Америкалық астронавт және әскери сардар Сьюзан Хелмс

Кіріспе

Американдық ғарышкер және Әуе күштері генерал-лейтенанты (1958 жылы туған)

Сьюзан Джейн Хелмс (26 ақпан 1958 жылы туған) – АҚШ Әуе күштерінің отставкадағы генерал-лейтенанты және NASA ғарышкері. Ол 14-ші Әуе күшінің (Стратегиялық Әуе күштері) қолбасшысы және Калифорния штатындағы Ванденберг әуе базасындағы ғарыш операцияларының бірлескен функционалдық құрама командасының қолбасшысы болды. Хелмс 2014 жылы АҚШ Әуе күштерінен ресми түрде отставкаға шықты. 2020 жылы ол азаматтық және әскери ғарыш бағдарламаларындағы жетістіктері үшін Ұлттық Инженерлік академиясының мүшесі болып сайланды.

Жеке өмір

Хелмс Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласында дүниеге келген, бірақ Орегон штатының Портленд қаласын өз туған қаласы деп есептейді. Ол пианинода ойнауды, басқа да музыкалық қызметтерді, жүгіруді, саяхаттауды, кітап оқуды, компьютерлермен жұмыс істеуді және тамақ жасауды ұнатады. Қазір ол Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласында тұрады. Оның ата-анасы, отставкадағы USAF подполковнигі Пэт және Дори Хелмс, Колорадо штатының Денвер қаласында тұрады. Оның үш қарындасы бар.

Әскери мансап

Хелмс 1980 жылы АҚШ Әуе күштері академиясынан авиациялық инженерлік ғылымдар бакалавры дәрежесін алды. Ол офицерлік құрамға қабылданды және Флорида штатындағы Эглин әуе күштері базасына Әуе күштері қару-жарақ зертханасының F-16 қаруларын ажырату инженері ретінде тағайындалды. 1982 жылы ол F-15 қаруларын ажырату бойынша жетекші инженер болды. 1984 жылы аспирантураға оқуға қабылданды. 1985 жылы Стэнфорд университетінен аэронавтика және астронавтика ғылымдарының магистрі дәрежесін алды және АҚШ Әуе күштері академиясында авиация бойынша доцент ретінде тағайындалды. 1987 жылы Калифорния штатындағы Эдвардс әуе күштері базасындағы Әуе күштері сынақ ұшқыштары мектебіне қатысты. Ұшу сынақ инженері болып бір жылдық оқудан кейін Хелмс Канаданың Альберта провинциясындағы Канада Құралдары базасындағы Ғарыш инженерлік сынақ орталығына АҚШ Әуе күштерінің өкілі ретінде тағайындалды. Ол CF-18 ұшағында ұшу сынақ инженері және жоба жетекшісі болып жұмыс істеді. Ол Канада Құралдары үшін CF-18 ұшуды басқару жүйесінің симуляторын әзірлеуді басқарды, осы кезде ғарышкерлер қатарына іліккен болатын. НАСА-дағы 12 жылдық мансабында, оның ішінде ғарышта 211 күн өткізгеннен кейін, Хелмс 2002 жылдың шілдесінде АҚШ Әуе күштеріне оралды және АҚШ Әуе күштерінің Бас штабындағы Ғарыш командованиесінде қызметке кірді. Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласындағы Әуе күштері Ғарыш командованиесінің Талаптар дирекциясының Ғарыштық басымдық бөлімінің бастығы қызметін атқарғаннан кейін, Флорида штатындағы Канаверал мысығының жанындағы Патрик әуе күштері базасында 45-ші Ғарыш қанатының орынбасары командирі болып тағайындалды. Содан кейін Техас штатының Сан-Антонио қаласына жақын орналасқан Рэндольф әуе күштері базасындағы Әуе білім беру және оқыту командасының операциялар (техникалық оқыту) директорының орынбасары болып қызмет етті. Хелмс Колумбия апатынан кейін "Қозғалысқа оралу" жұмыс тобында жұмыс істеді. 2006 жылдың маусым айында бригадалық генерал дәрежесіне көтеріліп, сол күні 45-ші Ғарыш қанатының командирі болды. 2009 жылдың тамызында генерал-майор болып тағайындалды. Ұшу сынақ инженері ретінде Хелмс АҚШ және Канаданың 30 түрлі әскери ұшағында ұшқан. Хелмстің адвокаты түсіндіргендей, Хелмс айыптау тарапының өз кінәсін жеткілікті дәлелдермен дәлелдемегенін сезінді. Обама Хелмстің кандидатурасын кейіннен қайтарып алды және ол 2014 жылы Әуе күштерінен зейнеткерлікке шықты.

