Кіріспе

1566 жылы Осман-Габсбург соғыстары кезінде Венгрияда болған шайқас.
Хорватия Корольдігі
Венгрия Корольдігі
| жауынгер2 = Осман империясы
Шығыс Венгрия Корольдігі
| бас қолбасшы1 = Никола IV Зринский
| бас қолбасшы2 = Сулейман I # Соколу Мехмед Паша
| күш1 = 2,300–3,000
Қоршаудың соңында 600-ға жуық сау адам
| күш2 = 100,000
80,000 османдық
12,000–15,000 татар
300 зеңбірек
| қазалар1 = Бүкіл әскер қаза тапты;
Зринский соңғы шайқаста қаза тапты. Гарнизонның көбі жойылды. 2,300–3,000 жауынгерлік шайқаста қаза тапты.
| қазалар2 = Ауыр;
Сулейман соңғы шабуылға дейін шатырында қайтыс болды. 20,000
Бұл шайқас, Хабсбург монархиясының қорғаныс күштері, Хорватияның бұрынғы баны Никола IV Зринский (Zrínyi Miklós) басшылығымен, және Сұлтан Сулейманның (Süleymān) номиналды қолбасшылығындағы Осман әскері арасында өтті. Екі тарап та ауыр шығынға ұшырады. Екі қолбасшы да шайқаста қаза тапты – Зринский соңғы шабуылда, ал Сулейман шатырында табиғи себептерден. Османдықтар жеңіске жеткенімен, қоршау сол жылы Венаға жасалған Османдықтардың шабуылын тоқтатты. Венаға 1683 жылғы Вена шайқасына дейін қайтадан қауіп төне қоймады.

Өмірбаян

1526 жылы 29 тамызда Мохач шайқасында Ұлы Сүлеймен бастаған Осман әскері Венгрия корольдігінің патшасы Людовик II бастаған әскерін жеңді. Людовик мұрагер қалдырмай қайтыс болғандықтан, шайқаста қазасы Венгрияның тәуелсіз Корольдігінің аяқталуына әкелді. Венгрия мен Хорватия Габсбургтер мен Осман империясының таластарына байланысты даулы аймақтарға айналды. Габсбургтер әулетінен шыққан Фердинанд I, Киелі Рим императоры Карл V-нің інісі, Людовик II-нің қарындасымен үйленді және Венгрия мен Хорватия ақсүйектері оны патша сайлады. 1527 жылдың 1 қаңтарында хорват ақсүйектері Сетинде парламент өткізіп, бір ауыздан Австрияның эрцгерцогы Фердинанд I-ді патша етіп сайлады және оған және оның мұрагерлеріне тақ мұрагерлігін бекітті. Фердинанд эрцгерцогы таққа отыру үшін хорваттардың Венгрия патшалығымен біріккен кездегі тарихи құқықтарын, бостандықтарын, заңдарын және әдет-ғұрыптарын сақтауға және Хорватияны Осман шабуылынан қорғауға уәде берді. Венгрия тағы Фердинанд пен Трансильваниядан келген Иоанн Заполья арасындағы династиялық даудың нысаны болды. Сүлеймен Запольяны Венгрияның барлық жерінің билеушісі етіп тағайындауға уәде берген еді. Фердинанд Венгриядағы өз талабын орындау үшін аттанды және 1527 жылы Иоанн Запольядан Буданы басып алды, бірақ 1529 жылы Осман қарсы шабуылы Фердинандты 1527 және 1528 жылдары алған барлық аумақтық пайдасынан айырды, нәтижесінде Фердинанд пен Сүлеймен арасында бейбіт келісімге қол жеткізілді. Иоанн Заполья Габсбургтер тарапынан Венгрияның патшасы ретінде мойындалды, бірақ Осман империясының вассалы ретінде. Иоанн Заполья 1540 жылы қайтыс болды, оның орнын оның кішкентай ұлы Иоанн II Сигизмунд Заполья басты. Оның билігінің көп бөлігін оның анасы Изабелла Ягиеллон басқарды, Сүлейменнің тұрақты қолдауымен. Иоанн II 1570 жылы тақтан бас тарғанға дейін Венгрияның номиналды патшасы болып қалды және елді Габсбургтердің билігіне қайтарды. Ол 72 жаста болды және, денесінің ауырғандықтан көтерілуіне көмек керек болғанымен, он үшінші әскери жорығына формалды түрде басшылық етті. Жастық шағында Вена қоршауында өзін танытты және сәтті әскери мансапқа қол жеткізді.

