Дзержинск қаласы: экологиялық мәселелер мен тарихы

Кіріспе

Дзержинск – Ресейдің Нижний Новгород облысындағы қала, Ока өзенінің жағасында, Мәскеуден шамамен шығысқа және Нижний Новгородтан батысқа қарай орналасқан. Халқы:

Бұрын Растяпино (1929 жылға дейін) деп аталған.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс шеңберінде, ол үш жұмысшы елді мекенімен және он бір ауылдық елді мекенмен бірге, аудандық деңгейдегі Дзержинск қаласы ретінде біріктірілген – аудандармен тең статусқа ие әкімшілік бірлік. Муниципалдық бөлініс ретінде, аудандық деңгейдегі Дзержинск қаласы Дзержинск қалалық округі ретінде құрылған.

Ластану

2007 жылдың 12 қыркүйегінде "Blacksmith Institute" институтының зерттеуіне сәйкес, Дзержинск әлемдегі ең ластанған қалалардың бірі. Ондағы еркектердің өмір сүру ұзақтығы 42 жыл, ал әйелдердікі 47 жылды құрайды. 2003 жылғы өлім-жүлім көрсеткіші туу көрсеткішінен 260%-ға жоғары болған. "Greenpeace" сияқты экологиялық ұйымдар мұндай төмен өмір сүру ұзақтығын тұрақты органикалық химиялық заттардың, әсіресе диоксиндердің жоғары деңгейімен байланыстырады. "Blacksmith Institute" сондай-ақ зарин, левизит, күкірт иіс суы, сутегі цианиді, фосген, қорғасын және органикалық химиялық заттарды ең зиянды ластаушылардың қатарына жатқызады. Алайда, Дзержинск қаласының әкімшілігі "Blacksmith Institute" есебінің жалған екенін мәлімдейді. Мысалы, қалада зарин ешқашан өндірілмегендіктен (Фёдоровтың пікірінше, 262-бет, 7.1-кестеде көрсетілгендей, бұл мәлімет сенімді), ол негізгі ластаушы заттардың бірі бола алмайды. Қалалық денсаулық сақтау басқармасының мәліметінше, 2006 жылы қала тұрғындарының орташа өмір сүру ұзақтығы 64 жылды құраған. "Blacksmith Institute" дерек көзі ретінде келтірген "Dront" қоғамдық экологиялық ұйымының басшысы Асхат Каюмков олардың ұйымы "Blacksmith Institute"-ке ешқандай дерек ұсынбағанын айтады. Оның үстіне, ол Дзержинск Ресейдегі ең ластанған қалалардың бірі екеніне, тіпті әлемдегі ең ластанған қалалардың бірі екеніне де сенбейді. Дегенмен, қаладағы экологиялық жағдай соңғы 80 жылдағы ең жақсы көрсеткіштерді көрсетсе де (көбінесе банкротқа ұшыраған және ластаушы зауыттардың жабылуына байланысты), қаладағы бірнеше нысан экологиялық тәуекел тудырады. Оларға 110 гектар аумақты алып жатқан Игумново полигоны, улы қалдықтарды көму орындары және химиялық қалдықтардан құралған "Ақ теңіз" жатады. Бұл нысандар тұрақты экологиялық бақылауда ұсталады. 2019 жылдың маусым айында "Кристалл" ғылыми-зерттеу институтында болған жарылыстан 79 адам жарақат алып, 180 үй қирады. 2012–2013 жылдары өткізілген тендерлер сәтсіз аяқталғаннан кейін, 2016 жылы "ГазЭнергоСтрой" компаниясы тазалау жұмыстарын жүргізуге таңдалды. "Қара тесікті" жою жұмыстары басталды және қалдықтарды жағу инфрақұрылымы 2019 жылға дейін аяқталды. Ақпарат көздерінің мәліметінше, қалдықтардың көлемі күтілгеннен 57%-ға артық, ал тазалау жұмыстары 2021 жылдың күзінде ғана аяқталуы мүмкін. Орталық үкіметтен қосымша 238 миллион рубль сұралған, бірақ өтініш қабылданбады. Жергілікті газеттің хабарлауынша, жабдықтардың жұмыс істемеуі 49%-ды құрайды және одан әрі кешігу күтілуде. "ГазЭнергоСтрой" компаниясы 2019 жылы "Ақ теңіз" және Игумново полигондарында рекультивациялық жұмыстарды жүргізіп жатыр.

According to the September 12, 2007, study by the Blacksmith Institute, Dzerzhinsk is one of the worst polluted cities of the world and has a life expectancy of 42 years for men and 47 for women, with the 2003 death rate exceeding its birth rate by 260%. Environmental action groups such as Greenpeace attribute such low life expectancy to high levels of persistent organic chemicals, particularly dioxins. The Blacksmith Institute also names sarin, lewisite, sulfur mustard, hydrogen cyanide, phosgene, lead, and organic chemicals among the worst pollutants. Dzerzhinsk's City Administration, however, asserts that the Blacksmith Institute report is false, stating, for example, that since sarin had never been produced in the city (seems to be credible according to Fedorov, p262, Table 7.1), it cannot be one of the major pollutants. Also, according to the city's health department, the average life expectancy in the city was 64 years in 2006. Askhat Kayumkov, the head of the Dront public ecological organization, which was quoted as a source by the Blacksmith Institute, states that his organization never provided the Blacksmith Institute with data of any kind. Furthermore, he does not believe that Dzerzhinsk is one of the most polluted cities in Russia, much less in the whole world. In the end, however, despite the ecological situation in the city being at its best in the previous 80 years (mostly due to bankruptcies and closures of the polluting factories), several locations in the city pose a tangible ecological risk. These sites include the 110ha Igumnovo landfill, toxic waste burial grounds, and a so called "White Sea" composed of discarded chemical wastes. These sites are kept under constant ecological monitoring. In June 2019 a powerful explosion at JSC Kristall Research Institute injured 79 people and destroyed 180 homes in the neighbourhood. After unsuccessful tenders in 2012–13, GazEnergoStroy was selected for cleanup in 2016. The liquidation of "Black Hole" started and waste burning infrastructure was completed by 2019. According to sources the amount of waste is 57% more than expected, and the cleanup might only finish in autumn of 2021 with an extra 238 million rubles from the central government, but the request was denied. According to local newspaper the equipment downtime is 49% and further delay is expected. Reclamation works on "White Sea" and Igumnovo were ongoing in 2019 by GazEnergoStroy.

Көрікті жерлер

Ока өзеніндегі Шухов мұнарасы – совет инженері және ғалымы Владимир Шуховтың 1929 жылы салған, ерекше сәулеттік құрылыс – темір торынан жасалған гиперболоидты мұнара. Ол Дзержинск қаласының жанында, Ока өзенінің сол жағалауында орналасқан. Бұрын екі мұнара болған, бірақ 2005 жылы біреуі металл терісі үшін ұрланған.