Helms graduated with a bachelor of science in aeronautical engineering from the U. S. Air Force Academy in 1980. She received her commission and was assigned to Eglin Air Force Base, Florida, as an F 16 weapons separation engineer with the Air Force Armament Laboratory. In 1982, she became the lead engineer for F 15 weapons separation. In 1984, she was selected to attend graduate school. She received a Master of Science in Aeronautics and Astronautics from Stanford University in 1985 and was assigned as an assistant professor of aeronautics at the U. S. Air Force Academy. In 1987, she attended the Air Force Test Pilot School at Edwards Air Force Base, California. After completing one year of training as a flight test engineer, Helms was assigned as a USAF Exchange Officer to the Aerospace Engineering Test Establishment, at Canadian Forces Base Cold Lake in Alberta, Canada, where she worked as a flight test engineer and project officer on the CF 18 aircraft. She was managing the development of a CF 18 flight control system simulation for the Canadian Forces when selected for the astronaut program. After a 12 year NASA career that included 211 days in space, Helms returned to the U. S. Air Force in July 2002 to take a position at HQ USAF Space Command. After a stint as the division chief of the Space Superiority Division of the Requirements Directorate of Air Force Space Command in Colorado Springs, Colorado, she served as vice commander of the 45th Space Wing at Patrick Air Force Base near Cape Canaveral, Florida. She then served as deputy director of operations (Technical Training) for Air Education and Training Command at Randolph Air Force Base near San Antonio, Texas. Helms served on the Return To Flight task group after the Columbia accident. She was promoted to brigadier general in June 2006 and became commander of the 45th Space Wing on the same day of her promotion. Helms was promoted to major general in August 2009. As a flight test engineer, Helms has flown in 30 different types of U. S. and Canadian military aircraft. As Helms's lawyer explained, Helms felt the prosecution had failed to prove its case beyond a reasonable doubt. Obama eventually withdrew Helms's nomination and she retired from the Air Force in 2014.

