Лехфельд шайқасы: Германияның мажарларға қарсы жеңісі

Кіріспе

955 жылы Еуропаға мажарлардың шапқындары, 910 жылы Лехфельдтің алғашқы шайқасы

Лехфельд шайқасы, сондай-ақ Лехфельдтің екінші шайқасы деп те аталады, 955 жылдың 10-12 тамызында үш күнге созылған әскери қақтығыстар кезеңі болды. Бұл шайқаста Германия Корольдігі, Ұлы Отто I басшылығымен, Харка Булцу және Лел мен Сур батырлары бастаған мажар әскерін талқандады. Германияның жеңісімен мажарлардың Латын Еуропасына жасаған шапқындары тоқтатылды. 955 жылдың маусым айының соңында немесе шілде айының басында мажарлар 8 000–10 000 атты садақшы, жаяу әскер және қоршау машиналарын алып, Бавария герцогтігіне шабуыл жасады. Олар Отто I басқарған неміс әскерін ашық далада шайқасқа шығарып, оны жоюды көздеді. Мажарлар Лех өзенінің жанындағы Аугсбург қаласын қоршауға алды. Отто I 8 000 ауыр атты әскерімен, оларды сегіз легионға бөліп, қаланы құтқару үшін жорыққа шықты. 10 тамызда Отто I Аугсбургке жақындағанда, мажарлардың күтпеген шабуылы Богемия герцогтігінің тыл легионын жойды. Мажар әскері неміс лагерін тонау үшін тоқтап, ал Лоррейн герцогы Конрад ауыр атты әскермен қарсы шабуыл жасап, мажарларды шашыратты. Содан кейін Отто I әскерін Аугсбургке бара жатқан мажар әскеріне қарсы шайқасқа шығарды. Неміс ауыр атты әскері жеңіл қаруланған және броньсыз мажарларды жақын арадағы шайқаста жеңді, бірақ олар жақсы тәртіппен кері шегінді. Отто I оларды қумай, түнде Аугсбургке қайтып келді және барлық жергілікті неміс әскерлеріне Шығыс Бавариядағы өзендердегі өткелдерді ұстап тұруды және мажарлардың өз отанына қайтуына жол бермеуді бұйрықтап, елшілер жіберді. 11 және 12 тамызда мажарлардың жеңілісі апатқа айналды, себебі қатты жаңбыр мен су тасқыны шегініп келе жатқан мажарларды баяулатты және неміс әскерлеріне оларды қуып жеңіп, өлтіруге мүмкіндік берді. Мажар басшылары тұтқындалып, Аугсбургке әкелініп, дарға асылды. Германияның жеңісі Германия Корольдігін сақтап қалды және Батыс Еуропаға көшпелілердің шапқындарын тоқтатты. Жеңістен кейін Отто I әскері оны император және отанның әкесі деп жариялады, ал 962 жылы Лехфельд шайқасынан кейін бекінген позициясының арқасында Киелі Рим императоры атанды.

The Battle of Lechfeld also known as the Second battle of Lechfeld was a series of military engagements over the course of three days from 10–12 August 955 in which the Kingdom of Germany, led by King Otto I the Great, annihilated the Hungarian army led by Harka Bulcsú and the chieftains Lél and Súr. With the German victory, further invasions by the Magyars into Latin Europe were ended. The Hungarians invaded the Duchy of Bavaria in late June or early July 955 with 8,000–10,000 horse archers, infantry, and siege engines, intending to draw the main German army, under Otto I, into battle in the open field and destroy it. The Hungarians laid siege to Augsburg on the river Lech. Otto I advanced to relieve the city with an army of 8,000 heavy cavalry, divided into eight legions. As Otto I approached Augsburg on 10 August, a Hungarian surprise attack destroyed the Duchy of Bohemia rearguard legion. The Hungarian force stopped to plunder the German camp and Conrad, Duke of Lorraine led a counter attack with heavy cavalry, dispersing the Hungarians. Otto I then brought his army into battle against the main Hungarian army that barred his way to Augsburg. The German heavy cavalry defeated the lightly armed and armored Hungarians in close combat, but the latter retreated in good order. Otto I did not pursue, returning to Augsburg for the night and sending out messengers to order all local German forces to hold the river crossings in Eastern Bavaria and prevent the Hungarians from returning to their homeland. On 11 and 12 August, the Hungarian defeat was transformed into disaster, as heavy rainfall and flooding slowed the retreating Hungarians and allowed German troops to hunt them down and kill them all. The Hungarian leaders were captured, taken to Augsburg and hanged. The German victory preserved the Kingdom of Germany and halted nomad incursions into Western Europe for good. Otto I was proclaimed emperor and father of the fatherland by his army after the victory and he went on to be crowned Holy Roman Emperor in 962 largely on the basis of his strengthened position after the Battle of Lechfeld.

