Ағаштан жасалған американ таулары

Кіріспе

Дөңгелекті тау-кеннің түрі

Ағаш дөңгелекті тау-кен – ағаштан жасалған жолға ие дөңгелекті тау-кеннің бір түрі. Бұл жол қабатталған ағашқа бекітілген, жалпақ болат жолақтардан құралған жүріс рельстерінен тұрады. Қолдау құрылымы да әдетте ағаштан жасалады, бірақ болат тор немесе фермадан да жасалуы мүмкін, бұл ағаш дөңгелекті тау-кеннің жіктелуіне әсер етпейді. Әлем бойынша ағаш дөңгелекті тау-кендерді салуда жиі таңдалатын ағаш түрі – Оңтүстік АҚШ-та көптеп өсетін оңтүстік сары қарағай. Бұл ағаш тығыздығымен және түрлі қысыммен өңдеуге жарамдылығымен ерекшеленеді. 19 ғасырдағы ағаш дөңгелекті тау-кендердің алғашқы дизайнында жолдың үстімен жүретін бір қатар дөңгелектер болды, бұл көрікті теміржол саяхаттарында кең таралған. Джон А. Миллер 20 ғасырдың басында бүйірлік үйкеліс дөңгелекті тау-кендерін, кейіннен төменгі үйкеліс дөңгелекті тау-кендерін енгізді. Бұл жолдың бірнеше жағымен жүретін қосымша дөңгелектер жиынтығын қосып, өткір бұрылыстар мен тік құлауларға мүмкіндік берді. Төменгі үйкеліс дизайны кең таралды және қазіргі заманғы дөңгелекті тау-кен дизайнында қолданыла береді. Дәстүрлі түрде ағаш дөңгелекті тау-кендер 1959 жылы Arrow Development компаниясы құбырлы болат жолды енгізгеннен кейін болат дөңгелекті тау-кендерде кездесетін инверсиялар, тік құлаулар және қисайған бұрылыстар сияқты экстремалды элементтерді қамти алмады. Kings Island паркіндегі Son of Beast 2000 жылы ағаш дөңгелекті тау-кендегі инверсияның алғашқы сәтті әрекетін жасап, тарихқа енді – бұл болаттан жасалған тік шеңбер болды. Он жылдан кейін Rocky Mountain Construction компаниясының Topper Track енгізілуі жаңа мүмкіндіктерге жол ашты, соның арқасында ағаш дөңгелекті тау-кендерде мысықтар, қисайған бұрылыстар және басқа да инверсиялық элементтер пайда болды, мысалы Silver Dollar City паркіндегі Outlaw Run және Six Flags Great America паркіндегі Goliath.

Алтын ғасыр

1920 жылдар - аттракцион дизайнының алтын ғасыры.

