Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбиялық футболшы (1967–1994)
Colombian footballer (1967–1994)
Андрес Эскобар Салдарьяга (анˈдɾes eskoˈβaɾ saldaˈrjaɣa; 13 наурыз 1967 – 2 шілде 1994) – колумбиялық кәсіби футболшы, орталық қорғаушы. Ол «Атлетико Насьональ», «БСК Йонг Бойз» және Колумбия ұлттық құрамасында ойнады. «Жәке» деген лақап атымен танымал болған ол, таза ойын стилімен және алаңдағы сабырлылығымен көзге түсті. 1994 жылғы 2 шілдеде Эскобар 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатынан кейін қатылған, бұл команданың турнирден шығарылуына себеп болған өз қақпасына гол соққаны үшін жаза ретінде болды деп хабарланды. Эскобар Колумбияның жағымды бейнесін қалыптастыруға күш салып, елде құрметке ие болды. Оның бұрынғы жаттықтырушысы Франсиско Матурана Эскобардың өлімінің футболға немесе әлем чемпионатына қатысы жоқ екенін, оның Колумбия тарихындағы зорлық-зомбылық кезеңінде «қате жерде, қате уақытта» болғанынан туындағанын айтты. Эскобар әлі де колумбиялық жанкүйерлер тарапынан жоғары бағаланады, әсіресе «Атлетико Насьональ» жанкүйерлері оны қайғымен еске алады.
Andrés Escobar Saldarriaga (anˈdɾes eskoˈβaɾ saldaˈrjaɣa; 13 March 1967 – 2 July 1994) was a Colombian professional footballer who played as a center back. He played for Atlético Nacional, BSC Young Boys, and the Colombia national team. Nicknamed The Gentleman, he was known for his clean style of play and calmness on the pitch. On 2 July 1994, Escobar was murdered in the aftermath of the 1994 FIFA World Cup, reportedly as retaliation for having scored an own goal which contributed to the team's elimination from the tournament. Escobar himself had worked to promote a more positive image of Colombia, earning acclaim in the country. His previous coach, Francisco Maturana, denied that Escobar's murder had any connection to football or the World Cup, but rather was due to his being "in the wrong place at the wrong time" at a violent time in Colombia's history. Escobar is still held in high regard by Colombian fans, and is especially mourned and remembered by Atlético Nacional's fans.
Ерте өмір
Андрес Эскобар Салдарьяга 1967 жылы 13 наурызда Медельин қаласында дүниеге келген. Ол орташа табысты отбасыда өсті. Ол Colegio Calasanz колледжінде оқыды және Instituto Conrado González институтын бітірді. Кәсіби футболшы болғанға дейін мектептік футбол командаларында ойнады. Ол 1989 жылы "Национал" клубының Либертадорес кубогын жеңуіне көмектесті. 1994 жылғы әлем чемпионатына дейін Эскобарға "Милан" клубы келісімшарт ұсынғаны хабарланды.
Andrés Escobar Saldarriaga was born in Medellín on 13 March 1967. He grew up in a middle class family. He attended Colegio Calasanz and graduated from Instituto Conrado González. He participated in school football teams before becoming a professional football player. He helped Nacional to win the 1989 Copa Libertadores. Prior to the 1994 World Cup, Escobar was reported to have been offered a contract by A. C. Milan.