Тарихи дереккөздер

Ең маңызды дереккөз – Аугсбургтық Ульрих тапсырысымен жазылған монография, ол оқиғаларды неміс көзқарасынан баяндайды. Тағы бір дереккөз – Корвейлік Видукинд, ол маңызды егжей-тегжейлі мәліметтер келтіреді.

Өмірбаян

947 жылы Бавария герцогы Бертольд қайтыс болды. Осы себепті, Авентиннің айтуынша, мажарлар Баварияға шабуыл жасады, бірақ олар Шығыс Франк мемлекетіне терең енуге мүкіндік алмады. Келесі жылдары немістер Трансдунайға қауіп төндіре бастады, және Энс өзенінде шекаралық шайқастар басталды. Хротсвитаның сөзіне қарағанда, Генрих аварлардан (венгрлерден) көптеген олжа мен тұтқындарды әкеліп қайтқан. 952 жылы Оттон тіпті Италияны Бавария әскерінің қорғауына алды, және мажарлардың батысқа жасаған шабуылдары қысқа мерзімге тоқтатылды. Келесі жылы Францияда корольдің ұлы, Швабия герцогы Людольф және күйеу баласы, Лотарингия герцогы Конрад басшылығымен ішкі соғыс басталды, себебі негізінен Италияның оккупациясы болды. 954 жылы бауырластар Рейнландқа келген мажарларды шақырды, олар аумақты қиратты. Бір жылнамашының мәліметінше, олар Францияны қатты қиын жағдайға түсірді. Жауынгерлер Бургундия және Солтүстік Италия арқылы сәтті оралды. 955 жыл король Отто үшін жаман басталды. Сальцбург архиепискобы бар күшін салып, жауға қосылды. Гарольд соқыр қылып, Тирольге жер аударылды, ал оның байлығы Генрихтің вассалдарына тиді, бұл көптеген бавариялық графтарды ренжітіп, патшаға қарсы қару көтеруге итерді. Қарсылық күшейгеніне қарамастан, Отто Мюльдорфта жарқын жеңіске жетіп, Регенсбургті қоршауға алды. Қаланың көп бөлігі өртеніп кетті, бірақ тұрғындары Оттоның қоршау машиналарын ұзақ уақытқа тойтарып, аштықтан қиналып, сыртқы көмек келмеді. Көтеріліс жеңіліс танытқаннан кейін жағдай жақсармады, өйткені Саксония князі Германның немерелері жиі герцогтықты шапқылап, Полабия княздықтарымен одақтасты. Шілде айының басында Отто бейбіт ниетпен келген венгр елшілерін қабылдады, бірақ немістер олардың көтерілістің нәтижесін бағалауға келгенін күдіктенді. Бірнеше күннен кейін ол оларға шағын сыйлықтар беріп, жолға шығарды. Көп ұзамай Магдебургте Отто I-ге мажарлардың шапқыншылығы туралы хабар жеткізді Бавария герцогы Генрих I-нің хабаршылары. Ульрихтің айтуынша, "олар Норикум жерін Дунайдан Қара Орманға дейін, таулы аймақтарға дейін қиратты". Видукиндтің сөзіне қарағанда, "ол (Отто) бұрынғы соғыста шаршамағандай, жауға қарсы жорық бастады, тек славян соғысы оларды қауіпке ұшыратқандықтан, бірнеше саксондарды ғана өзімен алып кетті". Саксония Аугсбург пен оның айналасынан алыс болды, сондықтан оның келуін күту үшін көп уақыт кеткен болар еді. Венгрлерге қарсы күштерді біріктіру үшін Ульм таңдалды. Шабуыл туралы алғашқы хабардан кейін алты аптадан кейін шайқас болды. Тарихшы Ханс Дельбрюк олардың уақытында жүріп шығуы мүмкін емес деп мәлімдеді. Патша әскерлеріне Дунайға, Нойбург пен Ингольштадт маңында жиналуға бұйрық берді. Ол мұны мажарлардың байланыс жолдарына шабуыл жасап, Аугсбургтің солтүстік-шығысына шабуыл жасағанда оларды артынан қуып жете алу үшін жасады. Бұл сонымен қатар жиналатын барлық отрядтар үшін орталық жиын орыны болды. Сондықтан да бұл Отто I-нің мажарларға соңғы шабуыл жасамас бұрын күштерін шоғырландыру үшін стратегиялық тұрғыдан ең қолайлы орын болды. Шайқастың барысына әсер еткен басқа да әскерлер болды. Бұрынғы уақытта, мысалы 932 және 954 жылдары, Дунайдың оңтүстігіндегі неміс жерлеріне шабуыл жасаған мажарлардың шапқыншылықтары болды, содан кейін Лотарингия арқылы өздерінің туған жеріне, Батыс Франк мемлекетіне және соңында Италияға қайтып кетті. Яғни, бастапқыда батысқа, содан кейін оңтүстікке, содан кейін шығысқа өздерінің отанына қарай кеңінен бұрылыс жасап, неміс аумағында жазадан құтылып қалды. Патша осы мажарлардың жоғарыда аталған жағдайларда қашып кеткенін білген және оларды тұзаққа түсіруге ниеттенген. Сондықтан ол ағасы, архиепископ Бруноға лотарингиялық әскерлерді Лотарингияда ұстап тұруды бұйырды. Батыстан күшті әскерлер басып келсе, шығыстан да күшті әскерлер қуып келсе, мажарлар қашып құтыла алмайды. Аугсбургтен оңтүстікке қарай орналасқан Лехфельд - Лех өзенінің бойындағы су тасқыны жазығы. Бұл шайқас венгр тарихнамасында Аугсбургтің екінші шайқасы ретінде белгілі. Бірінші Лехфельд шайқасы осы аймақта содан 45 жыл бұрын болған.