CCI-ге дейінгі

Ұлы депрессиядан кейінгі салыстырмалы түрде тыныш кезең 1972 жылы ашылған Кингс-Айлендтегі «Жарыскер» атты аттракционмен аяқталды, ол ағаштан жасалған аттракциондардың екінші «Алтын ғасырына» бастама берді, ол бүгінге дейін жалғасуда. Кингс-Айлендтегі «Жарыскердің» табысынан кейін Филадельфиялық «Toboggan Company» (PTC) компаниясы келесі он жылда тағы 9 дөңгелекті аттракцион салды. Олардың жартысы шағын отбасылық аттракциондар, екеуі «Жарыскерге» ұқсас жарысқа арналған, ал екеуі – арнайы дизайнмен жасалған «шығып-қайту» (out and back) аттракциондары болды. Солардың бірі – «Six Flags St. Louis» аттракцион паркіндегі «Screamin’ Eagle» аттракциондары Джон Алленнің зейнеткерлікке шығар алдында жасаған соңғы аттракциондары еді. Осы аттракциондардан кейін PTC аттракциондар жасауды тоқтатты, бірақ «Philadelphia Toboggan Coasters» атымен ағаштан жасалған аттракциондардың вагондарын жасауды жалғастырды. Олардың ерекше тіктөртбұрышты вагондары әлемдегі ағаштан жасалған аттракциондарда кеңінен қолданылады. Осы кезеңде салынған PTC емес, бірақ танымал аттракцион – «Кингс-Айлендтегі Аң» аттракциондары. Джон Аллен зейнеткерлікке шығуға байланысты аттракционды жобалаудан бас тартқаннан кейін, Кингс-Айленд аттракционды өздері салдырды, ал аттракционды Аль Коллинз мен Джефф Грамке жобалады, ал құрылысты Чарли Динн қадағалады. Әдеттегідей «шығып-қайту» орналасуының орнына, аттракцион парктің арт жағындағы орманды аймақтарда жайылып, жер бедерін пайдаланып, ең төменгі нүктеден ең биік нүктеге дейін 201 фут биіктіктегі өзгерісті жасады, тіпті аттракционның биіктігі 118 фут болса да. Сондай-ақ, аттракционда екі көтергіш дөңгелек болды, бұл сол кездегі шахта аттракциондарында жиі кездесетін, бірақ ағаш аттракциондарында сирек кездесетін еді. 1979 жылы ашылған аттракцион 7359 фут биіктігімен әлемдегі ең ұзын ағаш аттракцион болып табылады және әлі де солай болып отыр. Бұл дәуірдің тағы бір маңызды ағаш аттракциондарының бірі – 1981 жылы Intamin компаниясы салған (қазіргі) «Six Flags Great America» аттракцион паркіндегі «American Eagle» аттракциондары, ол әлі күнге дейін биіктігі (127 фут), ұзындығы (4650 фут), жылдамдығы (66 миль/сағ) және құлауы (147 фут) бойынша ағаш аттракциондары арасындағы жарыс бойынша рекордтарды сақтап отыр. 1970 жылдардағы өсімнен кейін ағаш аттракциондардың құрылысы тоқтап қалды, себебі болат аттракциондарға деген сұраныс әлдеқайда артық болды. Осы кезеңдегі түпнұсқа аттракциондардың көпшілігін Уильям Кобб жобалаған, мысалы, «La Ronde» аттракцион паркіндегі «Monstre» аттракциондары. 1980 жылдары тағы бір тренд – жойылу қаупі төнген ескі ағаш аттракциондарды орнынан жылжыту болды. 1984 жылы «Кингс-Айлендтен» кеткеннен кейін «Dinn Corporation» компаниясын құрған Чарли Динн осы жылжулардың кейбіреулерін қадағалады, соның ішінде «The Rocket» аттракциондарын «Playland Park» аттракцион паркінен «Pennsylvania» штатындағы «Knoebels Amusement Resort» аттракцион паркіне жылжытуын. Қазір ол «Phoenix» деген атпен жұмыс істейді және ағаш аттракциондар туралы сауалнамаларда жоғары орын алады. 1988 жылы Чарли Динн Кертис Д. Саммерспен серіктестік құрып, ағаштан жасалған жаңа аттракциондарды жобалап, жасады. 1988-1991 жылдар аралығында олар 10 жаңа ағаш аттракциондарды жобалап, жасады. Көпшілігі әдеттегі ағаш аттракциондардың мөлшерінде болса да, кейбіреулері рекордтарды жаңартты. 1989 жылы салынған «Dorney Park & Wildwater Kingdom» аттракцион паркіндегі «Hercules» аттракциондары 150 фут биіктіктегі ең биік ағаш құлауын көрсетті. «Six Flags Over Texas» және «Cedar Point» аттракцион парктеріндегі «Texas Giant» және «Mean Streak» аттракциондары ұқсас орналасуы бар үлкен ағаш аттракциондары еді, соңғысы 161 фут биіктігімен әлемдегі ең биік ағаш аттракциондары болып ашылды. «Efteling» аттракцион паркінде «Pegasus» аттракциондарын салу кезінде туындаған даудан кейін «Dinn Corporation» компаниясы жабылып, серіктестік аяқталды.

This relatively quiet age of coaster design following the Great Depression was brought to an end by The Racer at Kings Island, which opened in 1972 and sparked a second "Golden Age" of wooden coaster design that continues today. After their success with the Racer at Kings Island, the Philadelphia Toboggan Company (PTC) constructed another 9 roller coasters over the next decade. About half were small family coasters, two were racing coasters similar to the Racer, and two were out and back coasters with custom designs. One of these, Screamin' Eagle at Six Flags St. Louis, was the last coaster designed by John Allen before his retirement. After these coasters, PTC stopped producing roller coasters, but continues to produce wooden roller coaster trains as Philadelphia Toboggan Coasters. Their distinctive rectangular cars are widely used on wooden coasters around the world. A notable non PTC coaster built during this time was The Beast at Kings Island. After John Allen refused to design the coaster in lieu of retirement, Kings Island built the coaster themselves, with the coaster designed by Al Collins and Jeff Gramke and construction overseen by Charlie Dinn. Rather than a typical out and back layout, the coaster sprawled over the woods at the back of the park, using the terrain to create an elevation change from lowest to highest point of 201 feet, even though the coaster was only 118 feet tall. The coaster also had two lift hills which, while common for mine train coasters at the time, was uncommon for wooden coasters. Opening in 1979, the coaster was, and still is, the longest wooden roller coaster in the world at 7,359 feet. Another significant wooden coaster of this era was the racing American Eagle at (now) Six Flags Great America, built by Intamin in 1981, which still holds the records for racing wooden coasters of height (127 ft), length (4650 ft), speed (66 mph), and drop (147 ft). After the surge in the 1970s, wooden coasters construction became stagnant due to the steel roller coaster being much more popular. Most original coasters during this time were designed by William Cobb, such as Monstre at La Ronde. Another trend during the 1980s was relocating old wooden coasters in danger of being destroyed. Charlie Dinn, who formed Dinn Corporation after leaving Kings Island in 1984, oversaw some of these relocations, including the relocation of The Rocket from Playland Park to Knoebels Amusement Resort in Pennsylvania. It now operates as the Phoenix and is ranked highly on wooden coaster polls. In 1988, Charlie Dinn started a partnership with Curtis D. Summers to design and build new wooden coasters. Between 1988 and 1991, the pair designed and built 10 new wooden coasters. While most were of typical wooden coaster size, a few set coaster records. Hercules at Dorney Park & Wildwater Kingdom, built in 1989, had the tallest wooden coaster drop at 150 feet. Texas Giant at Six Flags Over Texas and Mean Streak at Cedar Point were large wooden coasters with similar layouts, with the later opening as the tallest wooden coaster in the world at 161 feet. After a dispute during construction of Pegasus at Efteling, Dinn Corporation closed down and the partnership ended.