Ғарышқа ұшу тәжірибесі

1990 жылдың қаңтар айында НАСА таңдаған Хелмс 1991 жылдың шілдесінде ғарышкер болды. Ол STS 54 (1993), STS 64 (1994), STS 78 (1996), STS 101 (2000) ұшуларында қатысты және Халықаралық ғарыш станциясында ISS экспедициясы 2 экипажының мүшесі (2001) болды. Бес ғарыш ұшуының қатысушысы Хелмс ғарышта 5,064 сағат өткізді, соның ішінде 8 сағат 56 минуттық (әлемдік рекорд) ғарыш кеңістігінде жұмыс істеді. STS 54 Endeavour, 1993 жылдың 13-19 қаңтары. Бұл миссияның басты мақсаты 200 миллион долларлық НАСА бақылау және деректерді тарату спутнигін (TDRS F) орнату болды. Пайдалы жүк бөліміндегі диффузиялық рентген спектрометрі (DXS) 80 000 секундтан астам сапалы рентгендік деректерді жинады, бұл зерттеушілерге Құс жолы галактикасының пайда болуы туралы сұрақтарға жауап беруге мүмкіндік береді. Ұшу экипажы АҚШ-тың барлық аймандарындағы бастауыш сынып оқушыларының қатысуымен өтетін интерактивті көрсетілімдерде күнделікті қолданылатын ойыншықтардың физикалық принциптерін көрсетті. Өте табысты ғарыш кеңістігіндегі жұмыс Халықаралық ғарыш станциясын құрастыруға пайдалы болатын көптеген сабақтарға әкелді. Миссия ұзақтығы 5 күн, 23 сағат, 38 минут, 17 секундты құрады. STS 64 Discovery, 1994 жылдың 9 қыркүйегі – 20 қыркүйегі. Бұл ұшуда Хелмс орбиталық операциялардың ұшу инженері және ғарыш шаттлының негізгі RMS операторы болып қызмет етті. Бұл ұшудың басты мақсаты Жердің тропосферасы мен стратосферасы туралы деректерді жинау арқылы LIDAR ғарыш технологиясы экспериментінің (LITE) жобалау және жұмыс сипаттамаларын растау болды. Қосымша мақсаттарға күн коронасының физикасын зерттеген еркін ұшатын спутник SPARTAN 201-ді орналастыру және қайтарып алу, сондай-ақ жаңа EVA маневрлік құрылымын сынау кірді. Шаттлдың соқтығысуына қатысты ұшу эксперименті (SPIFEX) ғарыш станциясын жақындату сияқты жұмыстарға дайындық үшін соқтығысудың әсері туралы кең ауқымды деректерді жинау үшін пайдаланылды. Миссия ұзақтығы 10 күн, 22 сағат, 51 минутты құрады. STS 78 Columbia, 1996 жылдың 20 маусымы – 7 шілдесі, Хелмс Колумбиядағы ең ұзақ ғарыш шаттлы миссиясында жүк командирі және ұшу инженері болды (сол жылы STS 80 миссиясы оның рекордын он тоғыз сағатқа жаңартты). Миссия он ел мен бес ғарыш агенттігінің демеушілігімен жүргізілген зерттеулерді қамтыды және толық микрогравитациялық зерттеулер күнтізбісі мен жан-жақты өмірлік ғылымдарды зерттеуді біріктірген алғашқы миссия болды. "Өмір және микрогравитация" ғарыш зертханасы Халықаралық ғарыш станциясындағы болашақ зерттеулердің моделі болды. Миссия ұзақтығы 16 күн, 21 сағат, 48 минутты құрады. STS 101 Atlantis, 2000 жылдың 19-29 мамыры, Халықаралық ғарыш станциясы үшін маңызды жабдықтарды жеткізуге және жөндеуге арналған миссия болды. Бұл миссия кезінде Хелмстің басты міндеті Функционалдық жүк блогының (FGB) қызмет ету мерзімін ұзарту үшін маңызды жөндеу жұмыстарын жүргізу болды. Сонымен қатар, ол борттағы компьютерлік желіге жауапты болды және ХҒС-пен кездесу үшін миссия маманы ретінде қызмет етті. Миссия ұзақтығы 9 күн, 20 сағат, 9 минутты құрады. Экспедиция 2, 2001 жылдың 8 наурызынан 22 тамызына дейін Халықаралық ғарыш станциясына жолсерік болды және Хелмс Халықаралық ғарыш станциясы Альфаға қоныстанған екінші экипаж мүшесі болды. Экспедиция 2 экипажы (екі американдық астронавт және бір ресейлік космонавт) 2001 жылдың 8 наурызында STS 102 Discovery бортында ұшып, 2001 жылдың 9 наурызында станциямен сәтті байланысты. Экспедиция 2 экипажы Канадада жасалған ғарыш станциясының роботтық манипуляторын (SSRMS) орнатып, сынақтан өткізді, сондай-ақ медициналық және ғылыми эксперименттерден басқа ішкі және сыртқы техникалық қызметтерді (орыс және американдық) жүргізді. Кемеде болған кезінде Хелмс SSRM-ді пайдалана отырып, STS 104 миссиясында жеткізілген ауа шлюзін орнатты. Ол және оның экипаж мүшелері ресейлік "Союз" ғарыш кемесімен айналып өтіп, алғашқы ғарыш турисі Деннис Титоны қоса алғандағы "Союз" экипажының келуін күтіп алды. 11 наурызда ол зертханалық модульдің сыртқы корпусына жабдық орнату үшін 8 сағат 56 минуттық әлемдік рекордтық ғарышқа шықты. Хелмс ғарыш станциясында барлығы 163 күн өткізді. Ол 2001 жылдың 22 тамызында "Дискавери" кемесімен бірге Жерге оралды.