In 947, Berthold, Duke of Bavaria, a competent military leader passed away and was succeeded by Henry I, brother of King Otto I. For this reason, the Hungarians have attacked Bavaria, says Aventinus, however they weren't able to penetrate deep into East Francia. In the following years, the Germans started to threaten Transdanubia, with border fights erupting at the Enns river. According to Hrotsvitha, Henry brought back lots of booty and prisoners from the Avars (Hungarians). In 952, Otto put even Italy under the protection of the Bavarian army, and westward invasions of the Magyars discontinued for a short time. The next year saw an internal war breaking out in Francia under the leadership of the king's son Liudolf, Duke of Swabia, and son in law Conrad, Duke of Lorraine, mainly because of the occupation of Italy. In 954, the brothers called in the Hungarians, who arriving in the Rhineland, upset the territory. According to a chronicler, they devastated France miserably. The warriors returned from the successful adventure safely through Burgundy and Northern Italy. The year 955 started badly for King Otto. Despite his best efforts, the archbishop of Salzburg joined the enemy. Harold was blinded and exiled to Tyrol, while his wealth was taken by Henry's vassals, upsetting many more Bavarian counts, who took up arms against the king. In spite of the growing of the resistance, Otto gained a shining victory at Mühldorf, proceeding to siege Regensburg. Much of the city had already burned down, however its folk withstood Otto's siege machines for long before giving up in their hunger, as no external help arrived. The internal situation hardly improved after the defeat of the rebellion, as the nephews of Prince Hermann of Saxony frequently raided the duchy, allying with Polabian principalities. In early July Otto received Hungarian legates, who claimed to come in peace, but who the Germans suspected were actually assessing the outcome of the rebellion. After a few days, he let them go with some small gifts. Soon, couriers from Otto I's brother Henry I, Duke of Bavaria, arrived to inform Otto I in Magdeburg of a Hungarian invasion. According to Ulrich, "they devastated the land of Noricum from the Danube to the Black Forest, which goes to the mountainous regions". According to Widukind, "he (Otto) started the march against the enemy like he wouldn't get tired in the previous war, only taking some of the Saxons by him, as the Slavic war threatened them". Saxony was distant from Augsburg and its environs, and considerable time would have elapsed waiting for his arrival. Ulm was chosen as the place to unite the anti Hungarian forces. The battle took place six weeks after the first report of an invasion, and historian Hans Delbrück asserts that they could not have possibly made the march in time. The King ordered his troops to concentrate on the Danube, in the vicinity of Neuburg and Ingolstadt. He did this in order to march on the Hungarian line of communications and catch them in their rear while they were raiding northeast of Augsburg. It was also a central point of concentration for all the contingents that were assembling. Strategically, therefore, this was the best location for Otto I to concentrate his forces before making the final descent upon the Hungarians. There were other troops that had an influence on the course of the battle. On previous occasions, in 932 and 954 for example, there had been Hungarian incursions that had invaded the German lands to the south of the Danube, and then retreated back to their native country via Lotharingia, to the West Frankish Kingdom and finally, through Italy. That is to say, a wide sweeping U turn that initially started westward, then progressed to the south, and then finally to the east back to their homeland; and thus escaping retribution in German territory. The King was aware of the escape of these Hungarians on the above mentioned occasions, and was determined to trap them. He therefore ordered his brother, Archbishop Bruno, to keep the Lotharingian forces in Lotharingia. With a powerful force of knights pressing them from the west, and an equally strong force of knights chasing them from the east, the Hungarians would be unable to escape. Located south of Augsburg, the Lechfeld is the flood plain that lies along the river Lech. The battle appears as the second Battle of Augsburg in Hungarian historiography. The first Battle of Lechfeld happened in the same area forty five years earlier.

