Кіріспе

Ағылшын армиясының офицері, этнолог және археолог генерал-лейтенант Август Генри Лэйн Фокс Питт Риверс (14 сәуір 1827 – 4 мамыр 1900) – британ армиясының офицері, этнолог және археолог. Ол археологиялық методологиядағы жаңалықтарымен және археологиялық және этнологиялық коллекцияларды музейде көрсетудегі инновацияларымен танымал болды. Оның 22 000-ға жуық заттан тұратын халықаралық коллекциясы Оксфорд университетіндегі Питт Риверс мұражайының негізгі коллекциясы болды, ал Стоунхендж аймағынан жиналған ағылшын археологиясының коллекциясы Уилтширдегі Солсбери мұражайының коллекциясының негізін құрайды. Өмірінің көп бөлігінде ол Лэйн Фокс тегін қолданды, және оның алғашқы археологиялық есептері осы тегімен жарияланды. 1880 жылы ол Лорд Риверстен (туысы) 32 000 акрдан астам жерді мұраға алғанда Питт Риверс тегін қабылдады. Оның отбасылық тегі көбінесе "Питт Риверс" деп жазылады. Оның екінші есімі кейде "Лэйн Фокс" деп жазылады.

Жас шағы мен отбасы

Август Генри Лэйн Фокс Йоркширдегі Уэзерби қаласына жақын Брамхам-кум-Оглеторп елді мекенінде дүниеге келді. Ол Уильям Лэйн Фокс пен Леди Кэролайн Дугластың ұлы, олар 17-ші Мортон графы Джордж Дугластың қарындастары болған. Саясаткерлер Джордж Лэйн Фокс және Сэквилл Лэйн Фокс оның көкелері еді. 1880 жылы Лэйн Фокс өзінің туысы Хорас Питт Риверстің, 6-шы Риверс баронының және оның мұрагері болған Ричард Ригбидің қалған мүлігін мұраға алды. Бұл "оның өмірін өзгертетін оқиға" болды. Ол мұраның шарты ретінде Питт Риверс тегін «жеке немесе өзінің тегіне қосымша» қабылдауға міндетті болды. Питт Риверс (әлі де Фокс тегімен) саясаткер Эдуард Стэнлидің, 2-ші Олдерли бароны Стэнлидің және әйелдер білімі үшін күрескен Генриетта Стэнли, Олдерли баронессасы Стэнлидің қызы, құрметті Элис Маргарет Стэнлиге (1828–1910) үйленді. Элис сол кездегі қоғамдық мәселелерде белсенді болған көптеген туыстарына ие болды, олардың бірнешеуі көрнекті отбасыларға үйленді. Питт Риверс мұражайының болжамы бойынша, негізгі коллекцияның бір бөлігі, әсіресе кейбір үнділік заттар, Алисаның кіші ағасы Джон Константин Стэнлиден (1837–1878) келген болуы мүмкін.

Ұрпақтар

Аугуст пен Элис тоғыз бала сүйді, олар 1855 және 1866 жылдар аралығында дүниеге келді. Олардың бәрі 1880 жылы Аугуст жаңа тегін алғанға дейін туғандықтан, олардың тууы Фокс (немесе Лэйн Фокс) атымен тіркелген. Александр Эдвард Лейн Фокс Питт Риверс, 2 қараша 1855 – 19 тамыз 1927. Сент-Джордж Лэйн Фокс Питт, 14 қыркүйек 1856 – 6 сәуір 1932, электр инженері, автор және психикалық құбылыстарды зерттеуші. Уильям Август Лейн Фокс Питт, 9 қаңтар 1858 – 1945 ж.? Урсула Кэтрин Лейн Фокс Питт, 1859 – 1942 ж. Лайонел Чарльз Лейн Фокс Питт, 5 қараша 1860 – 1937 ж.? Элис Аугуста Лорантия Лейн Фокс Питт, шамамен 1862 – 11 наурыз 1947. Агнес Джеральдин Фокс Питт, 25 шілде 1863 – 7 желтоқсан 1926. Дуглас Генри Лейн Фокс Питт, 17 желтоқсан 1864 – 19 қыркүйек 1922. Артур Алгернон Лейн Фокс Питт, 12 сәуір 1866 – 6 қараша 1895. Августтың бірнеше белгілі ұрпақтары болды. Оның бір немересі – антрополог, евгеник және антисемит Джордж Питт Риверс, ол 1940 жылы 18Б қорғаныс ережесі бойынша ұсталды. Джорджтың балалары Майкл Питт Риверс және оның інісі, антрополог және этнограф Джулиан А. Питт Риверс болды. Тағы бір буынға Августтың шөбересі Уильям Фокс Питт, ат спорты шебері кіреді.

