Кіріспе

Команданың тартуын үйлестіру үшін қолданылатын сөз тіркесі "Екі, алты, серпіл" - бұл теңізшілердің бірлесіп тартуын үйлестіру үшін қолданылатын сөз тіркесі. Теңізшілер қолданатындай, команданың алдыңғы жағында тұрған адам әдетте әннің "екі, алты" бөлігін айтады. Осы кезеңде команда мүшелерінің барлығы қолдарын арқанға көтеріп, тартуға дайындық жасайды. Содан кейін, табиғи ырғағында, команданың бірігіп айтқан "серпіл" сөзі естіледі. Осы сәтте команда бір мезгілде арқанға иіліп, аяқтарының күшімен қуатты тартым күшін қолданады. Мұндай үйлестіруді меңгеруге біраз жаттығу қажет, бірақ жеке-жеке тартқан қарапайым топ пен үйлесімді тартқан тәжірибелі команда арасындағы күш айырмашылығы өте зор. Әнге белгілі бір темп немесе ырғақ жоқ, себебі ол қолдағы жұмыстың сипатына байланысты. Мысалы, жоғарғы желкенді көтеру үшін ұзақ және күшті тартым керек; команданың ортасынан шаршап қалмауы үшін, жетекші жұмыс бойында жылдамдықты сақтап тұруға жеткілікті баяу етуі керек. Керісінше, жеңіл арқанды тарту салыстырмалы түрде жылдам және оңай болады, сондықтан әнді жылдам айтуға болады. Сонымен қатар, әрбір жұмыстың барлық кезеңінде осы әдісті қолдану міндетті емес; көбінесе жұмыстың басында қолмен тарту арқылы бастап, соңғы кернеуді жасау үшін үйлесімді серпіліске ауысуға болады. Кемедегі арқан тартылғаннан кейін, әдетте оны бекіту тірегіне байлайды. Ұлыбританияда бұл сөз тіркесі кең мағынада қолданылады және үйлесімді тарту күш-жігерін қажет ететін кез келген жағдайда қолданылуы мүмкін, әсіресе теңізшілер қатысқанда, бірақ "қарапайым" адамдар бірлесіп жұмыс істегенде де жиі қолданылады.

Тарих

"Екі, алты, көтеру" деген тіркес салыстырмалы түрде жаңа, 1911 жылға дейін басылымдарда кездеспеген ("wan [one] two six pull") және 1925 жылы "бір, екі, алты, көтеріл!" түрінде қайта пайда болған. 1951 жылға дейін бұл тіркес теңіздік немесе әскери-теңіздік термин ретінде қарастырылмаған ("бір, екі, алты, көтеріл!"). "Екі, алты, көтеру" тіркесі алғаш рет 1952 жылы пайда болды, бұл 1942 жылы Суматрадағы соғыс тұтқындары лагерьлерінде теміржол құрылысында қолданылғанын көрсетеді. 1968 жылы "екі, алты, көтеру" тіркесі теңіздік немесе әскери-теңіздік термин ретінде алғаш рет қолданылды. Қызығы, 1968 жылғы мақаланың тақырыбы "екі, алты, көтеру" тіркесінің шығу тегі туралы бірнеше теориялар болды. Сондай-ақ, ол Корольдік теңіз флотының 2 және 6 нөміріндегі артиллерияшылар туралы кең таралған, бірақ расталмаған теорияның алғашқы айғағын қамтиды, олар осы команда бойынша зеңбіректі қайта зарядтау үшін кері тартып алған деген болжам бар. "Бір, екі, үш, көтеру" сандық тізбегі 1836 жылдан бері үздіксіз қолданылып келеді. "The Lost Ship" (1840) еңбегінен алынған мысал былай сипатталған: "Жігіттер, мен сіздерге "бір, екі, үш" десем ғана күте тұрыңыз, содан кейін үшінші командада барлығың бірге тартыңыз. Енді, "бір, екі, үш – тартыңыз!".

Шығуы туралы теориялар

Көптеген адамдар бұл терминді Ұлыбритания Корольдік теңіз флотында кемедегі зеңбіректерді оқ ату үшін қолданылатын командалардан шыққан деп санайды. Осы оқиға бойынша, алты зеңбірекшінің тобы сандармен белгіленген рөлдерді атқарған. Оқ-дәрілер салынғаннан кейін, екінші және алтыншы нөмірлілер зеңбіректі оқ атуға дайындап, зеңбірек қақпасынан шығаруға тиіс болған, жеңіл зеңбіректер үшін қарапайым күш қолданса, ал ауыр зеңбіректер үшін әрқайсысына арқан тартылған. Дегенмен, бұл теорияда бірнеше мәселе бар: біріншіден, екі адам екі жарым тоннадан ассатын зеңбіректі тартуға жеткіліксіз. Екіншіден, екінші және алтыншы нөмірлілер зеңбіректердің бір жағында болар еді (жұп сандар бір жағында, тақ сандар екінші жағында). Үшіншіден, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі әдебиеттерде бұл тіркеске ешқандай сілтеме жоқ, сондықтан ол бұл уақытқа дейін қолданылған болуы екіталай. Төртбұрышты желкенді кемелермен айналысатын адамдар бұл француз тіліндегі "tout de suite" сөзінің қысқартылған түрі болуы мүмкін деген пікірді айтты, ол көбінесе "toot sweet" деп ағылшын тіліне аударылады, яғни "бірден" деген мағынаны білдіреді. Сондай-ақ, бұл сөздің бастапқыда француз тіліндегі "toutes six houle" (барлығы алты көтеріңдер) деген сөзден шыққан деген болжам бар, бірақ "алты" неге жататыны белгісіз, себебі бұл зеңбірекшілерге берілген команда екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ.