Кіріспе

"Паралельдер" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" сериясының жетінші маусымының 11-ші эпизоды, жалпы саны 163-ші. Ол алғаш рет 1993 жылғы 29 қарашада көрсетілді. Эпизодтың сценарийін Бреннон Брага жазды, режиссері – Роберт Вимер. Атқарушы продюсер Джерри Тейлор оның соңғы сахнасын жазды, бірақ титрде көрсетілмеді. 24-ші ғасырда өтетін сериал "Энтерпрайз" экипажының басынан өткен оқиғаларды баяндайды. Бұл эпизодта лейтенант Ворф (Майкл Дорн) bat'leth турнирінен оралып, өзінің параллель әлемдерге көшіріліп бара жатқанын біртіндеп сезеді. Балама "Энтерпрайз" экипажы оның не болып жатқанын түсінеді және оны өз шындығына қайтаруға тырысады, бірақ баджорлық кеме жасаған шабуылдан кейін кеңістік-уақыт жарылысы болып, мыңдаған "Энтерпрайз" нұсқалары бір ғаламға еніп кетеді. Брага "Паралельдерді" Жан-Люк Пикардқа (Патрик Стюарт) бағыттауды жоспарлаған, бірақ уақыт желісіндегі айырмашылықтарды анық көрсету үшін кейіпкер Ворфқа өзгертілді, себебі Брага Пикардтың қарым-қатынастары жақын ғаламдарда айтарлықтай өзгеше болмайтынынан қынжылған. Өндірушілер бастапқы ұсыныстың түсініксіздігіне алаңдады, бірақ одан әрі жасалған өзгерістер оны жақсартқанын мойындады. Уилл Уитон Уэсли Крушер рөлінде пайда болды, Брага "Кешегі Энтерпрайз" эпизодын қайталау туралы алаңдағаннан кейін Таша Ярды қосу жоспарынан бас тартылды. "Паралельдер" Nielsen рейтингісі бойынша 12,8 пайыз көрсеткішін алды, бұл маусымдағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болды, бірақ кейбір жанкүйерлер Ворф пен Диана Трои арасындағы романдық қарым-қатынасқа наразылық білдірді. Сыншылар Дорн мен Марина Сиртистің ойынына жоғары баға берді.