Әскери мансап

Лейн Фокс штаб офицері ретінде ұзақ және табысты әскери мансапты өткерді. Ол он төрт жасында алты ай бойы Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжінде білім алып, 1845 жылғы 16 мамырда Гренадерлік гвардияға прапорщик болып кірді. Отыз екі жылдық әскери мансабында, көптеген демалыстарға қарамастан, ол 1854 жылы Алма шайқасында ғана майданның алдыңғы қатарындағы ірі шайқасқа қатысты. Шайқастан кейін ол әскери қызметке жарамсыз деп танылып, Англияға қайтарылды. 1851 жылы ол армияның тегіс ұңғылы мылтықтарының артықшылықтарын зерттеу және баяндау жөніндегі комиссия мүшесі болды. 1852 жылы ол жаңа Minié мылтығын пайдалану бойынша нұсқау беру үшін Вулвичке тағайындалды. Кейіннен ол Кенттегі Хайт мушкетерлік мектебін құруға белсенді түрде қатысты және оның бас оқытушысы болды, сондай-ақ «Мушкетерлік нұсқаулығын» қайта қарады. Оның қызметінің қалған бөлігі мушкетерлік оқытумен байланысты болды және 1858 жылы ол «Мылтықты жалпы қолданысқа арналған қару ретінде жетілдіру» тақырыбында мақала жариялады. 1850 жылғы 2 тамызда ол капитандыққа көтерілді. Қырым соғысы кезінде «Даладагы ерен еңбегі үшін» армияның подполковнигі шеніне ие болды. 1857 жылғы 15 мамырда ол Гренадерлік гвардияда подполковник шенін сатып алды. Сол кездегі брифет-майор Лейн Фокс 1858 жылы «Қырым соғысы кезінде жауға қарсы көрсеткен ерен қызметтері үшін» Меджидие орденінің V класына енгізілді. 1867 жылғы 22 қаңтарда полковник, ал 1877 жылы генерал-майор болды. Питт Риверс 1882 жылы зейнетке шығып, генерал-лейтенант құрметті шеніне ие болды.