Кіріспе

Герхардтың айтуынша, венгр әскерлері Лех өзенінен Іллер өзеніне дейін жылжып, арадағы жерлерді қиратты. Содан соң олар Іллерден шегініп, Швабияның шекаралық қаласы Аугсбургті қоршауға алды. Аугсбург 954 жылы Отто I-ге қарсы көтеріліс кезінде ауыр зақымдар алған еді. Қаланың қорғауын епископ Ульрих жүргізді. Ол әскерлеріне ашық далада мажарлармен шайқаспауға, керісінше, бекіністің оңтүстік қақпасын нығайтуға бұйрық берді. Ол оларды 23-ші псалммен ("Өлім саясының аңғарынан өтсем де") жігерлендірді. Осы қорғаныс кезінде патша оңтүстікке әскер жинады. Кезалық Симон венгрлердің Аугсбургті күндіз де, түндіз де шабуылдап, қыспаққа алғанын айтады. Яғни, толыққанды қоршаудан бұрын қаланы күшпен басып алуға тырысқан. Бұл тактиканың тиімсіз екенін түсінген соң, 8 тамызда шығыс қақпасында ірі шайқас болды. Мажарлар оны көптеген әскермен шабуылдауға тырысты, себебі оның орналасқан жері қиын болғандықтан қорғанысы нашар деп санады. Ульрих өз сарбаздары – жауынгерлерін жаумен жекпе-жекке шайқасу үшін алаңға шығарды. Ол өзінің қарусыз болғанын, тек жауынгерлік атының үстінде шұлық киіп отырғанын, ал жебелер мен тастар оның қасынан өтіп кеткенін айтады. Оның сөзіне қарағанда, венгрлер қақпалардан кез келген уақытта кіре алатын, бірақ шабуыл кезінде олардың басшысы қаза тапты, денесін алып, лагеріне қайтты. Бастапқыда қорғаушылар венгрлер жеңіске жетіп, қоршауды жаңартқан деп ойлады, бірақ олар Лех өзенінің арғы жағына қайтып бара жатқанын түсінді. Түнде қорғаушылар барлық мұнараларда бекінді, ал венгрлер қаланы қоршау машиналарын және жаяу әскерімен толығымен қоршады, оларды венгр басшыларының қамшыларымен алға итерді. Келесі күні шайқас басталғанда, Ризинесбургтен келген сатқын Берхтольдтың Отто I әскерін жақын жерге орналастырғаны туралы хабар келді. Қоршау тоқтатылды, венгр басшылары соғыс кеңесін өткізді. Венгрлер кетіп бара жатқанда, Дильгинген графы Дитпальд түнде әскерлерін Отто I лагеріне жеткізді.