Сюжет

Форкас III планетасында баттл-турнирде жарысқаннан кейін лейтенант Ворф «Энтерпрайзға» оралады, оны күтпеген туған күн тойымен қарсы алады, бұл оған ұнамайды. Тойға қатысқанда ол торттың дәмі өзгеретінін, ал Датаның салған суреті басқа қабырғаға ілінгенін байқайды. Өзгерістер көріне бастайды: кардассиандық кеме «Энтерпрайзға» шабуыл жасағанда, бейтаныс басқару элементтері Ворфтың қалқанды көтеруіне кедері келтіреді, нәтижесінде Джорди Ла Форж қаза табады. Бастапқы естеліктерін сақтап қалғанына қарамастан, Ворф шындықтың өзгергенін көрсететін ешқандай дәлел таба алмайды, ал оның жеке күнделіктері экипаж мүшелерінің айтқандарын растайды. Басқа да маңызды өзгерістер болады: Рикер Пикардты боргтар өлтірген әлемде «Энтерпрайздың» капитаны, баджорлықтар кардассиандарды басып алған және Федерацияның жауына айналған, Уэсли Крашер «Энтерпрайздың» лейтенанты, Алисса Огава бас дәрігер, ал Ворф Дианна Тройға үйленген. Тергеу жүргізу барысында экипаж Ворфтың РНК-сының ерекше кванттық қолтаңбасы бар екенін анықтап, оның басқа ғаламнан келгенін растайды. Экипаж Ворфтың баттл-турнирінен оралғанда уақыт-кеңістік жарылымынан өткенін, ал шаттлдың қозғалтқыштары Ворфты бірнеше параллель әлемдер арасында кванттық ауысуға итергенін болжайды. Дата Ворфтың Ла Форжтың VISOR-ына жақын болуының оны әлемдер арасында жылжытуға себеп болғанын және әр әлемде әртүрлі мүмкіндіктер бар екенін анықтайды. Ақиқатында, мүмкін болатын барлық нәрсе параллель әлемде орын алған, сондықтан Ворф бастан кешіріп отырған шындықтағы өзгерістер түсінікті. «Энтерпрайз» жарылыстың орнына оралып, Ворфты оның бастапқы ғаламына қайтаруға тырысады. Бірақ, баджорлық кеме «Энтерпрайзға» шабуыл жасайды, бұл жарылыстың тұрақсыздығына және әртүрлі шындықтардың бірігуіне әкеледі. 285 мыңнан астам хабарлама келіп түседі, себебі сансыз «Энтерпрайздер» экспоненциалдық жылдамдықпен пайда бола бастайды, бұл үш күн ішінде секторды толтыратынын Дата есептейді. Дата шындықты қалпына келтірудің жалғыз жолы – Ворфты шаттл арқылы оның ғаламының «Энтерпрайзына» жіберу, жарылыс арқылы өту және оны қайта жабу үшін шаттлдың қозғалтқыштарын пайдалану екенін анықтайды. Дұрыс кемені тапқаннан кейін Ворф кері саяхатқа шығады, бірақ боргтар басып алған әлемнен келген басқа «Энтерпрайз» оған шабуыл жасайды, оның экипажы оралудан бас тартады. Ол кеткен «Энтерпрайз» жау кемесіне атып, оны іссіздендіруге тырысады, бірақ кемесін жаңсақ жоюға ұшырайды. Ворф жарылыс арқылы аман-есен өтеді, алдында бір ғана «Энтерпрайз» тұрғанын көреді. Кемеге отырғаннан кейін Ворф жарылысқа кіргеннен бері уақыт өтпегенін біледі. Ол бөлмесіне қайтып келгенде, күтпеген тойға дайын Трояны күтіп отырғанын көреді және олар көптеген балама әлемдерде үйленгенін білгеннен кейін, оны кешкі асқа шақырады.

Өндіріс

Жазушы Бреннон Брага бастапқыда эпизодты Ворфқа емес, капитан Пикардқа арналған деп жоспарлаған. Оқиғаны құру барысында ғана ол Пикардтың әртүрлі шындықтарда жеке айырмашылықтары көп болмайтынын түсінді. Сондықтан ол Ворфты басты кейіпкер етіп қосуға шешім қабылдады және оны Троимен романтикалық қарым-қатынасқа енгізуді жөн көрді, себебі көптеген адамдар мұндай жағдайды күтпегенін сезінді. Брага Таша Ярды эпизодқа енгізуді қарастырған, бірақ бұл "Yesterday's Enterprise" эпизодының қайталануына ұласатынын түсінді, сондықтан оны Уил Уиттон сомдаған Уэсли Крушермен алмастырды. 2009 жылғы "Жұлдыздар жолы" фильмінің сценаристтерінің бірі Роберто Орчи, бірнеше әртүрлі ғаламды бірдей бейнелеуді фильмнің қосымша уақыт желісін жасауына қарамастан, "нақты" "Трек" ғаламына ешқандай әсер етпегенін, ал "Түпнұсқа сериясынан" бастап барлық оқиғалар бұрынғысынша жалғасқанын дәлелдеу үшін пайдаланды. Ол "Параллельдер" кванттық механиканың көп әлемдерін түсіндіру принципін қолданатынын айтты, онда жаңа уақыт желісі бұрынғысын жаңарта алмайды, бұл "Мәңгілік шегіндегі қала" және "Кешегі кәсіпорын" сияқты бұрынғы эпизодтардан өзгеше.

Тақырыптар

"Паралельдер" эпизодындағы көпқанатты әлем идеясы комментаторлар тарапынан талқыланды. Теориялық физик Лоуренс М. Краусс өзінің "Жұлдыз жолының физикасы" кітабында идеяны қамтығаны үшін эпизодты жоғары бағалады, бірақ кванттық механикадағы өлшеуді дұрыс түсіндірмегенін қосты. Эпизодта түсіндірілген кванттық механика теориясын Мишель мен Дункан Барретт өздерінің "Жұлдыз жолы: Адам факторы" кітабында "біршама күмәнді" деп сипаттады. Олар мұны математикалық физик Роджер Пенроуздың физика мен кванттық физика арасындағы қақтығысты шешуге арналған белгілі бір физиканың жоқтығы туралы теориясына негіздеді. Барреттер "Жұлдыз жолы" франшизасының көпқанатты әлем және әртүрлі уақыт желілері идеясын пайдаланғанын атап өтті.