Selected by NASA in January 1990, Helms became an astronaut in July 1991. She flew on STS 54 (1993), STS 64 (1994), STS 78 (1996), STS 101 (2000) and served aboard the International Space Station as a member of the ISS Expedition 2 crew (2001). A veteran of five space flights, Helms logged 5,064 hours in space, including an EVA of 8 hours and 56 minutes (world record). STS 54 Endeavour, January 13–19, 1993. The primary objective of this mission was the deployment of a $200 million NASA Tracking and Data Relay Satellite (TDRS F). A diffuse X ray spectrometer (DXS) carried in the payload bay, collected over 80,000 seconds of quality X ray data that will enable investigators to answer questions about the origin of the Milky Way galaxy. The crew demonstrated the physics principles of everyday toys to an interactive audience of elementary school students across the United States. A highly successful extra vehicular activity (EVA) resulted in many lessons learned that will benefit International Space Station assembly. Mission duration was 5 days, 23 hours, 38 minutes, 17 seconds. STS 64 Discovery, September 9–20, 1994. On this flight, Helms served as the flight engineer for orbiter operations and the primary RMS operator aboard Space Shuttle. The major objective of this flight was to validate the design and operating characteristics of Lidar in Space Technology Experiment (LITE) by gathering data about the Earth's troposphere and stratosphere. Additional objectives included the deploy and retrieval of SPARTAN 201, a free flying satellite that investigated the physics of the solar corona, and the testing of a new EVA maneuvering device. The Shuttle Plume Impingement Flight Experiment (SPIFEX) was used to collect extensive data on the effects of jet thruster impingement, in preparation for proximity tasks such as space station docking. Mission duration was 10 days, 22 hours, 51 minutes. STS 78 Columbia, June 20 to July 7, 1996, Helms was the payload commander and flight engineer aboard Columbia, on the longest Space Shuttle mission to date (later that year the STS 80 mission broke its record by nineteen hours). The mission included studies sponsored by ten nations and five space agencies, and was the first mission to combine both a full microgravity studies agenda and a comprehensive life science investigation. The Life and Microgravity Spacelab mission served as a model for future studies on board the International Space Station. Mission duration was 16 days, 21 hours, 48 minutes. STS 101 Atlantis, May 19–29, 2000, was a mission dedicated to the delivery and repair of critical hardware for the International Space Station. Helms’s prime responsibilities during this mission were to perform critical repairs to extend the life of the Functional Cargo Block (FGB). In addition, she had prime responsibility of the onboard computer network and served as the mission specialist for rendezvous with the ISS. Mission duration was 9 days, 20 hours and 9 minutes. Expedition 2 March 8 to August 22, 2001, was a mission to the International Space Station and Helms was a member of the second crew to inhabit the International Space Station Alpha. The Expedition 2 crew (two American astronauts and one Russian cosmonaut) launched on March 8, 2001, on board STS 102 Discovery and successfully docked with the station on March 9, 2001. The Expedition 2 crew installed and conducted tests on the Canadian made Space Station Robotic arm (SSRMS), conducted internal and external maintenance tasks (Russian and American), in addition to medical and science experiments. During her stay on board, Helms installed the airlock (brought up on the STS 104 mission) using the SSRM. She and her crewmates also performed a 'fly around' of the Russian Soyuz spacecraft and welcomed the visiting Soyuz crew that included the first space tourist, Dennis Tito. On March 11 she performed a world record 8 hour and 56 minute spacewalk to install hardware to the external body of the laboratory module. Helms spent a total of 163 days aboard the space station. She returned to Earth with the STS 105 crew aboard Discovery on August 22, 2001.