Gerhard writes that the Hungarian forces advanced across the Lech to the river Iller and ravaged the lands in between. They then withdrew from the Iller and placed Augsburg, a border city of Swabia, under siege. Augsburg had been heavily damaged during a rebellion against Otto I in 954. The city was defended by Bishop Ulrich. He ordered his contingent of soldiers to not fight the Hungarians in the open and reinforce the main south gate of the fortress instead. He motivated them with the 23rd Psalm ("Yea, though I walk through the valley of the shadow of death"). While this defense was going on, the King was raising an army to march south. Simon of Kéza mentions that the Hungarians harassed Augsburg with attacks all day and night. That means before the real siege they wished to take the city by rushes. After admitting that this tactic doesn't work, a major action took place on 8 August at the eastern gate, which the Magyars tried to storm in large numbers, suspecting that it has weak defense because of its difficult accessibility. Ulrich led his professional milites soldiers out into the field to engage the enemy in close combat. Ulrich writes of himself that he was unarmed, wearing only a stola while mounted on a warhorse, and all the arrows and stones bypassed him. According to him, the Hungarians could enter the gates anytime, however they lost their commander during the attack, and withdraw to their camp taking the body. At first the defenders thought that the Hungarians were victorious and resuming the siege, only to realize that they were going back to the other side of the Lech. During the night, the defenders took positions in all towers and the Hungarians completely surrounded the city with siege engines and infantry, who were driven forward by the whips of the Hungarian leaders. Next day, when the fights barely started they were informed by the traitor Berchtold of Risinesburg that Otto I deployed his troops near. The siege was suspended, and the Hungarian leaders held a war council. As the Hungarians departed, Count Dietpald of Dillingen used the opportunity to lead soldiers to Otto I's camp during the night.

Қарсылас күштер

Видукиндтің айтуынша, Оттон I-нің қолбасшылығында сегіз легион (дивизия) болды, оның ішінде Бавариядан үш, Швабиядан екі, герцог Конрад басқаратын Франкониядан бір және Болеслав I-нің ұлының ұлы басқаратын, жақсы жаттығудан өткен Богемия легионы бар еді. Сегізінші дивизияны Оттон I басқарды, ол қалғандарынан сәл үлкен болды және оған сакстар, тюрингтер мен корольдің жеке күзетшісі – корольдік легион кірді. Корольдің жасағы таңдаулы әскерлерден құралған. Кейінгі рим легионы 1000 адамнан тұрған, сондықтан Оттон I-нің әскері 7000–9000 сарбазға жуық болуы мүмкін. Аугсбургті кәсіби әскерилер (milites) қорғады. Мажарлар, сондай-ақ мадьярлар деп те аталатын, Оттон әскерінен өте ерекше құрылымға және күресу стиліне ие болды. Мадьярлар жақын арадағы шайқасқа қарағанда, ат үстіндегі садақшылармен қашықтықтан күресуді ұнатты. Сонымен қатар, мадьярлар Оттон I-нің әскеріне қарағанда әлдеқайда жеңіл қару киді. Мадьяр әскеріндегі атты садақшылардың саны туралы пікірталас бар болғанымен, тарихшылар олардың саны 8000–10000 аралығында болған деп санайды. Бұл тактика, әсіресе шағын ауылдар мен кішігірім әскери күштерге жасалған шабуылдар кезінде тиімді болды, бірақ тарихшылар бірнеше әлсіз жақтарын көрсетті. Олардың бірі – шайқасқа жарамды аттарды өсірудің қиындығы. Аттарға жайылу үшін үлкен аумақ қажет, ал оларды шайқасқа дайындау көп уақытты алады. Осы әлсіздік мадьярлардың қолжетімді атты садақшылар санын шектеуші ең маңызды фактор болды. Тағы бір кемшілік – мадьярлар қолданған садақтардың жаңбыр сияқты қолайсыз ауа райында тиімсіздігі. Өздерінің артықшылықтарын пайдалана алмаған жағдайда, мадьярлар жақын арадағы шайқасқа жүгінуге мәжбүр болды, бұл олар үшін тағы бір кемшілік еді.

