Мортон Сал (1927-2021) – американдық комик, актер, сатирик. Қазіргі комедияның алғашқы өкілі, Time журналының мұқабасында болған. Биографиясы мен шығармашылығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық комедиан және актер (1927–2021)
American comedian and actor (1927–2021)
Мортон Лион Саль (11 мамыр 1927 – 26 қазан 2021) – Канадада туған, еврей-американдық комедиан, актер және әлеуметтік сатирик, ол заманауи комедияның алғашқы өкілі саналады. Оның танымалдығы жылдам өсті, ал клубта бір жыл жұмыс істегеннен кейін елдің ірі түнгі клубтарында, театрларда және университеттерде өнер көрсетіп, саяхат жасады. 1960 жылы ол Time журналының мұқабасында шыққан алғашқы комедиан болды. Ол түрлі телешоуларда ойнады, бірнеше фильмде түсті және Бродвейде жекелеген өнер көрсетті. Тележүргізуші Стив Аллен Сальды "қазіргі комедиядағы жалғыз нағыз саяси философ" деп айтқан. Оның әлеуметтік сатиралық өнері тікелей эфирде жаңа мүмкіндіктер ашты, себебі сол кездегі саясаттың шындығы туралы айтатын комедиант "революциялық" саналды. Ол Ленни Брюс, Джонатан Винтерс, Джордж Карлин, Ричард Прайор, Льюис Блэк және Вуди Аллен сияқты көптеген келешек комедианттарға сахнада өнер көрсетуге шабыт берді. Аллен Сальдың жаңа юмор стилін "мен сияқты адамдар үшін жаңа көріністер ашты" деп есептейді. 2017 жылы Джеймс Кертистің Саль туралы "Соңғы тұрған адам" атты өмірбаяны жарық көрді.
Morton Lyon Sahl (May 11, 1927 – October 26, 2021) was a Canadian born Jewish American comedian, actor, and social satirist, considered the first modern comedian. His popularity grew quickly, and after a year at the club, he traveled the country doing shows at established nightclubs, theaters, and college campuses. In 1960 he became the first comedian to be featured in a Time cover story. He appeared on various television shows, played a number of film roles, and performed a one man show on Broadway. Television host Steve Allen said that Sahl was "the only real political philosopher we have in modern comedy". His social satire performances broke new ground in live entertainment, as a stand up comic talking about the real world of politics at that time was considered "revolutionary". It inspired many later comics to become stage comedians, including Lenny Bruce, Jonathan Winters, George Carlin, Richard Pryor, Lewis Black and Woody Allen. Allen credits Sahl's new style of humor with "opening up vistas for people like me". A biography of Sahl, Last Man Standing, by James Curtis, was released in 2017.
Ерте өмір және білім
Саль 1927 жылғы 11 мамырда Монреальде, Квебек провинциясында дүниеге келген. Оның әкесі Гарри Саль Нью-Йорк қаласының төменгі Шығыс жағындағы иммигранттар отбасынан шыққан және Бродвей драматургы болуды армандаған. Гарри әйелі Дороти (Шварц)пен поэзия журналына берген жарнамасына жауап берген кезде танысқан. Жазушылық саласына жол табуға мүмкіндік болмағандықтан, олар Канадаға көшіп, Монреальде темекі дүкені ашқан. Кейін Саль отбасы Лос-Анджелеске көшіп, әкесі Голливуд сценарисі бола алмағандықтан ФБР-де кеңсе қызметкері және сот тілмашы ретінде жұмыс істеген. Саль: «Әкем армандарының орындалмауына көңілі толмады және мен үшін сол әлемге сенімсіздікпен қарады», – дейді. Саль Лос-Анджелестегі Белмонт орта мектебінде оқыды, онда мектеп газетіне мақалалар жазды. Актер Ричард Кренна оның сыныптасы болған. Саль 1947 жылы әскерден босатылып, Комптон колледжіне, содан кейін Оңтүстік Калифорния университетіне түсті. 1950 жылы ол көлік инженериясы және қалалық басқару мамандықтары бойынша бакалавр дәрежесін алды. Сан-Франциско аймағында өзін үйінде сезінді, «Мен Сан-Францискода ‘тудым’» деп түсіндірді. Ол Берклиде өткізген үш жылдың өте құнды тәжірибе болғанын айтты. Көптеген клубтарда бұрын комедиялық өнер көрсетілмеген, сондықтан Саль жаңа форматтағы артист ретінде өнер көрсетуге тырысты. «Мен өзімнің өнер көрсететін орындарымның желісін құруым керек болды», – деді ол. Сальдің ерекше комедиялық стилі туралы естіген көптеген атақты адамдар оның шоуларын көруге келді. 1954 жылы «Көк періштеде» оның шоуын көрген Вуди Аллен «ол кенеттен пайда болған және бұл салаға революция жасаған ұлы гений еді» деді. Джек Пар кеткеннен кейін ол «The Tonight Show» бағдарламасын уақытша жүргізіп, желі Джонни Карсонның бос орынды толтыруын күтті. Оның көрермендері студенттер мен «авангардты» жандардан ғана емес, сонымен қатар белгілі саясаткерлер де оның шоуларын іздеді. Кейбіреулерімен достық қарым-қатынас орнатты, мысалы, президенттікке үміткер Джон Ф. Кеннеди одан қоғамдық шараларда қолданатын саяси анекдоттар жинағын дайындауды сұрады. Олар оның ақпаратты жаңартып отыруын және ірі газеттер мен журналдардан материал алуын бағалады. Ол материалдарын жаңарып тұрып, аз жазбалармен жұмыс істеп, тыңдаушыларын қызықтыратын әзілдер айтты.