Археологиялық мансап

Питт Риверстің археология мен этнологияға деген қызығушылығы 1850 жылдары, шетелдегі қызмет кезінде басталды, және ол әскери қызметте болғанда танымал ғалым атанды. Оның қызығушылығы мылтықтың эволюциясынан басталып, басқа қарулар мен құралдарға дейін кеңейді, ол адамның өнертабысының дамуын көрсететін артефактілерді жинаушы болды. Оның коллекциясы әйгілі болды және 1874–1875 жылдары Лондонның Бетнал Грин мұражайында көрмеге қойылғаннан кейін 1885 жылы Оксфорд университетіне сыйға тартылды. Ол бес жылдың ішінде Лондонның Этнологиялық қоғамына (1861), Лондонның Антиквариаттар қоғамына (1864) және Лондонның Антропологиялық қоғамына (1865) сайланды. 1867 жылы Питт Риверс толық уақытты әскери қызметтен шығып, жартылай жалақыға өтті. Сол жылы ол Дурхэм соборының кітапханашысы және белгілі археолог Уильям Гринвеллдің Йоркшир Волдстарында жүргізіп жатқан археологиялық қазба жұмыстарын аралады, оған өзара достары Джордж Ролстон немесе Альберт Уэй таныстырған болуы мүмкін. Питт Риверс қазба жұмыстары бойынша алғашқы нұсқауларын Гринвеллден алды және кейіннен өзін Гринвеллдің шәкірті деп сипаттады. Гринвелл археологияны жазба деректердің жоқ кезеңдері бойынша дәлелдерді жинаудың маңызды ғылыми процесі ретінде қарастырды, бұл "танымсыз және ашкөз құштарлықпен аң аулаудан" өзгеше болды – бұл көзқарас Питт Риверстің өзінің тәсіліне әсер етті. Адамның артефактілеріндегі эволюциялық тенденцияларды көрсетуге арналған бұл стиль музей дизайнында революциялық жаңалық болды. Питт Риверстің этнологиялық жинақтары Питт Риверс мұражайының негізін құрайды, ол әлі күнге дейін Оксфордтың танымал орындарының бірі болып табылады. Оның зерттеулері мен жинақтары Төменгі Палеолиттен бастап Рим және ортағасырлық дәуірлерді қамтиды және бүкіл әлемге таралады. Питт Риверс мұражайы әлемнің барлық аймақтарынан алынған жарты миллионнан астам этнографиялық және археологиялық артефактілерді, фотосуреттер мен қолжазбалар жинақтарын сақтайды. Мұражай 1884 жылы университет Питт Риверстен 20 000-нан астам артефактіні қабылдағанда құрылды. Университет оған 1886 жылы Азаматтық құқық докторы дәрежесін берді, ал кейіннен ол Корольдік қоғамның мүшесі атанды. Жиынтықтар жинақтап өсуде, және мұражай "әлемдегі алты ірі этнологиялық мұражайдың" бірі деп сипатталды. Питт Риверстің Уэссекс коллекциясы Солсбери мұражайында, Стоунхенджден алыс емес жерде орналасқан. 2014 жылы "Heritage Lottery Fund" және басқа да көздердің қаржыландыруымен "Wessex Gallery of Archaeology" археология галереясы ашылды. Питт Риверс және Уильям Стукли сияқты алғашқы археологтар, олар Уилтшир, Кранборн Чейс, Авебери және Стоунхендждің тарихқа дейінгі кезеңдерін алғаш зерттеді, галереяда құрметпен еске алынады. Питт Риверс 1880 жылы мұрагерлікпен алған иеліктерінде Рим және саксондық кезеңдерден қалған археологиялық материалдардың мол қоры болды. Ол 1880-жылдардың ортасынан өліміне дейін 17 маусым бойы қазба жұмыстарын жүргізді. Оның тәсілі сол кездегі стандарттарға сәйкес өте әдістемелік болды және ол Британияда жұмыс істеген алғашқы ғылыми археолог ретінде танылды. Оның ең маңызды әдістемелік жаңашылдығы – барлық артефактілерді, әдемі немесе бірегей болмаса да, жинап, каталогтау қажеттігінде болды. Күнделікті заттарға назар аудару өткенді түсінудің кілті ретінде қазына іздеуге ұқсас археологиялық тәжірибеден түбірлі түрде өзгеше болды. Бұл Питт Риверстің ең маңызды және ең ұзаққа созылған ғылыми мұрасы. Оның еңбегі Мортимер Уилерге, басқалармен қатар, археологиялық қазба техникасының ғылыми тәсілін жетілдіруге ықпал етті. 1882 жылы Ежелгі ескерткіштерді қорғау туралы заң қабылданғаннан кейін Питт Риверс Ежелгі ескерткіштердің бірінші инспекторы болды: бұл лауазымды антрополог және парламентарий Джон Любок құрды, ол Питт Риверстің қызы Элисқа үйленді. Археологиялық орындарды тізімдеу және оларды жоюдан қорғау міндеті жүктелген ол әдеттегі әділ құлшынысымен жұмыс істеді, бірақ заңның шектеулері оған жер иелеріне аз билік берді. Питт Риверстің кеңесі бойынша Киттің Коти үйі және Кішкентай Киттің Коти үйі, Кент, мемлекет қорғаған алғашқы ежелгі британдық қалдықтарының бірі болды. Тастардың айналасына вандализмді болдырмау үшін қоршаулар орнатылды. Питт Риверс Уилтшир археологиялық және табиғи тарих қоғамының жетекші мүшесі болды және 1890 жылдан 1893 жылға дейін қоғамның президенті болды.

Басқа қызығушылықтар

Уилтширдегі Толлард Рояль маңындағы Рашмор иелігі оның 1880 жылғы мұрасының бір бөлігі болды, және ол онда 1885 жылы көпшілікке ашылған Лармер ағаштары бағын жасады. 1884 жылы ол Дорсет округінің жоғары шерифі қызметін атқарды. Питт Риверс кремацияны жақтады. Көптеген адамдар мәйіттің күлін жоюды әдепсіздік деп есептесе де, кремация қозғалысы денелерді жоюдың практикалық жолын ұсынды. Питт Риверс 1900 жылы қайтыс болғаннан кейін кремацияланды.