Шайқас

9 тамызда неміс барлаушылары мажар әскерінің жақын маңдағы жерде екенін хабарлады. Отто I келесі күні әскерін шайқасқа шығарды. Ол, мүмкін, Отто мен Ульрих өткен күндері байланысқан, сондықтан патша қалаға дереу көмек қажет екенін білген. Ол кем дегенде 7-ші күні Ульмнен кеткен. Неміс әскерінің жүріс тәртібі мынадай болды: үш бавариялық жасақ, герцог Конрад басқаратын франк жасағы, патшалық бөлім (орталық), екі шваб жасағы және арттағы жабдықтау колоннасын күзеткен богемиялық жасақ. Дельбрюк айтуынша, бавариялықтар бавариялық жер арқылы өтіп бара жатқандықтан және олар жерді жақсы білгендіктен, бағананың басына бавариялықтар орналастырылды. Бәрі атты болды. Олар күніне 25 шақырымға дейін жүре алатын. Неміс әскері мажар жебелерінен қорғайтын, бірақ мажарлардың қозғалысын көруді қиындататын орман арқылы өтті. Корвейлік Видукиндтің айтуынша, Отто I «Аугсбург қаласының аумағында лагерь құрды және Бавария герцогы Генрих I-нің әскерімен қосылды, ол өзі жақын жерде өлімге жақындап жатқан еді, сондай-ақ герцог Конрадтың көптеген франк рыцарьдарымен бірге келді. Конрадтың күтпеген келуінен жауынгерлер қатты жігерленіп, бірден жауға шабуыл жасағысы келді». Конрадтың, Лотарингияның (Лотарингия) қуылған герцогы және Отто I-нің күйеу баласы, келуі ерекше қуантты, өйткені ол жақында мажарлармен біріккен, бірақ енді Отто I-нің қол астында соғысуға оралды; ал келесі шайқаста қаза тапты. Шваб легионына Отто I-нің немересі Хедвигке үйленген Швабия герцогы Бурхард III басшылық етті. Сондай-ақ Отто I-нің қол астында Богемия герцогы Болеслав I соғысқан. Отто I өзі патша легионын басқарды, ол саны мен сапасы жағынан қалғандарынан күшті болды. Мажардың басты әскері Отто I-нің Аугсбургке жолын кесті. Мажар атты садақшыларының жасағы Аугсбургтің батысындағы өзеннен өтіп, дереу богемия легионына қанаттан шабуыл жасады. Богемиялықтар жеңіліп, екі шваб легионы ауыр зардап шекті. Мажарлар неміс жүктерін тонауға тоқтады, ал қызыл герцог Конрад осы мүмкіндікті пайдаланып, осал мажарларға шабуыл жасап, оларды талқандады. Конрад Отто I-ге тұтқынға алынған мажар туларын әкелді. Конрадтың жеңісі неміс әскерінің қоршауға түсуіне жол бермеді. Ол өз әскерлерін немістердің мажарлардан жақсы қару-жарағы бар деп мәлімдеген сөздерімен жігерлендірді. Содан кейін Отто I неміс әскерін мажардың басты күштеріне қарсы шайқасқа бастап, оларды жеңді. Алайда Оттон әскерінің мажарларды қалай жеңгені әлі де белгісіз. Себебі Видукиндтің шайқас туралы баяндамасы өте қысқа және егжей-тегжейлі емес, бұл шайқастың маңыздылығын ескере отырып, таңқаларлық. Бұл кейбір тарихшыларды Вегецийдің «Әскери ғылымның қысқаша мазмұнында» сипатталған стратегияларға сүйене отырып, шайқас қалай өтті деп болжауға мәжбүр етті. Бұл тарихшылардың айтуынша, жаяу әскер мажар құрамының ортасына жақындағанда, Конрадтың сол қанатында орналасқан және жақын жартастардан қорғалған атты әскері мажар садақшыларының қашықтығынан тыс қалады, бірақ оларды оң жаққа тартуға тырысады. Осы уақытта корольдік легион, Отто I-нің жеке басшылығымен, оң жақтан жаумен соғысты. Король әскері садақшылардан зардап шексе де, бұл корольдік легионға мажарлардың күш-қуаты жоқ жерде тікелей шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Конрадтың әскерлері Отто I-нің сол қанатынан кіргізіп, мажарларды қоршауға алу қаупіне ұшырады. Күн оларға қарсы екенін көріп, мажарлар Лех өзенінің шығысына қарай реттелген құрылымда шегінді. Отто I әскері қуып жетіп, барлық тұтқынға алынған мажарларды өлтірді. Немістер мажар лагерін басып алып, тұтқындарды босатып, олжаны қайтарып алды. Алайда Отто I сол күні мажарларды көп ұзамай қуып шықпады, себебі бірнеше себеп болды. Бұл дана шешім болды. Мажарлар ауыр зардап шексе де, король әскері де зардап шекті. Арттағы үш легион қырылды. Сонымен қатар, ауыр қару-жарақтары болғандықтан, Отто I-нің сарбаздары жеңіл бронялы қарсыластарына қарағанда ыстыққа көбірек ұшырады. Қарапайым тілмен айтқанда, король мен оның әскері сол күні мажарларды қуып, жоюға жарамсыз болды, алғашқы шайқас теңдесті. Мажарлар қарсыластарын ашық дала сияқты тиімді жағдайларға тартып, кейін бұрылып, жеңіске жеткендері мәлім. 910 жылы Шығыс франк күштеріне қарсы осындай оқиға болған. Осы жолы король шайқастан кейін түнді Аугсбургте өткізуге шешім қабылдады. 11 тамызда ол барлық өзендерден өту тыйым салынғанын қатаң бұйрық ретінде жариялады. Бұл мажарлардың, әсіресе олардың басшыларының мүмкіндігінше көптеуін тұтқынға алып, өлтіру үшін жасалды. Бұл стратегия сәтті болды, Бавария герцогы Генрих бірнеше олардың басшыларын тұтқынға алып, өлтірді. Кейбір мажарлар белгісіз өзеннен қашуға тырысты, бірақ ағыс оларды шайып кетті. Басқалары жақын ауылдарда паналады. Мажар әскерін жою 12 тамызда жалғасты, ауыр жаңбыр мен су тасқыны неміс әскеріне, жақын бекіністерден әрекет ете отырып, қашқан мажар сарбаздарының көп бөлігін өлтіруге мүмкіндік берді. Бұл бекіністердің көп бөлігі Отто I-нің әкесі Генрих I Саксонскийдің билігінде салынған және нығайтылған, жау басқыншыларына қарсы терең қорғаныс стратегиясының бөлігі болды. Егер олар болмағанда, мажарлар су тасқыны басылғаннан кейін реттелген түрде шегіне алатын еді және Лехфельд шайқасы теңдестірілген болар еді. Тұтқынға алынған мажарлар өлім жазасына кесілді немесе олардың билеушісі Таксониге құлақтары мен мұрындары жоқ күйде қайтарылды. Арпадтардан емес, Лел, Булчсу және Сур сияқты мажар басшылары шайқастан кейін өлім жазасына кесілді. Герцог Конрад та қаза тапты, ол жазғы ыстықта тілгішін босатып алғаннан кейін жебе оның тамағына тиді.