Sahl was born on May 11, 1927, in Montreal, Quebec, Canada, His father, Harry Sahl, came from an immigrant family on New York City's Lower East Side, and hoped to become a Broadway playwright. Harry had met his wife, Dorothy (Schwartz), when she responded to an advertisement he placed in a poetry magazine. Unable to break into the writing field, they moved to Canada where he owned a tobacco store in Montreal. Sahl's family later relocated to Los Angeles, where his father, unable to become a Hollywood writer, worked as a clerk and court reporter for the FBI. Sahl notes, "My dad was disappointed in his dreams and he distrusted that world for me." Sahl went to Belmont High School in Los Angeles, where he wrote for the school's newspaper. Actor Richard Crenna was a classmate. Sahl was discharged in 1947 and enrolled in Compton College, followed by the University of Southern California. He received a B. S. degree in 1950 with majors in traffic engineering and city management. He felt at home in the San Francisco Bay Area, commenting, "I was 'born' in San Francisco." He stated that the three years he lived in Berkeley were a valuable experience. Many of the clubs had never before had a stand up comedian perform, which required Sahl to break in as a new kind of act. "I had to build up my own network of places to play," he said. Numerous celebrities dropped by to see his shows after they heard about the "new phenomenon," referring to Sahl's unique style of comedy. Woody Allen, who saw his show at the Blue Angel in 1954, commented that "he was suddenly this great genius that appeared who revolutionized the medium." He was one of the interim hosts on The Tonight Show following Jack Paar's departure as the network waited for Johnny Carson to become available. His audience had also widened to include not only students and a "hip" public, but now even noted politicians sought out his shows. Some became friends, such as presidential candidate John F. Kennedy, who asked him to prepare a bank of political jokes he could use at public functions. They valued the fact that he stayed current and took material from major newspapers and magazines. He kept his material fresh, wrote few notes, and entertained his audiences by presenting otherwise serious news with his brand of humor.
Сатиралық комедия стилі
Сахлдың әзіл-қалжыңы ағымдағы оқиғаларға, әсіресе саясатқа негізделген, соның нәтижесінде Милтон Берль оны "барлық уақыттың ең ұлы саяси сатириктерінің бірі" деп сипаттады. 1960 жылы "Тайм" журналы оны "тісті Уилл Роджерс" деп атады. Сахл адамдар мен оқиғаларды дәл сол кезде жаңадан хабарлағандай талқылайтын, содан кейін олармен байланысты әңгімелерге немесе жеке тәжірибесіне тоқталды. Телевизиялық продюсер Роджер Айлс бір күні оның газет оқығанын көргенін айтады, ал бірнеше сағаттан кейін Сахл сахнаға шығып, бір кештік жаңа материалды ұсынды. "Ол ешқандай авторсыз, тек кешке дейін газеттен көргенін айтты. Ол – гений еді." Сахлдың импровизациялық шеберлігімен қатар, оның табиғилығы да сахнадағы орындаушы үшін ерекше деп есептелді. Вуди Аллен басқа комиктер Сахлдың сахналық бейнесіне қызғанғанын және ол көрерменмен тек сөйлесіп қана қоймай, қалай өнер танытқанын түсінбегенін айтты.
Sahl's humor was based on current events, especially politics, which led Milton Berle to describe him as "one of the greatest political satirists of all time." He was dubbed "Will Rogers with fangs" by Time magazine in 1960. Sahl would discuss people or events almost as if he were reporting them for the first time, and would digress into related stories or his own experiences. TV executive Roger Ailes said he saw him read the paper one day and after a few hours Sahl got up onstage with an entire evening's worth of new material. "With no writers, he just did what he had seen in the afternoon paper. He was a genius." Combined with his improvisational skill, Sahl's naturalness was also considered unique for a stage performer. Woody Allen notes that other comics were jealous of Sahl's stage persona and did not understand how he could perform by simply talking to the audience.