Кіріспе
Есірткіге тәуелділіктің ауру моделі тәуелділікті биологиялық, неврологиялық, генетикалық және қоршаған орта факторларынан туындайтын ауру ретінде сипаттайды. Дәстүрлі медициналық модель ауруды тек қана ауру сезіміне, бұзылуға немесе зардап шеккен адамға дискомфорт тудыратын қалыптан тыс жағдайдың болуын талап етеді. Қазіргі медициналық модель нашақорлықты, ішінара, мидың мезолимбикалық жолындағы өзгерістермен байланыстырады. Медициналық модель сондай-ақ, бұл аурудың басқа биологиялық, психологиялық немесе әлеуметтік факторлардың салдары болуы мүмкін екенін ескереді, тіпті осы факторлардың механизмдерін толық түсінбесе де. Барлық тәуелділік түрлеріне жатқан ортақ биомолекулалық механизмдер – CREB және ΔFosB – 2013 жылғы шолуда Эрик Дж. Нестлер тарапынан қарастырылды. Генетикалық факторлар мен психикалық аурулар есірткіге тәуелділіктің күшін күшейтуі мүмкін. Адамның тәуелділікке шалдығу ықтималдығының шамамен елу пайызы генетикалық факторларға байланысты.
Сын
Ауру моделін сынағандар, әсіресе өмірлік процестер моделін қолдайтындар, адамдарды "тәуелді" деп белгілеу олардың өзін-өзі бақылау қабілетін дамытуына кедеріл келтіреді және оларды айыптауға себеп болады деседі. Зиянды азайту саласындағы маман Эндрю Татарски атап өткендей:
Бұл модельдің мәні – емдеудің белсенді заттар қолданушыларды олардың қажеттіліктері мен жеке мақсаттары тұрғысынан "қазіргі күйінде" қарсы алуында. Осылайша, зиянды азайту тәсілдері, абстиненцияны қоса алғанда, зиянды азайтуға бағытталған барлық мақсаттарды қабылдайды.
The essence of this model is the pragmatic recognition that treatment must meet active substance users ‘‘where they are’’ in terms of their needs and personal goals. Thus, harm reduction approaches embrace the full range of harm reducing goals including, but not limited to, abstinence.