On 9 August, the German scouts reported that the Hungarian army was in the vicinity. Otto I deployed his army for battle the next day. It's likely that Otto and Ulrich had communicated in the previous days, and that's why the king knew that the city needed a relief force quickly. He departed from Ulm at least by day 7. The order of march of the German army was as follows: the three Bavarian contingents, the Frankish contingent under Duke Konrad, the royal unit (the center), the two contingents of Swabians and the Bohemian contingent guarding the supply train in the rear. The Bavarians were placed at the head of column, according to Delbrück, because they were marching through Bavarian territory and they therefore knew the territory best. All of these were mounted. They could make take the maximum distance of 25 kilometers per day. The German army marched through woodland that protected them from the Hungarian arrowstorm but also made it more difficult to see the Hungarian movements. According to the chronicler Widukind of Corvey, Otto I "pitched his camp in the territory of the city of Augsburg and joined there the forces of Henry I, Duke of Bavaria, who was himself lying mortally ill nearby, and by Duke Conrad with a large following of Franconian knights. Conrad's unexpected arrival encouraged the warriors so much that they wished to attack the enemy immediately." The arrival of Conrad, the exiled Duke of Lotharingia (Lorraine), and Otto I's son in law, was particularly heartening because he had recently thrown in his lot with the Magyars, but now returned to fight under Otto I; in the ensuing battle he lost his life. A legion of Swabians was commanded by Burchard III, Duke of Swabia, who had married Otto I's niece Hedwig. Also among those fighting under Otto I was Boleslaus I, Duke of Bohemia. Otto I himself led the legio regia, stronger than any of the others in both numbers and quality. The main Hungarian army blocked Otto I's way to Augsburg. A contingent of Hungarian horse archers crossed the river west of Augsburg and immediately attacked the Bohemian legion from the flank. The Bohemians were routed and the two Swabian legions were badly damaged. The Hungarians stopped to plunder the German baggage train and Duke Conrad the Red used the opportunity to attack the vulnerable Hungarians and shatter them. Conrad returned to Otto I with captured Hungarian banners. Conrad's victory prevented the German army from being encircled. Otto I rallied his men with a speech in which he claimed the Germans had better weapons than the Hungarians. Otto I then led the German army into battle with the main Hungarian force, defeating them. How the main Ottonian military defeated the Hungarians, however, is somewhat unclear. This is because Widukind's account of the battle is remarkably short and lacking in detail, which is surprising considering the significance of the battle. This has left some historians to speculate how the battle played out based on the strategies outlined in Vegetius's Epitome of Military Science, which heavily influenced Ottonian strategy. According to these historians, while the infantry approached the center of the Magyar formation, Conrad's cavalry, posted on the left wing and protected on its flank from nearby cliffs, would stay out of range of the Hungarian archers but would also attempt to draw them more to their right. Meanwhile the royal legion, under Otto I's personal leadership, engaged the enemy from the right. Although the King's forces suffered losses from the archers, this gave the royal legion the opportunity to directly assault the Magyars in close combat, which was not the Magyar's area of strength. Conrad's forces would then wheel in from Otto I's left wing, putting the Hungarians in danger of being enveloped. Seeing the day going against them, the Hungarians retreated in ordered formations across the Lech to the east. Otto I's army pursued, killing every captured Hungarian. The Germans took the Hungarian camp, liberating prisoners and reclaiming booty. However, Otto I did not chase the Magyars much longer that day and for several reasons. This proved to be a wise decision. Although the Hungarians suffered heavy losses, so did the king's forces. Three legions, in the rear of the relief column, had been decimated. Furthermore, because of their heavy equipment, Otto I's men were no doubt more affected by the stifling heat than their lightly armored opponents. Simply put, the King and his men were in no position to pursue and destroy the Magyars that day, leaving the initial battle a draw. The Magyars were also known to pull off feigned retreats, when they would lure their opponents into more advantageous positions, like open fields, then they would turn and defeat them. A notable example occurred in 910 against East Frankish forces. This time the King instead opted to spend the night after the battle in Augsburg. On 11 August he specifically issued the order that all river crossings were to be held. This was done so that as many of the Hungarians as possible and specifically their leaders, could be captured and killed. This strategy proved successful, as Duke Henry of Bavaria captured a number of their leaders and killed them. Some Hungarians tried to flee across an unknown river but were swept away by the current. Some sought refuge in nearby villages. The destruction of the Hungarian army continued on 12 August, when heavy rainfall and flooding allowing the German troops, operating from nearby fortifications, to kill almost all the fleeing Hungarian soldiers. The majority of these fortifications had been built and fortified during the reign of Otto I's father, Henry I of Saxony, as part of his defense in depth strategy against enemy invaders. If these had not been in place, it is very likely that the Hungarians could have completed an orderly retreat once the floodwaters receded and the Battle of Lechfeld would have remained a draw. The captured Magyars were either executed, or sent back to their ruling prince, Taksony, missing their ears and noses. The Hungarian leaders Lél, Bulcsú and Súr, who were not Árpáds, were executed after the battle. Duke Conrad was also killed, after he loosened his mail armour in the summer heat and one arrow struck his throat.

