бен сұйықтық арасындағы фазалық өтулерді зерттеген. Белфаст университетінің профессоры, ғалымның өмірі мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық химик және физик (1813–1885)
Irish chemist and physicist (1813–1885)
Томас Эндрюс FRS FRSE (19 желтоқсан 1813 – 26 қараша 1885) – газдар мен сұйықтықтар арасындағы фазалық өтулерді зерттеген ирландиялық химик және физик. Ол Белфаст Король университетінде ұзақ жылдар бойы химия профессоры болып жұмыс істеген.
Thomas Andrews FRS FRSE (19 December 181326 November 1885) was an Irish chemist and physicist who did important work on phase transitions between gases and liquids. He was a longtime professor of chemistry at Queen's University of Belfast.
Өмір
Эндрюс Ирландияның Белфаст қаласында дүниеге келді, онда оның әкесі жұқа мата саудагері болған. Ол Белфаст академиясы мен Белфаст корольдік академиялық институтында оқыды, соңғысында Джеймс Томсоннан математиканы оқыды. 1828 жылы ол профессор Томас Томсонның басшылығымен химияны оқу үшін Глазго университетіне барып, кейін Дублин Тринити колледжінде классика және ғылым салаларында өзгелерден ерекше көзге түсті. Соңында, 1835 жылы Эдинбург университетінде медицина докторы ғылымын қорғады. Эндрюс 1835 жылы туған Белфаст қаласында сәтті медициналық тәжірибесін бастады, сонымен қатар Академиялық институтта химиядан сабақ берді. 1845 жылы ол жаңадан құрылған Белфаст Король университетінің вице-президенті және химия профессоры болып тағайындалды. Ол 1879 жылы 66 жасқа толғанда зейнеткерлікке шыққанға дейін осы екі лауазымды бірге атқарды.
Andrews was born in Belfast, Ireland, where his father was a linen merchant. He attended the Belfast Academy and the Royal Belfast Academical Institution, where at the latter of which he studied mathematics under James Thomson. In 1828 he went to the University of Glasgow to study chemistry under Professor Thomas Thomson, then studied at Trinity College, Dublin, where he gained distinction in classics as well as in science. Finally, at University of Edinburgh in 1835, he was awarded a doctorate in medicine. Andrews began a successful medical practice in his native Belfast in 1835, also giving instruction in chemistry at the Academical Institution. In 1845 he was appointed vice president of the newly established Queen's University of Belfast, and professor of chemistry there. He held these two offices until his retirement in 1879 at age 66.
Жұмыс
Эндрюс алғаш рет химиялық әрекеттерде пайда болатын жылу туралы жұмысымен ғылыми зерттеуші ретінде танылды, осы үшін 1844 жылы Корольдік қоғам оған Корольдік медаль табыс етті. Питер Гатри Тейтпен бірлесіп жүргізілген тағы бір маңызды зерттеу озонға арналды. Оның еңбегінің негізгі бөлігі газдарды сұйытуға қатысты. 1860 жылдары ол газ заңдарын жан-жақты зерттеді – қысым, температура және көмірқышқыл газының көлемі арасындағы байланысты анықтады. Атап айтқанда, ол сындық температура және сындық қысым тұжырымдамаларын қалыптастырды, заттың үздіксіздікті бұзбай будан сұйық күйге өтуін көрсетті. Ол газ және сұйық күйлер – материяның бір жағдайының екі шеткі сатысы ғана екенін және үздіксіз өзгеріс процесі арқылы бір-біріне ауыса алатынын тұжырымдады. Эндрюс фазалық өтулер бойынша жасаған тәжірибелерінде көмірқышқыл газын біз сұйық деп атайтын кез келген күйден газ деп атайтын кез келген күйге, біртектілігін жоғалтпай көшіруге болатынын көрсетті. Математикалық физик Уиллард Гиббс осы нәтижелерді Гиббс еркін энергия теңдеуін қолдау үшін пайдаланды. Бұл сондай-ақ басқа газдарды сұйытуға зерттеушілер арасында жарысқа түрткіс берді. 1877-78 жылдары Луи Пол Кайлет оттегіні алғаш сұйық күйге келтірді.
Andrews first became known as a scientific investigator with his work on the heat developed in chemical actions, for which the Royal Society awarded him a Royal Medal in 1844. Another important investigation, undertaken in collaboration with Peter Guthrie Tait, was devoted to ozone.]] His reputation mainly rests on his work with liquefaction of gases. In the 1860s he carried out a very complete inquiry into the gas laws—expressing the relations of pressure, temperature, and volume in carbon dioxide. In particular, he established the concepts of critical temperature and critical pressure, showing that a substance passes from vapor to liquid state without any breach of continuity. He concluded that the gaseous and liquid states are only distant stages of the same condition of matter, and are capable of passing into one another by a process of continuous change. In Andrews' experiments on phase transitions, he showed that carbon dioxide may be carried from any of the states we usually call liquid to any of those we usually call gas, without losing homogeneity. The mathematical physicist Willard Gibbs cited these results in support of the Gibbs free energy equation. They also set off a race among researchers to liquify various other gases. In 1877 78 Louis Paul Cailletet was the first to liquefy oxygen.