Custom Coasters International (Көнекейлік костерлер халықаралық)

Custom Coasters International компаниясы 1991 жылы Денис Динн Ларрик (Чарли Динннің қызы), оның ағасы Джефф Динн және күйеуі Рэнди Ларрик құрды. Dinn Corporation компаниясы жабылып, бірнеше дизайнерлер CCI-ге қосылды. Компанияның алғашқы тау-кені Dutch Wonderland саябағындағы Kingdom Coaster, биіктігі 55 фут болатын шағын отбасылық тау-кен болды. Уақыт өте келе олар ірірек тау-кендерді жобалай бастады. Олардың ертеде жақсы қабылданып, танымал болған тау-кендерінің бірі Holiday World саябағындағы The Raven болды. Custom Coasters ағаштан жасалған тау-кен жобаларының саны артып, 2000 жылы бір жылдың ішінде 7 тау-кен салынды (Six Flags St. Louis саябағындағы The Boss, 153 фут құламасы және шамамен бір мильге жуық жолы бар ең ірісі; Six Flags Mexico саябағындағы Medusa; жабық Six Flags New Orleans саябағындағы Mega Zeph; Lake Compounce саябағындағы Boulder Dash; жабық Geauga Lake саябағындағы Villain; жабық Myrtle Beach Pavilion саябағындағы Hurricane: Category 5; және Holiday World саябағындағы The Legend). CCI-нің тау-кен конструкцияларына Hoosier Hurricane (Indiana Beach саябағында) сияқты сыртқы және кері макеттер, сондай-ақ Oakwood Theme Park саябағындағы Megafobia сияқты бұрылып өрмелеген макеттер кірді. Megafobia сонымен қатар компанияның АҚШ-тан тыс салынған алғашқы тау-кені болды. CCI тау-кендері сол кезде ағаш тіреулердің орнына бұрышты темір тірек құрылымдарын қолдануымен ерекшеленді (тау-кен жолы басқа ағаш тау-кендердегідей болды). Көптеген CCI тау-кендері Philadelphia Toboggan Company шығарған вагондармен жұмыс істеді, бірақ кейбір тау-кендерде, мысалы Six Flags St. Louis саябағындағы The Boss, неміс өндірушісі Gerstlauer шығарған вагондар қолданылды. 2002 жылы Custom Coasters компаниясы Cliff's Amusement Park саябағында New Mexico Rattler тау-кенін салғанда банкроттыққа ұшырады. Компания тау-кен индустриясына елеулі мұра қалдырды. Олардың қызмет істеген он жыл ішінде салған 34 ағаш тау-кені ағаштан жасалған тау-кендерге деген қызығушылықты қайта жақтандырып, заманауи ағаш тау-кен дизайнерлерінің дамуына мүмкіндік берді. CCI дизайнерлері Great Coasters International, The Gravity Group және S&S Worldwide компаниясының ағаш тау-кендер бөлімі сияқты заманауи ағаш тау-кен жобалау фирмаларын құрды. Олардың көптеген тау-кендері ағаш тау-кендерге арналған сауалнамаларда жоғары орындарда тұрады, соның ішінде Michigan's Adventure саябағындағы Shivering Timbers және Lake Compounce саябағындағы Boulder Dash. 2013 жылы Amusement Today журналы Boulder Dash тау-кенін әлемдегі ең үздік ағаш тау-кен деп бағалады.

