Кіріспе

Ұлыбританиялық білім беру қайырымдылық қоры

Британдық археология кеңесі (CBA) – 1944 жылы Ұлыбританияда құрылған білім беру қайырымдылық қоры. Ол археологияға адамдарды тартуға және қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүддесі үшін тарихи ортаны бағалау мен сақтауға жәрдемдеседі. Ол зерттеулерді, ескерткіштерді қорғауды және білім беруді қолдау арқылы, сондай-ақ тиімді коммуникация мен қатысу арқылы археологияға қолжетімділікті кеңейту арқылы осы мақсатқа жетеді.

Тарих және мақсаттар

CBA-ның бастамасы 1898 жылы құрылған Археологиялық қоғамдар конгресінде жатыр, бірақ 1943 жылы соғыстың барысы өзгерген кезде Ұлыбританиядағы археологтар соғыс аяқталғанда оларға туындайтын міндеттер мен мүмкіндіктердің ауқымын қарастыра бастады. Тек Лондон қаласында 50 акрдан астам аумақ қирап, қайта құруды күтіп тұрды, ал Бристоль, Кентербери, Эксетер, Саутгемптон және көптеген басқа қалалардың тарихи орталықтары қираған еді. Сол кезде Лондондық антикварлар қоғамының президенті сэр Альфред Клэпхэм «соғыстан кейінгі археологияның қажеттіліктерін талқылау үшін» Археологиялық қоғамдар конгресін шақырды. Нәтижесінде, британдық археологияны барлық аспектілерінде, ұжымдық түрде және оның мүшелері арқылы дамыту үшін Британдық археология жөніндегі кеңес құру туралы келісімге келді. Жаңа кеңес өзінің мақсаттарының бірі ретінде «археологиялық материалдардың барлық түрлерін сақтау және ежелгі және тарихи ғимараттарға, ескерткіштерге және көне заттарға қамқорлық жасау үшін қолданыстағы шараларды күшейтуді» анықтады. 1944 жылдың наурызында Клэпхэм төрағалығымен өткен алғашқы отырыстан кейін (оған сол жылы сэр Сирил Фокс алмастырды), Кеңес соғыста зардап шеккен бірнеше қалаларда жергілікті қазба жұмыстарын ұйымдастырды, қайта құру жобалары туралы ақпарат жинауды бастады және өңірлік топтарына барлық нысандарды бақылауға міндет жүктеді. Археологиялық қоғамдар конгресі тез арада таратылды, ал CBA-ға одан мұра болып қалған міндеттердің бірі – Ұлыбританияның мәдени мұрасын зерттеуге интеграцияланған тәсілдің негізі ретінде қарастырылған далалық зерттеулер бойынша саясатты әзірлеу болды. Бұл ауқымды жұмысты Кристофер Хоукс пен Стюарт Пиггот (екісі де кейіннен CBA президенттері) жүзеге асырды және алғашқы том 1948 жылы жарық көрді. CBA сонымен қатар британдық археология үшін жеткілікті библиографиялық деректердің қажеттілігін мойындады, және оның тұрақты археологиялық бюллетенінің (кейін археологиялық библиография деп аталды) және қазіргі онлайн британдық және ирландтық археологиялық библиографияның алғашқы томы 1949 жылы жарық көрді. Бес жыл ішінде CBA өзінің бағдарламасының бағытын және негізгі рөлдерін анықтады. Ол британдық археологиядағы пікірлер, идеялар мен саясатты дамыту үшін форум қызметін атқарады және үкімет, БАҚ және қоғаммен байланыс орнатады. Ол білім берудің барлық деңгейлерінде археологияны қолдайды. Ол кәсіби және ерікті секторларда зерттеулерді ынталандырады және қолдайды, сондай-ақ өзінің библиографиялық ақпараты, цифрлық ресурстары мен басылымдары арқылы маңызды қызметтер көрсетеді. Бүгінде британдық археологияға көптеген мамандар мен тақырыптық қоғамдар мен топтар қызмет етеді. Бұл белсенді орта 1950 жылдардың басында болмаған, ол кезде Кеңес палеолиттен ортағасырлық кезеңге дейінгі Ұлыбританияның бүкіл тарихын қамтитын алты кезеңдік зерттеу комитеттерін құрды, олар Табиғи ғылымдар тобымен (1945 жылы құрылған) бірге бұрынғы бастамаларды үйлестіру, қажет болған жағдайда басшылық беру және ұлттық деңгейде жаңа жобаларды құру міндетін алды. 1959 жылы CBA әлемдегі алғашқы өнеркәсіптік археология комитетін құрды. 1965 жылы Бьюкененнің «Қалалардағы көлік» есебіне жауап ретінде CBA тарихи қалалық аумақтар тұжырымдамасын енгізді, бұл жеке ғимараттар немесе нысандардан өзгеше. 1960-1980 жылдары CBA-ға көптеген мамандандырылған комитеттер құрылды. Осы комитеттердің бірі Chartered Institute for Archaeologists болып табылатын ұйымның құрылуына әкелді. Олардың көптеген және әртүрлі міндеттері және кейіннен олар қандай ұйымдарға айналды деген қосымша ақпаратты мына жерден табуға болады. Бүгінде CBA жұмысы үш стратегиялық салаға бағытталған: қатысу, ашу және қолдау, олар білім беру, зерттеу, жариялау және ақпарат беру салаларындағы кең ауқымды қызметін біріктіреді. Соңғы уақытта CBA «археология – баршаға арналған» қағидасын қабылдады, археология және тарихи ортаны қорғау арқылы қатысу мен оқыту мүмкіндіктерін арттыруға баса назар аударуда. Олар көптеген мұрагерлік және қоршаған ортаны қорғау органдарымен, сондай-ақ Ұлыбританияның білім беру және ғылыми-зерттеу мекемелерімен серіктестікке кіріседі. Ұлттық көркемдік қоғамдардың бірі ретінде Кеңес мұражайға енгізілген ғимараттарды өзгерту бойынша заңдық консультация алады және Англия мен Уэльстегі кез келген мұражайды толық немесе ішінара бұзу туралы кез келген өтініш туралы заң бойынша хабардар етілуі керек.