Қабылдау

Эпизод 1993 жылдың 27 қарашасынан басталатын апта ішінде көрсетілді. Nielsen Media Research мәліметтері бойынша, оның рейтингі 12,8 пайызды құрады. Бұл, теледидар көріп отырған барлық үй шаруашылықтарының 12,8 пайызы оны эфир уақытында тамашалағанын білдіреді. Бұл оны сол аптадағы ең көп тамашаланған екінші таралымдық шоуға, ал «Төмен түсудің» екінші бөлімі, «Көрер көзге көрінбейтін» және «Барлығы жақсы» эпизодтарынан кейін маусымның төртінші ең танымал эпизодына қойды. Кейбір жанкүйерлер Ворф пен Трой арасындағы романның басталуына наразылық білдірді, олар Рикер мен Тройдің дұрыс жұп екенін сенеді. Тейлор кейбір жанкүйерлердің Рикер мен Тройдың қарым-қатынасының осылай болуы заңды екенін, сондықтан шоу оны «аяқтауы керек» екенін және Трой үшін жаңа романтикалық желі енгізбеуі керек екенін айтты. Зак Хэндлен The A.V. Club үшін жазған шолуында эпизодқа A− бағасын берді. Ол эпизодтың «жақсы теңдестірілгенін» және Сиртис пен Дорнның арасындағы химияның жақсы екенін айтты. Хэндлен сондай-ақ Дорнның комедиялық уақытын жоғары бағалады. Ол Enterprise-тің басқа нұсқаларының бір ғаламда пайда болуын ұнатты, бірақ эпизодтың екінші жартысындағы техникалық сөзге көп орын бергенін сынға алды. IGN жазушысы Скотт Колура «Параллельдер» сериясының ең бағаланбаған эпизоды емес пе деген сұрақпен подкаст шығарды. 2015 жылы The Hollywood Reporter бұл эпизодтан қорқып, Борг ғаламынан қалуды қалаған Рикердің көрінісін «Жұлдызды жол: Келесі буын» сериалының ең таң қалдыратын он сәтінің бірі деп атады. 2017 жылы ол «Жұлдызды жол» франшизасының ең жақсы уақыт саяхаты эпизоды деп танылды. 2019 жылдың мамыр айында The Hollywood Reporter «Параллельдерді» «Жұлдызды жол: Келесі буын» сериалының ең үздік жиырма бес эпизодының қатарына қосты. Кит Декандидо эпизодқа 10/10 бағасын берді. com. Ол эпизодқа деген құмарлығын білдіріп, «Параллельдердің» Ворфқа бағытталғанын мақтады, «өйткені ешкім Майкл Дорннан жақсырақ көңілі тоңған күйдегі шатасуды бейнелей алмайды». «Жұлдызды жол» франшизасының ең үздік 100 эпизодының тізімінде «Параллельдер» Чарли Джейн Андерс io9 сайтында 84-орынға ие болды. 2017 жылы Popular Mechanics «Параллельдер» эпизодының «Жұлдызды жол: Келесі буын» сериалының ең қызықты он эпизодының бірі екенін мәлімдеді.

Үйге арналған медиа

Құрама Штаттарда "Параллель" тұңғыш рет үй медиасында 2000 жылдың 1 қаңтарында бір бөлімдік шығарылым ретінде VHS кассетасында жарық көрді. "Параллель" 2002 жылы маусымдық жинақтың бір бөлігі ретінде DVD форматында шығарылды. Кейіннен, 2014 жылдың 2 желтоқсанында АҚШ-та маусымдық жинақта Blu-ray форматында да жарық көрді. Бұл шығарылымға Браганың аудио түсіндірмесі де қосылды.