Custom Coasters International was formed in 1991 by Denise Dinn Larrick (daughter of Charlie Dinn), her brother Jeff Dinn, and her husband Randy Larrick. After the closure of Dinn Corporation, several other designers joined CCI. The company's first coaster, Kingdom Coaster at Dutch Wonderland, was a small family coaster that stood only 55 feet high. As time went on, they began to design larger coasters. One of their earlier coasters that was well received was The Raven at Holiday World. Custom Coasters took on increasingly high numbers of wooden coaster projects, including 7 coasters in 2000 alone (The Boss at Six Flags St. Louis, which was the largest with a 153 foot drop and almost a mile of track; Medusa at Six Flags Mexico; Mega Zeph at the defunct Six Flags New Orleans; Boulder Dash at Lake Compounce; Villain at the defunct Geauga Lake; Hurricane: Category 5 at the defunct Myrtle Beach Pavilion; and The Legend at Holiday World). CCI's coaster designs included both out and back layouts like Hoosier Hurricane at Indiana Beach as well as more twisted layouts like Megafobia at Oakwood Theme Park. Megafobia was also the company's first coaster outside the United States. CCI coasters were also unique at the time for sometimes featuring angle iron support structures rather than wooden beams (the track remains the same as other wooden coasters). Most CCI coasters ran Philadelphia Toboggan Company trains, although some, like The Boss at Six Flags St. Louis, run trains from the German manufacturer Gerstlauer. In 2002, Custom Coasters declared bankruptcy while building the New Mexico Rattler at Cliff's Amusement Park. The company left a significant legacy on the coaster industry. The high number of wooden coasters they constructed, 34 over their decade of operation, helped to rekindle interest in the wooden roller coasters and allowed modern wooden coaster designers to thrive. Designers from CCI went on to form modern wooden coaster design firms, like Great Coasters International, The Gravity Group, and the wooden coaster department at S&S Worldwide. Many of their coasters rank highly in wooden coaster polls, including Shivering Timbers at Michigan's Adventure and Boulder Dash at Lake Compounce. In 2013, Boulder Dash was rated the number one wooden roller coaster in the world by Amusement Today.

Қазіргі заманғы дизайнерлер

Great Coasters International (GCI) 1994 жылы Майк Будли және Клэр Хейн, кіші, құрды, олардың біріншісі GCI құрылғанға дейін Custom Coasters компаниясында дизайнер болып жұмыс істеген. Олардың алғашқы тау-кені 1996 жылы ашылған Hersheypark паркіндегі Wildcat аталды. Содан бері олар индустриядағы маңызды ағаш тау-кендерін жобалайтын компаниялардың біріне айналды, Hersheypark-тағы Lightning Racer және Dollywood-тағы Thunderhead сияқты марапатталған жобалары бар. GCI тау-кендері көптеген қиылыстармен күрделі жобаға ие, және әдетте GCI-дің Millennium Flyers деп аталатын ағаштан жасалған вагондарын пайдаланады. Олардың дизайны 1920-жылдардағы, әсіресе Фред Черч және Гарри Травердің жұмыстарынан шабыттандырылған, ал компания тау-кендерінің конструкциясын эстетикалық тартымды және көркемдікпен жасауға баса назар аударады. 2001 жылы швейцариялық болат тау-кендерін жобалайтын Intamin компаниясы, дайын жолдарды пайдалана отырып, ағаш тау-кендерді шығара бастады. Олардың ағаш тау-кендері жоғары деңгейдегі сезімдік күш (эжекторлық сезімдік күшті қоса), тегіс жүріс және тік құлауларымен танымал. Everland паркіндегі T Express қазіргі уақытта әлемдегі ең биік ағаш тау-кені болып табылады, оның биіктігі 183 футқа жетеді. Тек 4 ағаш тау-кенін салғанмен, олардың барлығы тау-кендерге құмар адамдар тарапынан жоғары бағаланған, ал Mitch Hawker жүргізген сауалнамада олардың барлығы әлемдегі 20 үздік ағаш тау-кеннің қатарына кірген. 2010 жылдан бері Mitch Hawker жүргізген сауалнамада Six Flags Great Adventure паркіндегі 2006 жылы ашылған El Toro тау-кені әлемдегі ең үздік ағаш тау-кені деп танылды. Бұрынғы Custom Coasters International компаниясының көрнекті дизайнерлері The Gravity Group компаниясын құрды және 2005 жылы Mt. Olympus су және ойын-сауық паркінде Hades (қазіргі Hades 360) тау-кенін ашты. Бұл тау-кен ерекше элементтерге ие, соның ішінде лифт алдындағы сезімдік күшке толы бөлім, тұрақ алаңының астындағы 800 футтық туннель және 90 градусқа бұрылған тік бұрылыс. 2006 жылы The Gravity Group Holiday World паркінде The Voyage тау-кенін салды, бұл үлкен ағаш тау-кені 163 фут биіктікте, бір мильден астам жолға ие, 3 90 градусқа бұрылған тік бұрылысы бар және Amusement Today журналы оны бес рет әлемдегі ең үздік ағаш тау-кені деп атады. Gravity Group компаниясының көптеген тау-кендері ерекше және парк үшін арнайы жасалған, мысалы, Gröna Lund паркіндегі Twister тау-кені, ол парктің кішкентай аумағына сәйкес келетін ықшамды жобаға ие. Олардың тау-кендері Қытайда өте танымал, онда 2009 жылдан бері 12 тау-кен салынды. Rocky Mountain Construction (RMC) компаниясы соңғы кезде ағаш тау-кендерін жаңғыртуда үлкен жетістіктерге қол жеткізіп келеді. 2011 жылы олар Texas Giant тау-кенін жаңартты, ол өте қиын және күтіп ұстау қиын болғандықтан, оны болаттан жасалған тау-кенге айналдырды. Бұл әдіс танымал болды және кейіннен Iron Rattler және Twisted Colossus сияқты басқа ескі тау-кендерге де қолданылды. Сонымен қатар, RMC өздерінің ағаш тау-кендерін жобалап және салады. 2016 жылы компания әлемдегі алғашқы магниттік итергішпен жұмыс істейтін ағаш тау-кенін ашты, ол Dollywood паркіндегі Lightning Rod аталды және 200 фут биіктіктегі төбеге 45 миль/сағ жылдамдықпен магниттік итергішпен көтеріледі, бұл Maverick тау-кеніндегі магниттік итергішке ұқсас.