Ақпарат беру және жариялау

CBA археологиялық материалдарға, ақпаратқа, түсіндірмелерге және талқылауға электрондық қол жетімділікті қамтамасыз етеді. 1945 жылдан бері 200-ге жуық кітап жарық көрді. Бүгінде бұл басылымдар екі негізгі нысанда шығады: «Зерттеу есебі» сериясы Британия археологиясын зерттеуге арналған монографияларды жариялайды, олар негізінен қазба жұмыстары, ғимараттар және ландшафт туралы зерттеулерге негізделген. «Практикалық нұсқаулықтар» сериясы әдістемелік сипатта болып, белгілі бір мамандық саласына жаңа кіріп келе жатқандар үшін тақырыптарды түсінікті түрде баяндауды мақсат етеді. Осы туралы толық ақпарат CBA веб-сайтында қолжетімді. Сонымен қатар, CBA жалпы оқырман қауым мен ғалымдарға арналған екі ай сайын жарық көретін «British Archaeology» жаңалықтар журналын шығарады. 1997 жылдан бері «Internet Archaeology» электрондық журналын жариялап келеді. 1949 жылдан бастап, CBA британдық және ирландиялық археологиялық библиография ретінде тегін онлайн қолжетімді болатын толық археологиялық библиографияны жасауды үйлестіріп келеді. Цифрландыру жобасы CBA-ның көптеген басылымдарының, соның ішінде «British Archaeology» журналының және көптеген кітаптар мен сирек жарияланған материалдардың электрондық нұсқаларына тегін қол жетімділікті қамтамасыз етті.

Оқиғалар

Жыл сайынғы CBA-ның ең маңызды іс-шарасы – шілде айында өтетін Археология фестивалі. Екі аптаға созылатын бұл іс-шараға шамамен 500 қазба ашық күні, экскурсиялар, көрмелер, лекциялар, ежелгі өнер мен қолөнерге арналған шеберханалар және тағы да көп нәрсе кіреді. Оған жүз мыңнан астам адам қатысады. Қыркүйек айында өтетін демалыс күндері шарасы CBA мүшелерін және мамандарды Ұлыбританияның нақты бір аймағының археологиясын зерттеу үшін біріктіреді. Бұл демалыс күндері сонымен қатар CBA-ның бірінші тұрақты хатшысының құрметіне жыл сайын өткізілетін Беатрис де Карди лекциясы мен CBA-ның жылдық жалпы жиналысы да өтеді. Әр жылы CBA Британ академиясында қысқы жалпы жиналысын өткізеді, онда археологияны басқа да байланысты пәндермен байланыстыратын тақырыптар бойынша лекциялар оқылады. Бұған қоса, он екі CBA ағылшын аймақтық тобы, CBA Уэльс/Кимру және Археология Шотландия (бұрынғы Шотландия археологиялық кеңесі), сондай-ақ Жас археологтар клубының филиалдары Ұлыбритания бойынша жыл сайын мыңнан астам іс-шара өткізеді.