Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық суретші
British artist
Джон Кей (1742 – 21 ақпан 1826) – шотландтық сатирик-суретші және гравер.
John Kay (1742 – 21 February 1826) was a Scottish caricaturist and engraver.
Өмір
Джон Кей 1742 жылғы сәуір айында Шотландияның Далкейт қаласының оңтүстігіндегі Гибралтар коттеджінде дүниеге келді. Оның әкесі, Джон Кей, мұрагер болып жұмыс істеген. Анасы Хелен Александр Эдинбургте және Канонгетте бірнеше мүлікке ие болды және салыстырмалы түрде бай болды. 1748 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Джонды Эдинбургтің порты – Литке, оның кейбір туыстарына тұруға жіберді, олар оған жаман қарым-қатынас жасады. 13 жасында ол Далкейтке оралып, қаладағы шаштараз Джордж Хериотқа шәкірт болып, алты жыл бойы оның қолында жұмыс істеді. 1761 жылы ол Эдинбургке кетіп, 7 жыл бойы шебер болып жұмыс істеді, бірақ Эдинбург азаматы болмағандықтан, Хирург-шаштараздар қоғамынан шаштараз ретінде сауда жасауға рұқсат алу үшін ақы төлеуге мәжбүр болды. Ол 1771 жылғы желтоқсанда 29 жасында 40 фунт стерлинг төлеп, осы рұқсатты алды. Содан кейін ол Эдинбургтегі Хай-стритте өз бизнесін ашты. Оның жоғары лауазымды клиенттері көп болды және олардың арасында, әсіресе Дирлтонның Уильям Нисбетімен жақын достық қарым-қатынас жасады, ол оның серігі болды. 1784 жылы ол өзінің суреттерін гравировкалай бастады және өзінің алғашқы карикатурасын жариялады: Кинкрайгидің Джеймс Робертсоны, "ақылсыз таулық лорд". 1785 жылы аквафортиспен жасаған тәжірибелеріне көрсетілген қызығушылықтың арқасында ол шаштараз бағанасын алып тастап, Парламент көшесінде шағын баспахана ашты. Ол жерде ол миниатюралар салуды жалғастырды және Эдинбург қоғамында сол кезде көптеп кездесетін жергілікті белгілі тұлғалар мен ерекшеліктердің эскиздері мен карикатураларын үнемі жариялап тұрды. 1785 жылдан бастап ол шаштараздық қызметтен бас тартып, сурет салуға толыққандай көңіл бөлді. Бұл оған сэр Генри Джардин мен Уильям Нисбеттің мүлігінен төленген жылдық төлемдердің арқасында мүмкін болды. Кейдің портреттерін Хью Патон жинады және оларды "марқұм Джон Кейдің түпнұсқа портреттері мен карикатуралық гравюраларының сериясы, өмірбаяндық эскиздермен және қызықты әңгімелермен" деген атпен жариялады (Эдинбург, 2 том. 4to, 1838; 8vo басылымы, 4 том, 1842; жаңа 4to басылымы, қосымша тақталармен, 2 том, 1877), бұл Эдинбургтің әлеуметтік өмірі мен халықтық әдеттерінің ең қызықты кезеңінің бірегей жазбасын құрайды. Кейдің Роял-Майлдегі әйгілі дүкені 1824 жылғы қарашада болған Ұлы Эдинбург өрті кезінде қирады. Ол Эдинбургтегі 227 Хай-стритте қайтыс болды және Грейфрайрс Киркярдтың солтүстік-батыс бұрышына жерленді. Британдық мұражайда оның көптеген туындылары сақталған, соның ішінде Кейдің өзі жинаған екі альбом да бар, олардың екеуі де Британдық мұражайдың Баспалар және суреттер бөліміндегі Саяси және жеке сатиралар каталогында сипатталған.
John Kay was born in April 1742 in Gibraltar Cottage just south of Dalkeith, Scotland, where his father, John Kay, worked as a mason. His mother, Helen Alexander, owned several properties in Edinburgh and the Canongate and was relatively wealthy. When his father died in 1748, John was sent to live in Leith, the harbour area of Edinburgh, with some of her relatives, who treated him very badly. At age 13 he returned to Dalkeith where he was apprenticed to George Heriot, a barber in the town, whom he served for six years. In 1761 he went to Edinburgh, where he served 7 years as a journeyman but not being an Edinburgh citizen had to purchase the freedom to trade as a barber from the Society of Surgeon Barbers, which he eventually did in December 1771 at age 29, on payment of £40. He then set up business on the High Street in Edinburgh. He had several high ranking clients and made friends with several, notably William Nisbet of Dirleton who became a constant companion. In 1784 he began engraving his drawings and published his first caricature: James Robertson of Kincraigie, "the daft highland laird". In 1785, induced by the favour which greeted certain attempts of his to etch in aquafortis, he took down his barber's pole and opened a small print shop in Parliament Close. There he continued to flourish, painting miniatures, and publishing at short intervals his sketches and caricatures of local celebrities and oddities, who abounded at that period in Edinburgh society. From 1785 he abandoned his business as barber to concentrate on drawing. This was facilitated by annuities paid to him by Sir Henry Jardine and the estate of William Nisbet. Kay's portraits were collected by Hugh Paton and published under the title A series of original portraits and caricature etchings by the late John Kay, with biographical sketches and illustrative anecdotes (Edinburgh, 2 vols. 4to, 1838; 8vo ed., 4 vols., 1842; new 4to ed., with additional plates, 2 vols., 1877), forming a unique record of the social life and popular habits of Edinburgh at its most interesting epoch. Kay's famous shop on the Royal Mile was destroyed during the Great Edinburgh Fire of November 1824. He died at 227 High Street in Edinburgh and was buried at the north west corner of Greyfriars Kirkyard. The British Museum has extensive holdings of his works, including two albums apparently assembled by Kay, both described in the Catalogue of Political and Personal Satires Preserved in the Department of Prints and Drawings in the British Museum
Отбасы
1762 жылы ол Лилли Стивенге үйленді, одан он бала туды. Олардың барлығы, бір ұлы – Уильям Кейден басқа, жас кезінде қайтыс болды. Лилли 1785 жылы қайтыс алды, ал 1787 жылы Кей Маргарет Скоттқа үйленді (1835 жылы қайтыс болды).
In 1762 he married Lilly Steven by whom he had ten children all of which died young except for one son, William Kay. Lilly died in 1785 and in 1787 Kay married Margaret Scott (d.1835).