Great Coasters International (GCI) was formed in 1994 by Mike Boodley and Clair Hain, Jr, the former of whom was a designer at Custom Coasters prior to GCI. The first coaster was Wildcat at Hersheypark which opened in 1996. Since then, they have become one of the major wooden coaster designers in the industry, with award winning coasters like Lightning Racer at Hersheypark and Thunderhead at Dollywood. GCI's coasters feature highly twisted layouts with many crossovers, and usually use GCI's own wooden coaster trains called Millennium Flyers. Their designs are inspired by coasters from the 1920s, specifically those by Fred Church and Harry Traver, and the company focuses on making the structures of their coasters aesthetically appealing and artistic. In 2001, Swiss steel coaster designer Intamin began producing wooden roller coasters using prefabricated track. Their wooden coasters are known for large amounts of airtime (including ejector airtime), smooth ride experiences, and steep drops. T Express in Everland is currently the tallest wooden coaster in the world at 183 feet tall. While only having built 4 wooden coasters, all are praised by coaster enthusiasts, with all 4 being within the top 20 wooden coasters in the world on Mitch Hawkers poll. Since 2010, El Toro at Six Flags Great Adventure, which opened in 2006, has been ranked the number one wooden coaster in the world on Mitch Hawkers poll. Notable designers from the former Custom Coasters International formed The Gravity Group and in 2005 opened Hades (now Hades 360) at Mt. Olympus Water and Theme Park. The coaster features highly unique elements, including an airtime filled pre lift section, an 800 foot tunnel underneath a parking lot, and a 90 degree banked turn. In 2006, The Gravity Group built The Voyage at Holiday World, a large wooden coaster which stood 163 feet tall, has over a mile of track, 3 90 degree banked turns, and has been ranked the number one wooden coaster in the world by Amusement Today five times. Many of Gravity Groups coasters are highly unique and custom built for the park, such as Twister at Gröna Lund, which has a highly compact layout to fit in the parks small footprint. Their coasters have become very popular in China, in which 12 coasters have been built since 2009. Rocky Mountain Construction (RMC) has recently been revolutionizing the modern wooden coaster. In 2011, they renovated the Texas Giant, which had become very rough and hard to maintain, into a steel roller coaster. This treatment became popular and was later applied to other aging roller coasters such as Iron Rattler and Twisted Colossus. In addition, RMC designs and builds their own original wooden coasters. In 2016, the company opened the world's first launched wooden roller coaster, Lightning Rod which opened at Dollywood in 2016, and features a magnetic launch of 45 mph up a 200' hill, similar to the magnetic lift on Maverick.