Халықаралық мансап
Ол Колумбия құрамасы сапында 1988 жылғы 30 наурызда Канадаға қарсы өткен ойында 3:0 есебімен жеңіске жетіп, тұңғыш рет алаңға шықты. Халықаралық жарыста алғаш рет 1988 жылғы Ру́с кубогында өнер көрсетті, онда Англияға қарсы 1:1 есебімен тең ойнаған кезде карьерасындағы жалғыз голын соқты. 1989 жылы 22 жасында Америка кубогында төрт матч өткізді. Команда турнирдің бірінші кезеңінде еңсерілді. Сол жылы 1990 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу турниріне де қатысты. Команда 2-топтың жеңімпазы атанды, бірақ топ жеңімпаздары арасындағы ең нашар көрсеткішке ие болғандықтан, құрлықтар аралық плей-оффқа қатысуға мәжбүр болды. Колумбия жалпы есеп бойынша 1:0 есебімен жеңіске жетіп, 1990 жылғы ФИФА әлем чемпионатының қатысушысы болды. Эскобар әлем чемпионатының барлық ойындарында өнер көрсетті. Команда 1/16 финалға дейін жетті, онда Камеруннан 2:1 есебімен жеңіліп, турнирден шықты. Эскобар 1991 жылғы Америка кубогы құрамасына шақырылды, онда ол жеті матч өткізді. 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу турнирінде ешқандай ойынға қатыспады, бірақ ол әлем чемпионатына шақырылды. 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатынан кейін Эскобар Невада штатының Лас-Вегасындағы туыстарына барудың орнына Колумбияға оралуды жөн көрді. Эскобарға 38 калибрлі тапаншадан алты рет оқ жаудырылды. Көзі куәгерлерінің сөзінше, әр оқтан кейін өлтіруші "Гол!" деп айқайлаған, футбол комментаторы эфирде осы сөзді қанша рет айтса, сонша рет. Кейін күдіктілер Тойота жүк көлігімен қашып кетіп, Эскобарды қанға толып жатқан күйі қалдырды. Эскобар жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізілді, бірақ 45 минуттан кейін көз жұмды. Бұл кісі өлтірудің өзіне соққан голы үшін жаза ретінде жасалғанына көптеген адамдар сенеді. Ұлыбританияда ББС телеканалы футбол сарапшысы Алан Хансеннің 3 шілдеде, Эскобардың қазасынан бір күн өткен соң, Аргентина мен Румыния арасындағы әлем чемпионатының 1/16 финалдық матчында "Аргентина қорғаушысы осындай қателік жасағаны үшін атуға лайық" деген пікір білдіргені үшін көпшілік алдында кешірім сұрады. Эскобардың қоштасу рәсіміне 120 мыңнан астам адам қатысты. Жыл сайын жанкүйерлер Эскобардың есін құрметтеп, оның суретін матчтарға алып келеді. 2002 жылдың шілдесінде Медельин қаласында оның құрметіне ескерткіш орнатылды. Колумбиядағы есірткі картелінің күзетшісі Хумберто Кастро Муньос 1994 жылдың 2 шілдесіне қараған түні тұтқындалып, келесі күні Эскобарды өлтіргенін мойындады. Кастро сонымен қатар ойын нәтижесіне үлкен сомада ставкалар салған Сантьяго Галлонның жеке жүргізушісі болып жұмыс істеген. 1995 жылдың маусымында Эскобарды өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Ол 43 жылға бас бостандығынан айырылды. 2001 жылы қылмыстық кодекске сәйкес келуіне байланысты жазасы 26 жылға қысқартылды. 2005 жылы Хумберто түрмедегі еңбек және оқу есебінен жақсы мінез-құлқы үшін мерзімінен бұрын босатылды. Оның үш серігі ақталды. Сондай-ақ, Галон ағайындыларының прокуратураға іздестіруді Кастроға бағыттау үшін пара бергені туралы да хабарлар тарады, ал прокуратура Кастроның тек Галон ағайындыларының бұйрығын орындағанын мәлімдеді, бірақ оларды айыптау үшін жеткілікті дәлелдер таба алмады. Андрес Эскобардың қарындасы Памела Каскардо Галон ағайындыларының мемлекеттік қызметкерлерге пара бергені туралы айыптау Кастроның ұлттық сахнадағы жұлдызды өлтіргенімен және бар болғаны 11 жыл түрмеде отырғанымен расталатынын айтады. 2013 жылы сол кездегі бас жаттықтырушы Франсиско Матурана Эскобардың қазасының футболға немесе әлем чемпионатына қатысы жоқ екенін, оның Колумбия тарихындағы зорлық-зомбылық кезеңінде "қате уақытта қате жерде болғанынан" туындағанын жоққа шығарды.