Қоршау

Түріктердің алдыңғы қатары 1566 жылдың 2 тамызында келді, ал қорғаушылар бірнеше сәтті шабуылдар жасап, түріктерге елеулі шығын келтірді. Граф Зринский кемінде 150 000 әскерден және қуатты артиллериядан тұратын жау әскерімен қоршауға алынды. Бастылары граф Гашпар Алапич және лейтенанттар Миклуш Кобак, Петар Патачич және Вук Папрутович болды. Қорғаушылардың көп бөлігі хорваттардан тұрды, сонымен қатар қарулы күштер мен басшылық құрамында мажарлардың да маңызды үлесі болды. Қоршау 6 тамызда Сүлейменнің қамалға жалпы шабуылға бұйрық беруімен басталды, бірақ граф Зринский жауап бермей, күресін жалғастырды. Қамалдың құлауы анық болғанмен, Осман билігі шешім қабылдаудан тартынды. 6 қыркүйекте Сүлеймен шатырында қайтыс болды. Оның өлімі құпия сақталды, тек сұлтанның ең жақын кеңесі ғана оның қазасын білді. Жаңа сұлтан Селим II-ге хабар берілді, бірақ ақырында, бас 1566 жылдың қыркүйегінде Хорватиядағы Шенковец қаласындағы Паулин монастырында Юрай IV Зринский, Болдизар Баттяни және Ференц Тахилармен бірге жерленді. Визир Ибрагимнің өмірін Зринскийдің үйінен біреу құтқарып, ол визир қазына іздеп, аман қалғандарды сұраққа тартып жатқанда оны қастандық туралы ескертті. Қазына туралы сұрағанда тұтқын оның бұрын жұмсалғанын, бірақ аяқ астында 3000 фунт ұнтақ бар екенін және оған баяу қозғалтқыш қосылғанын айтты.

Салдары

Зринский гарнизонының барлығы дерлік соңғы шайқастан кейін жойылды. Сзигеттегі ұзаққа созылған қарсылық Осман империясының Венаға шабуыл жасауын кешіктірді. Австрия мен Осман империясы арасындағы соғысты аяқтау туралы келісім 1568 жылдың 17 ақпанында, Соколлу Мехмед-пашамен (бастапқыда Босниялық Мехмед паша Соколович деп те белгілі) бес айлық келіссөздерден кейін қол жеткізілді. Оның еңбегі 1584 жылы Венецияда, өлімінен кейін жарық көрді. Бұл шайқас сондай-ақ венгрлік эпостық поэмада – «Сзигет қаупі» («Szigeti Veszedelem») – мәңгілікке сақталды. Зринскийдің шөбересі, Николай VII Зрин (сонымен қатар Хорватия бандысы) оны 1647 жылы он бес бөлімнен тұратын поэма түрінде жазды және 1651 жылы жариялады. Түркілер адамдар ретінде бейнеленген, ал татар Делиман мен Сұлтанның қызы Кумилла арасындағы махаббат оқиғасы негізгі сюжетке тоқылған. 1684 жылы алғаш жарық көрген «Сзигетпен қоштасу» («Odiljenje sigetsko») поэмасы оқиғаны өшпенділіксіз және кек алуға шақырылмай еске алады. Зринский сюжетте 16 ғасырғы хорват батыры ретінде көрсетілген, ол Сзигет қамалында отбасы мен жақын серіктерімен бірге қаһармандықпен қаза болғанға дейін бірнеше рет түріктерді жеңген. Опера патриоттық және «У бой, у бой» атты танымал арияға ие.