Бірінші бұрылысты ағаш астыңғылар

2000 жылы Кингс Айленд паркі "Жануардың ұлы" атты тартылысын ашты. Вернер Стенгел жобалаған және Американың Роллер Костер Корпорациясы салған бұл тартылыс көптеген әлемдік рекордтарды жаңартты. Биіктігі 218 фут (66 м) болатын, ол 200 футтан (61 м) биік болған алғашқы ағаштан жасалған американдық тау-кені болды. Сондай-ақ, ол темірден жасалған 90 футтық (27 м) тік иілімнен тұратын, инверсиясы бар алғашқы заманауи ағаш тау-кені еді. Тартылыс жақсы қабылданып, бірақ бірнеше оқиғаға ұшырады, оның ішінде екеуі ауыр болды, нәтижесінде 2012 жылы ол жабылды. 2010 жылдары Rocky Mountain Construction компаниясы ұсынған Topper Track технологиясының арқасында ағаш тау-кендерінің жаңа дәуірі басталды. Жаңа технология ағаш тау-кендерін жасауда дәстүрлі түрде қолданылатын жалпақ болат жолақты және жоғарғы екі қабат ағашты болат қораппен алмастырды, бұл 2012 жылы Silver Dollar City паркіндегі үш рет кері бұрылатын Outlaw Run сияқты тартылыстарға әкелді. Көп ұзамай Six Flags Great America паркіндегі Goliath және Kolmården жануарлар паркіндегі Wildfire сияқты басқа да тартылыстар пайда болды. Topper Track жүрудің тегіс болуын және техникалық қызмет көрсету шығындарының төмендеуін қамтамасыз етеді. Gravity Group сонымен қатар бір инверсиясы бар бес ағаш тау-кенін жобалады: бұларға Қытайдағы үш Oriental Heritage ойын-сауық паркіндегі Jungle Trailblazer деп аталатын тартылыстар, сондай-ақ Fun Spot Kissimmee паркіндегі Mine Blower және Mt. Olympus су және ойын-сауық паркіндегі Hades 360 тартылысы кіреді.

Оңтүстік сары қарағай

Қазіргі заманғы әлемдік ағаштан жасалған дөңгелекті тау-кендер үшін ең көп таңдалатын ағаш түрі – оңтүстік сары қарағай. Ол өте тығыз құрылымының арқасында беріктігімен танымал.

Алдын ала жасалған жол

Интамин және Рокки Маунтин Конструкция сияқты компаниялар 2010 жылдары жиналмалы рельстерді қолдана бастады. Бұл конструкция болаттан жасалған жолдарды құрастыру принциптерін негізге алып, оларды ағашқа бейімдейді. Дәстүрлі ағаш рельстер әдетте құрылыс орнында салынады. Олар қажеттілікке қарай кесіліп, дұрыс пішінге иіліп, темірден жасалған пластиналармен қабаттама-қабаттама тіреу құрылымына бекітіледі. Ал жиналмалы рельстер температурасы бақыланатын зауытта өндіріледі. Олар бір-біріне жабыстырылған, содан кейін лазерлік кесу арқылы нақты өлшемдерге дейін кесілген көптеген жұқа ағаш қабаттарынан жасалады. Рельстер 8 метрлік бөліктерге бөлінеді, олардың ұштарында бір-біріне бекітілуіне мүмкіндік беретін арнайы қосылыстар болады. Нәтижесінде қолмен жасауға қарағанда жоғары дәлдікке қол жеткізіледі, бұл тегіс жүруді қамтамасыз етеді және құрылыс және күтімге байланысты шығындарды азайтады. Сонымен қатар, металл доңғалақтары бар дәстүрлі ағаш жолдардан айырмашылығы, жиналмалы ағаш жолдарға арналған вагондардың доңғалақтары болат жолдардағыдай полиуретаннан жасалған.

