Ыстық қосымша таралғыштары – аспаптардың дыбысын күшейту үшін қолданылатын қосымша ішектер. Резонанс арқылы дыбыс шығарады, әсіресе үнді және барокко аспаптарында кең таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Симпатикалық жіптер немесе резонанстық жіптер – көптеген үнді музыка аспаптарында, сондай-ақ кейбір батыс барокко аспаптарында және түрлі халық аспаптарында кездесетін қосымша жіптер. Олар, әдетте, орындаушы тікелей тартып ойнамайды (кейде әсер үшін қолданылады), тек негізгі жіптерде ойналатын дыбыстар арқылы, симпатикалық резонанс принципі бойынша жанама түрде әрекет етеді. Резонанс көбінесе жіптің негізгі жиілігі катализатор нотасымен бірдей болғанда немесе бір октава жоғары немесе төмен болғанда жақсы естіледі, бірақ басқа интервалдарда да, мысалы, квинтада, әсері азырақ болуы мүмкін.
Sympathetic strings or resonance strings are auxiliary strings found on many Indian musical instruments, as well as some Western Baroque instruments and a variety of folk instruments. They are typically not played directly by the performer (except occasionally as an effect), only indirectly through the tones that are played on the main strings, based on the principle of sympathetic resonance. The resonance is most often heard when the fundamental frequency of the string is in unison or an octave lower or higher than the catalyst note, although it can occur for other intervals, such as a fifth, with less effect.
Сипаттама
Симпатиялық сымдар аспаптың дыбысын күшейту үшін қолданылады. Кейбір аспаптарда тек бірнеше симпатиялық сым болады, мысалы, Хардангер скрипкасы (оң жақтағы суретте көрсетілген). Басқаларында, мысалы, ситарда 11-13, сародта 15, ал сараңгиде 37 симпатиялық сым бар. Батыс музыкасында 17 ғасырдың ортасында виола отбасының кейбір мүшелері пайда болды, олар аспаптың мойны арқылы өтетін жұқа сымдардың қосымша тобымен жабдықталды, ал аспаптың басы қажетті күйреу тіректерін орналастыру үшін ұзартылды. Бұл аспаптар көбінесе viola d'amore деп аталды; тағы бір тарихи мысал – баритон, оған Хайдн көптеген триоларын арнады. Арфа, лютня, гитара, клавесин және фортепиано сияқты басқа аспаптарда қосымша сымдар жоқ, бірақ олар тікелей тартылмаған кезде ойналатын сымдарының симпатиялық дірілдеуіне мүмкіндік береді. Фортепиано сияқты пернетақталы аспаптарда бұл эффектті шығару үшін сымдарды басу құрылғыларын көтеруге болады. Гитара әдетте E тонынан (6-шы және 5-ші сымдардың E және A-ға сай келетін резонансы), B (6-шы сымнан), D (4-ші сымнан) және A (5-ші және 4-ші сымдардан) басқа тон үшін тиімді симпатиялық сымдық резонансын тудыра алмайды. (Жоғары сымдар практикалық тұрғыдан маңызсыз, өйткені олар көбінесе саусақпен басылады.) Дегенмен, 1963 жылы Нарсисо Йепес ойлап тапқан он сымды гитара C, A, G, F тондарымен сай келетін төрт сымды қосады, бұл гитарадағы резонанс тепе-теңдігін жақсартады. Жоғарыда аталған резонанстарды және, әрине, олардың квинталарын (квинтасы – күшті резонанстық жиілік) – яғни G, F, D, C – қосу арқылы гитараның сымдары енді хроматикалық гамманың барлық 12 нотасымен тең резонанс береді, гитараның дыбысын клавесин мен фортепианоның тұрақтылығы мен сақталғыштығына жақындатады.
Sympathetic strings are used to enhance the sound of an instrument. Some instruments have only a few sympathetic strings such as the Hardanger fiddle (pictured above right). Other instruments which have more include the sitar with 11 13 sympathetic strings and sarod with 15 sympathetic strings, and the sarangi, which has a total of 37 sympathetics. In Western music, some members of the viola family appeared in the middle of the 17th century that were fitted with an extra choir of thin wire strings running through a hollow chamber through the neck of the instrument, the head of which was then elongated to accommodate as many extra tuning pegs as necessary. These were generally called viola d'amore; another historical example is the baryton, for which Haydn wrote many trios. Other instruments such as the harp, lute, guitar, harpsichord, and piano do not have additional strings, but make use of the effect by allowing their playing strings to vibrate sympathetically when they are not being played directly. In keyboard instruments like the piano, the string dampers can be raised to produce this effect. The guitar is normally unable to produce effective sympathetic string resonance for tones other than E (resonance from the 6th and 5th strings, tuned to E and A, respectively), B (from the 6th string), D (from the 4th string), and A (from the 5th and 4th strings). (The treble strings are negligible in practice, as they are almost constantly being fingered.) However, the ten string guitar invented in 1963 by Narciso Yepes, adds four strings tuned to C, A, G, F, which resolves the imbalance of resonance on the guitar. By adding the abovementioned resonances and, of course, their fifths (the fifth being a strong resonant frequency)—that is to say, G, F, D, C—the guitar's strings now resonate more equally with all 12 notes of the chromatic scale, bringing the guitar's sound closer to the consistency and sustainability of the harpsichord and piano.
Музыкалық аспаптардағы симпатикалық сымдық резонанс
Сымдар немесе олардың бөліктері, басқа сымдар тартылғанда, өздерінің негізгі немесе гармоникалық жиіліктерінде резонансқа түсуі мүмкін. Жалпы алғанда, тартылмаған сымдар тартылып жатқан басқа сымдарға серпіліспен жауап береді. Бірдей биіктіктегі екі дыбыс ең жоғары серпілісті резонанс тудырады, себебі екі сымның барлық гармоникалары үйлеседі. Басқа гармоникалық комбинациялар квинта, кварта және мажорлық третьяда серпілісті резонансқа әкеледі. Мысалы, 440 Гц жиілікті А сымы 330 Гц жиілікті Е сымын резонансқа келтіреді, өйткені олардың 1320 Гц жиілігінде ортақ үні бар (3 x 440 = 4 x 330 = 1320; А-ның үшінші гармоникасы және Е-нің төртінші гармоникасы).
Strings or parts of strings may resonate at their fundamental or harmonic frequencies when other strings are sounded. In general, non played strings respond in sympathy to other strings being played. Two tones of the same pitch will give maximum sympathetic resonance as all harmonics of both strings will overlap. Other harmonic combinations will cause sympathetic resonance at the fifth, fourth and major third. For example, an A string at 440 Hz will cause an E string at 330 Hz to resonate, because they share an overtone of 1320 Hz (3 x 440 = 4 x 330 = 1320; third overtone of A and fourth overtone of E).
Тюнинг
Музыкант әр лад немесе рага үшін қосымша сымдарды қайтадан келтіреді, сонда тиісті нота (немесе бір октава төмендегі нота) негізгі сымдарда ойналғанда, қосымша сымдар (үнді музыкасында "тараб" деп аталады) жауап ретінде дірілдеп, ұзаққа созылатын дыбыс эффекін тудырады.
The musician retunes the sympathetic strings for each mode or raga, so that when the corresponding note (or one an octave below it) is played on the main strings of the instrument, the sympathetic strings (called tarabs in Indian music) will vibrate in response, providing a lingering halo of sound.