He made his debut for the Colombia national team on 30 March 1988, in a 3–0 win against Canada. His first appearance in an international competition took place at the 1988 Rous Cup, where he also scored the only goal of his career in a 1–1 draw against England. He played four matches at the 1989 Copa América when he was 22 years old. The team was eliminated in the first round of the tournament. The same year he also played at the 1990 FIFA World Cup qualification. The team was the winner of Group 2, but had to play the Intercontinental Play off since it had the worst record among the group winners. Colombia won 1–0 on aggregate and qualified for the 1990 FIFA World Cup. Escobar played all the matches during the World Cup. The team reached the Round of 16 where it was eliminated with a 2–1 defeat against Cameroon. Escobar was called up for the 1991 Copa América squad, where he made seven appearances. He did not participate in any games of the 1994 FIFA World Cup qualification, but he was called up for the World Cup. After the 1994 FIFA World Cup, Escobar decided to return to Colombia instead of visiting relatives in Las Vegas, Nevada. Escobar was shot six times with a .38 caliber pistol. It was reported that the killer shouted "¡Gol!" ("Goal!") after every shot, once for each time a football commentator had said it during the broadcast. The group then drove away in a Toyota pick up truck, leaving Escobar to bleed to death. Escobar was taken to the hospital where he died 45 minutes later. The murder was widely believed to be a punishment for the own goal. In the UK, the BBC issued a public apology after its football pundit Alan Hansen commented during the World Cup's Round of 16 match between Argentina and Romania that "The Argentine defender warrants shooting for a mistake like that," on 3 July, a day after the murder of Escobar. Escobar's funeral was attended by more than 120,000 people. Every year people honour Escobar by bringing photographs of him to matches. In July 2002, the city of Medellín unveiled a statue in honour of his memory. Humberto Castro Muñoz, a drug cartel bodyguard in Colombia, was arrested on the night of 2 July 1994, confessing the next day to the killing of Escobar. Castro also worked as a driver for Santiago Gallón, who had allegedly lost heavily betting on the outcome of the game. He was found guilty of Escobar's murder in June 1995. He was sentenced to 43 years in prison. The sentence was later reduced to 26 years because of his submitting to the ruling penal code in 2001. Humberto was released on good behaviour due to further reductions from prison work and study in 2005. His three accomplices were acquitted. There are also allegations that the Gallón brothers bribed the Prosecutor's Office to redirect the investigation towards Castro as the triggerman – and the Prosecutor's Office contends that Castro was simply following orders from the Gallón brothers – but prosecutors lacked credible evidence to convict them. Pamela Cascardo, the girlfriend of Andrés Escobar, believes that the accusation of the Gallón brothers' bribery of government officials is supported by Castro's having killed a national celebrity and serving only 11 years in prison. In 2013, then coach Francisco Maturana denied that Escobar's murder had any connection to football or the World Cup, but rather was due to his being "in the wrong place at the wrong time" at a violent time in Colombia's history.
Мұра
Эскобардың өлтірілуі Колумбияның халықаралық беделін түсірді. Эскобардың қайтыс болғаннан кейін оның отбасы, мүмкіндігі шектеулі балалардың футбол ойнауды үйренуіне көмектесу үшін Андрес Эскобар жобасын құрды. 2001 жылы Колумбияда өткен Америка Кубогына дейін Медельин қаласында Эскобардың ескерткіші ашылды.
Escobar's murder tarnished the image of Colombia internationally. After Escobar's death, his family founded the Andrés Escobar Project to help disadvantaged children learn to play football. Prior to the 2001 Copa América hosted by Colombia, the city of Medellín unveiled a statue of Escobar.
Танымал мәдениетте
1997 жылы "Mujer, Casos de la Vida Real" телебағдарламасында "Холокост" деп аталатын, осы құқықбұзушылыққа негізделген эпизод көрсетілді. Қазіргі таңда бұл эпизодтың жоғалғаны есептеледі. 2010 жылы ESPN телеарнасының "30 for 30" деректі фильмдер сериясы аясында "Екі Эскобар" атты деректі фильм шықты. Оны Джефф және Майкл Зимбалист түсірді, онда Андрес Эскобардың өлімі, Колумбияның 1994 жылғы әлем чемпионатындағы жолы және футбол және елдің қылмыстық топтары арасындағы қарым-қатынас, әсіресе Пабло Эскобар басқарған Медельин картелі (Андреспен ешқандай қатысы жоқ) қарастырылды. 2022 жылы Netflix оның өміріне негізделген "Goles en contra" атты мини-сериалды жариялады.
In 1997, Mujer, Casos de la Vida Real aired an episode based on the assassination entitled "Holocausto". currently this episode is considered lost. In 2010, a documentary film titled The Two Escobars was released as a part of ESPN's 30 for 30 documentary series. It was directed by Jeff and Michael Zimbalist, which looked back at Andrés Escobar's death, Colombia's 1994 World Cup run and the relationship between association football and the country's criminal gangs, notably the Medellín Cartel run by Pablo Escobar (unrelated to Andrés). In 2022, Netflix released a mini series titled Goles en contra based on his life.
Жеке өмір
Өліміне дейін Эскобар бес жыл бойы қарындасы Памела Каскардо, тіс дәрігерімен никелесіп жүрген. Олар 1994 жылдың соңында үйленбекші еді. Эскобар берілген католик болған және анасы 52 жасқа толғанға дейін күнде мектепке барар алдында оның анасымен бірге миссаға қатысқан.
Prior to his death, Escobar was engaged to his girlfriend for five years, a dentist named Pamela Cascardo. They would have been married later in 1994. Escobar was a devout Catholic and would go to Mass every day before school with his mother until her death at the age of 52.