Ағаш пен болат

Ағаштан жасалған дөңгелекті таулар темірден жасалған дөңгелекті таулардан өте әртүрлі серуен мен әсер береді. Олар көбінесе темірден жасалған дөңгелекті тауларға қарағанда инверсиялар мен элементтерге (тізбекті көтергіш төбесінен басқа) қабілеті төмен болса да, ағаш дөңгелекті таулар көбінесе дөңгелектің жылдамдығына және/немесе жолдың орналасуына байланысты, қатал және "жабайы" серуенге, сондай-ақ қорқыныш сезімін тудыруға психологиялық тәсілге сүйенеді. Олардың құрылымы мен рельстері, әдетте, өтетін дөңгелектен бірнеше сантиметрден бірнеше метрге дейін қозғалады, бұл сенімсіздік және құлау немесе қауіпсіздікке немқұрайлылық сезімін туғызады. Әрине, бұл тек ойдағы ғана нәрсе, өйткені ағаш дөңгелекті таулардың тіректері мен рельстері дөңгелектің күшімен шайқалуға арналған. Егер рельстер мен құрылым тым қатаң болса, өтетін дөңгелектің күшінен бұзылып қалуы мүмкін. Рельстердің шайқалуы соққыны жұмсартатын құрал сияқты максималды күшті азайтады. Темірден жасалған дөңгелекті таулар сияқты, ағаштан жасалған дөңгелекті таулар да Джон Миллер бастамасымен жасалған үш дөңгелекті конструкцияны қолданады. Дөңгелектердің әр жиынтығына жүгіру дөңгелегі (рельстің үстінде), бүйірлік сүргіш (немесе "бағыттаушы") дөңгелегі (көлденең жазықтықтағы қозғалысты басқару және "аңқу" деп аталатын шамадан тыс бүйірге қарай қозғалысты азайту) және жоғары тоқтату дөңгелегі (көліктердің рельстен ұшып кетпеуі үшін рельстің астында) кіреді. Кейбір ағаш дөңгелекті тауларда, мысалы Leap The Dips, жоғары тоқтату дөңгелегі жоқ және олар бүйірлік сүргіш дөңгелекті таулар деп аталады. Нәтижесінде, бұрылыстар мен құлаулар қазіргі ағаш дөңгелекті тауларға қарағанда жұмсақ. Scenic Railway дөңгелекті тауларында да жоғары тоқтату дөңгелегі жоқ, бірақ жылдамдықты басқару үшін тежегіш операторына сенеді, сондықтан жоғары тоқтату дөңгелегі қажет емес. Аз ғана ағаш дөңгелекті тауларда теміржол вагондарына ұқсас фланцты дөңгелектер қолданылады, бұл бүйірлік сүргіш дөңгелегінің қажеттілігін жояды.