Салдары

Венгр әскерін талқандағаннан кейін, неміс әскері Отто I-ді отанның әкесі және император деп жариялады. 962 жылы осының нәтижесінде Отто I Римге барып, Папа Иоанн XII-ден қасиетті Рим императоры болып тәж кигізді. Венгр басшылары Булчу, Лехел және Сур Регенсбургке жеткізіліп, көптеген венгрлермен бірге дарға асылды. Германияның венгр әскерін жойғаны мажар көшпелілерінің Латын Еуропасына жасаған шабуылдарын толығымен тоқтатты. Венгр тарихшысы Гюла Кристо оны "апатты жеңіліс" деп атайды. Жеңілістен кейін мажарлар шамамен бір ғасыр бойы Еуропаның үстем әскери күші болу дәуірін аяқтады. 955 жылдан кейін мажарлар батысқа бағытталған жорықтарын тоқтатты. Сонымен қатар, Отто I оларға қарсы ешқандай әскери науқандар ұйымдастырмады; олардың басшысы Файсц жеңіліске ұшырағаннан кейін тақтан түсіріліп, оның орнына Таксони мажарлардың ұлы князі болды.

Талдау

Бұл шайқас, Еуропаның жоғары орта ғасырларындағы соғыстың сипатын анықтаған рыцарь атты әскерінің, Орталық және Шығыс Еуропадағы ерте орта ғасырлардағы соғыстың ерекшелігі болған көшпелі жеңіл атты әскерге қарсы символдық жеңісі ретінде қарастырылады. Пол К. Дэвис былай деп жазады: "Мажарлардың жеңілісі 90 жылдан астам Батыс Еуропаны қарақшылықпен тонауын тоқтатты және аман қалғандарды қоныстандырып, Венгрия мемлекетінің негізін салуға итермеледі."