Краковтағы еврей мәдениеті фестивалі

Кіріспе

Краковтағы еврей мәдениеті фестивалі (Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie) – 1988 жылдан бері Казимеж ауданында (Краковтың бір бөлігі) еврей мәдениеті фестивалі қоғамы ұйымдастырған жыл сайынғы мәдени шара. Фестиваль жетекшісі – Януш Макух, өзін "мешугене" ("қарық адам") деп сипаттайтын, еврей мәдениетінің барлық түрлеріне құмар адам. Фестивальдің басты мақсаты – халықты Холокостқа дейін Польшада гүлденген еврей мәдениеті, тарихы және сенімі (иудаизм) туралы біліммен қаруландыру, сондай-ақ, негізінен АҚШ пен Израильде дамыған қазіргі еврей мәдениетімен таныстыру, әрі ойын-сауық ұйымдастыру. Әр фестиваль маусымның соңында немесе шілде айының басында өтіп, сенбіден жексенбіге дейін тоғыз күнге созылады. Осы уақыт ішінде концерттер, көрмелер, спектакльдер, лекциялар, семинарлар, турлар және тағы да басқа шаралар ұйымдастырылады. Ең маңызды екі концерт: фестивальдің бірінші жексенбісінде өтетін ашылу концерті және фестивальдің соңғы сенбісінде өтетін жабылу концерті. Біріншісі әдетте Казимеждің жеті синагогасының бірінде өткізіліп, канторалдық музыканы ұсынады; екіншісі міндетті түрде ашық ауада, Казимеждің еврей бөлігінің басты көшесі – Улица Серёкада өтіп, клезмер музыкасын ұсынады. Олардың арасында кез келген уақытта клезмер музыкасының әртүрлі нұсқаларын ұсынатын көптеген концерттер ұйымдастырылады. Семинарларда дәстүрлі еврей тағамдарын дайындау, би, музыка, каллиграфия және еврей мәдениетінің басқа да аспектілері туралы білім алуға мүмкіндік жасалады. Көптеген лекцияларда еврей мәдениеті және Холокостқа қатысты тақырыптар талқыланады. Еврей өнерінің, әсіресе қағаздан жасалған өнер туындыларының көрмелері де ұйымдастырылады. Фестиваль бағдарламасына Казимеж синагогалары мен зираттарына, сондай-ақ жақын маңдағы Подгорже ауданындағы бұрынғы нацистік Краков геттосына турлар кіреді. Мейрам кезінде басқа ұлт өкілдері де синагогада еврей дұғаларына қатысуға шақырылады. Еврей мәдениеті фестивалі бүкіл әлемнен еврей мәдениетінің өкілдерін – музыкалық топтарды, солистерді, хорларды, джаз музыканттарын және би оқытушыларын біріктіреді. Фестиваль еврей музыкасының алуан түрлі стилдерін насихаттайды: синагога әндері, хасидтік музыка, классикалық музыка, еврей халық музыкасы және қазіргі Краковта өте танымал болған клезмер. Польшалықтар үшін бұл шара еврей мәдениетін насихаттау және Польшада бұрын өмір сүрген қауымға құрмет көрсету мүмкіндігі болып табылады, алайда көптеген еврейлер польшалық еврей мәдениетін коммерцияландыруына наразылық білдірген. "Басқалары Польша нацистік және коммунистік үстемдіктің қос жарасын жазып жатыр, сондықтан одан да терең өзгерістер болып жатыр" деген пікірлер де айтылуда. Бұл Польшаның маңызды жылдық мәдени оқиғаларының бірі және әлемдегі ең ірі еврей мәдениеті фестивальдерінің бірі. Фестивальмен байланысты әртістер мен ойын-сауықшылар: Бензион Миллер, Яаков Старк, Дэвид Кракауэр, Фрэнк Лондон, Леопольд Козловский, Майкл Альперт, Теодор Бикель, Пол Броди және тағы да басқалар. Еврей билерін Стивен Вайнтрауб үйлестіреді.

The Jewish Culture Festival in Kraków (Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie, ) is an annual cultural event organized since 1988 in the once Jewish district of Kazimierz (part of Kraków) by the Jewish Culture Festival Society headed by Janusz Makuch, a self described meshugeneh ("crazy person"), fascinated with all things Jewish. The main goal of the festival is to educate people about Jewish culture, history, and faith (Judaism), which flourished in Poland before the Holocaust, as well as to familiarize them with modern Jewish culture, developing mostly in the United States and Israel, and finally, to provide entertainment. Each festival is held in late June or early July and takes nine days, from Saturday to Sunday. During that time concerts, exhibitions, plays, lectures, workshops, tours, etc. are organized. The two most important concerts are: the inaugural concert on the first Sunday, and the final concert on the last Saturday of the festival. The former usually takes place in one of seven synagogues of Kazimierz and features cantoral music; the latter is always held outdoors, in Ulica Szeroka, the main street of the Jewish part of Kazimierz, and features klezmer music. In between, there are many more concerts, usually with some variations of klezmer music. The workshops provide an occasion to learn about traditional Jewish cuisine, dance, music, calligraphy and other aspects of Jewish culture. More about Jewish culture, as well as about topics related to the Holocaust, is taught at numerous lectures. Exhibitions of Jewish art, particularly paper cut, are also organized. The program of the festival also includes tours of the synagogues and cemeteries of Kazimierz as well as the former Nazi era Kraków Ghetto in the nearby district of Podgórze. During the festival Gentiles are also invited to watch or participate in Jewish prayers at the synagogue. Jewish Culture Festival brings together artists of Jewish culture from all over the world – music bands, soloists, choirs, jazz musicians, and dance teachers. The festival promotes a whole variety of different styles of Jewish music: synagogue song, hasidic, classical, Jewish folk and – very popular in Krakow nowadays – klezmer. For the Poles this event is a way of promotion of Jewish culture and paying a homage to the community that used to live in Poland, although many Jews were reportedly offended by the commercialization of Polish Jewish culture. "Others argue that there is something deeper taking place in Poland as the country heals from the double wounds of Nazi and Communist domination." It is one of Poland's major annual cultural events and one of the biggest festivals of Jewish culture in the world. Artists and entertainers usually associated with the festival include: Benzion Miller, Yaakov Stark, David Krakauer, Frank London, Leopold Kozłowski, Michael Alpert, Theodore Bikel, Paul Brody, and many others. Jewish dances are led by Steven Weintraub.