Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы Алаңтау

Камберленд Алаңтауы – Америка Құрама Штаттарының Аппалачи тауларындағы Аппалачи Алаңтауының оңтүстік бөлігі. Ол Кентукки және Теннесси штаттарының көп бөлігін, сондай-ақ Алабама штатының солтүстік және Джорджия штатының солтүстік-батыс бөліктерін қамтиды. "Аллегени платосы" және "Камберленд платосы" терминдері екі терминде де Аппалачи тауларының батысында жатқан тілімделген алаңтау жерлерін білдіреді. Бұл терминдер геологиялық емес, тарихи қолданыстан туындаған, сондықтан олардың арасында нақты шекара жоқ. Екі ірі өзен алаңтаулардың аттарын бөліседі: Аллегей өзені Аллегей платосынан басталады, ал Камберленд өзені Кентукки штатының Харлан округіндегі Камберленд платосынан басталады.

География

Камберленд жазығы – терең тілімделген жазық, оның топографиялық рельефі әдетте шамамен 400 фут (122 м) және жиі құмтас шығындылары мен жартастар кездеседі. Кентукки штатының Поттсвилл жарлығында, Камберленд жазығының солтүстіктегі Блюграсс және оңтүстіктегі Пеннирилге өтетін жерінде, көптеген әсем жарлар, шатқалдар, үңгірлер, табиғи көпірлер мен сарқырамалар бар. Теннессиде Камберленд жазығының батыс шекарасы Нэшвилл ойпатының шығысында орналасқан Биік Шет, ал шығыс жиегі Уолден Риджбен белгіленеді, ол оңтүстікке қарай Алабамаға дейін Құм Тауы ретінде жалғасады. Уолден Ридж және Құм Тауы Камберленд жазығының басты бөлігінен Секвачи аңғары арқылы бөлінеді. Секвачи өзені Никкаджек тоғанының төменгі жағында Теннесси өзеніне құяды, ал аңғар Теннесси аңғарының бір бөлігі ретінде Джексон округіне, Алабама штатына дейін созылады. Кентуккиде жазықтың төбелерінің биіктігі солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай артады, жазықтың батыс бөлігіндегі рельеф шамамен 200 фут және түймелі аймаққа ұқсас, ал Блэк Маунтин маңындағы аймақтарда рельеф 2500 футтан асып түседі.

Геология және физиография

Камберленд жазығы – үлкен Аппалачиан жазықтығы провинциясының физиографиялық бөлігі, ол өз кезегінде үлкен Аппалачиан таулы аймағының физиографиялық бөлімшесінің құрамына кіреді. Жазық аймақтағы төңіректегі жерлерден шамамен 1000 футқа көтеріледі (Теннесси демалысы, 2018). Камберленд жазығын құрайтын қиын-қыстау топография оқшауланған елді мекендердің қалыптасуына және жергілікті экономиканың өзін-өзі қамтамасыз етуге негіделген шаруашылыққа әкелді (Britannica, 2016). Камберленд жазығы мен үлкен Аппалачиан жазығын құрайтын шөгінді тау жыныстары Миссисип және Пенсильвания геологиялық кезеңдеріне жатады, олар Аппалачи тауларынан батысқа қарай жуылған жағалауға жақын шөгінділерден тұрады. Кейбір тау жыныстары қалыңдығы аз жағалау суларында, ал кейбіреулері, соның ішінде бітумды көмір қабаттары, батпақты жерлерде қалыптасқан. Бұл қималы құмтастардан тұратын дельталық құрылымдармен және кейде конгломераттармен ұштасады. Жатыстарда көптеген үзілістер бар, олар эрозияға ұшырау үшін жеткілікті биікке көтерілген, содан кейін төмендеп, үстіне қосымша шөгінділер жиналған. Мысалы, Камберленд шарлауының жанында, қабаттың жоғарғы бөлігінен 400 фут төменде, негізінен жазықтың бүйірлік эрозиясынан туындаған, соңғы 300 миллион жыл ішінде оннан бір дюймнан да аз жылжыған тау жыныстарының жасына сәйкес.

Табиғи тарих және табиғатты қорғау

Алапта АҚШ-тың шығысындағы ең үлкен бір-біріне жалғасқан орман алқаптары орналасқан. Аймақтық тұрғыдан алғанда, орман емен (Quercus) және хиккори (Carya) орман түрлерінің арасындағы кезеңдік түр болып табылады, ал шыршалар (Pinus) құрғақ, жоғары жатқан жерлерде, ал мезофиттік түрлер қорғалған шатқалдарда кездеседі. Оук Ридж Ұлттық зертханасы Солтүстік Камберленд жазығындағы аралас мезофиттік ормандарды сақтауға қатысады. Камберленд жазығында белсенді қызмет ететін қорғау ұйымдарына Табиғатты қорғау қоры, Дорис Дьюк қайырымдылық қоры және Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі жатады.