Ағаштан жасалған дөңгелекті тау-кендердің мысалдары

Төмендегі тізім әліппелік тәртіппен берілген. + Атауы Парк Ашылды Ел Ескертпелер American Eagle Six Flags Great America 1981 АҚШ Әлемдегі ең биік және ең жылдам жарыс тау-кені Big Dipper Blackpool Pleasure Beach 1923 Ұлыбритания 1923 жылы ашылды және 1936 жылы қайта құрылды, тағы екі түсу және жаңа станция қосылды. II дәрежелі мұражай. Apocalypse: The Ride Six Flags Magic Mountain 2009 АҚШ Бұрынғы тақырыбы "Terminator Salvation: The Ride". Бұзылған және жойылған Psyclone-ның орнын алмастыру. Balder Liseberg 2003 Швеция Құрастырылған екінші "алдын ала" ағаш тау-кен шоғыры Blue Streak Cedar Point 1964 АҚШ Boulder Dash Lake Compounce 2000 АҚШ Ұлттық ойын-сауық паркі тарихи қауымдастығы әлемдегі #1 ағаш тау-кен шоғырына дауыс берді The Beast Kings Island 1979 АҚШ Әлемдегі ең ұзын ағаш тау-кен шоғыры Colossos Heide Park 2001 Германия Әлемдегі ең үлкен ағаш тау-кен шоғырының бірі Colossus Six Flags Magic Mountain 1978 АҚШ Ашылған кезде әлемдегі ең биік, ең жылдам және ең ұзын ағаш тау-кен шоғыры болды. 2014 жылы болаттан жасалған дөңгелекті тау-кенге айналдырылды. The Comet Six Flags Great Escape 1994 АҚШ 1948 жылы Онтарио штатының Кристалл Бич қаласында Кристал Бич паркі үшін салынған, ол 1993 жылы Кристал Бич жабылғаннан кейін сатып алынып, Куинсбериге көшірілді. Coney Island Cyclone Luna Park 1927 АҚШ Ашылған кезде ағаштан жасалған дөңгелекті тау-кенде табылған ең тік түсудің бірі (60 градус). Ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген және Нью-Йорк қаласының атаулы ескерткіші болып табылады. The Cú Chulainn Coaster Emerald Park 2015 Ирландия Ирландияның алғашқы (әзірге жалғыз) ағаш тау-шаңғысы Dragon Coaster Playland Park 1929 АҚШ Парктің талисманы Аждаһаның атын алған, және саяхатшыларға "аждаһаға кіруге" мүмкіндік береді. El Toro Six Flags Great Adventure 2006 АҚШ Ағаштан жасалған дөңгелекті тау-кендердің ең тік түсуінің бірінен (76 градус) ашылды. Flying Turns Knoebels Amusement Resort 2013 АҚШ Еміретті ағаш бобслейдің классикалық нұсқасы. Оның орналасуы Ривервью паркіне орналасқан ескі модельге ұқсас. GhostRider Knott's Berry Farm 1998 АҚШ Батыс жағалаудағы ең ұзын ағаш тау-кені. Grand National Pleasure Beach Blackpool 1935 Ұлыбритания Үш Möbius loop дөңгелекті тау-кендердің бірі The Great White Morey's Piers 1996 АҚШ Бұл аттракцион жағажайда салынған, өйткені Morey's Piers айлақта орыннан шығып кетті. Grizzly Kings Dominion 1982 АҚШ Жолға апаратын жер орманды, ал жол мен ағаштар арасында жеткіліксіз арақашықтық бар деген ойдан көтерілген қызық. Cincinnati Coney Island Wildcat дизайны. Giant Dipper Santa Cruz Beach Boardwalk 1924 АҚШ Калифорния штатының Санта-Круз қаласында орналасқан, ол Батыс жағалауда әлі де жұмыс істеп тұрған соңғы түпнұсқалық мұхит жағажайлары. Ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне кіреді. Giant Dipper Belmont Park 1925 АҚШ Калифорния штатының Сан-Диего қаласында орналасқан, ол батыс жағалауда әлі де жұмыс істеп тұрған соңғы түпнұсқалық мұхит жағалауындағы дөңгелекті тау-кендердің бірі. Ол тарихи орындардың ұлттық тізілімімен қорғалған және Калифорнияның тарихи ескерткіші және Сан-Диегоның тарихи ескерткіші болып табылады. Hullámvasút City Park 1922 Венгрия Эрвин Драгонның жобасына салынған ағаш тау-кен шоғыры биіктікте және бес минутта жүреді. Бұл әлемдегі бірнеше қалған жанама сүргілі дөңгелекті тау-кендердің бірі және ACE Coaster Classic болып табылады. Ол 2015 жылдан бері жұмыс істемеді. Jack Rabbit Seabreeze Amusement Park 1920 АҚШ Ашылған кезде ол әлемдегі ең жылдам дөңгелекті тау-кен болды (тақырыбын 1924 жылы The Giant Dipper алды). 1985 жылы Джек Раббит Leap The Dips уақытша жабылуымен АҚШ-тағы үздіксіз жұмыс істейтін ең көне тау-кен шоғыры болды. Leap The Dips Lakemont Park 1902 АҚШ Қуанатты тау-кені 1935 жылға дейін, 1937 жылдан 1985 жылға дейін, 1999 жылдан 2016 жылға дейін үздіксіз жұмыс істеді. Ол 2020 жылы қайта ашылды. Le Monstre La Ronde 1985 Канада Дүниедегі ең биік екі рельсті ағаш дөңгелекті тау-кен Loup Garou Walibi Belgium 2001 Бельгия Бельгиядағы ең үлкен ағаш дөңгелекті тау-кен. Megafobia Oakwood Theme Park 1996 Ұлыбритания 1996 жылы Custom Coasters International (CCI) компаниясы құрған. Твистердің дизайны бұрқасын стиліне сәйкес келеді. Megafobia - Батыс Уэльстегі Оукуд анимациялық паркіне (содан кейін Оукуд демалыс паркі) орнатылған алғашқы ақ түйелік аттракцион. Outlaw Run Silver Dollar City 2013 АҚШ Құрылған кезде ол екі есе барабанды айналдыру және бұрылыс жасау сияқты инверсияларды көрсететін жалғыз ағаш дөңгелекті тау-кен болды, сонымен қатар әлемдегі ең тік ағаш тау-кен болды. Phoenix Knoebels' Amusement Resort 1985 АҚШ Сан-Антониодан қазіргі орналасқан жеріне, Пенсильвания штатының Элисбург қаласына көшірілгенде, көшірілген алғашқы ірі ағаш дөңгелекті тау-кені. Racer 75 Kings Dominion 1975 АҚШ Жымысқа арналған дөңгелекті тау-кен, екі жеке тректерді ұсынады, олар бір-біріне параллель. 1993 жылдан 2007 жылға дейін Racer 75 тректерінің бір жағы алға қарай, екінші жағы кері бағытта жүрді. ROAR Six Flags America, Six Flags Discovery Kingdom 1998, 1999 АҚШ Six Flags компаниясымен басқарылатын екі ағаш дөңгелекті тау-кен; Discovery Kingdom нұсқасы 2015 жылы алынып тасталды және "Joker" RMC гибридтік тау-кеніне айналдырылды. Roller Coaster Lagoon Amusement Park 1921 АҚШ Жергілікті тұрғындар "Roller Coaster" немесе "White Roller Coaster" деп біледі. Roller Coaster Great Yarmouth Pleasure Beach 1932 Ұлыбритания Поездді тежеуге қажетті дөңгелекті тау-кен, және Ұлыбританиядағы жұмыс істеп тұрған жалғыз көрнекті теміржол. Ол сонымен қатар ACE Coaster Classic болып табылады. Rutschebanen Tivoli 1914 Дания Бұрынғы атауы Bjergrutschebanen (Тау дөңгелекті тау-кені); әлі де тежегіштермен басқарылады Scenic Railway Luna Park 1912 Австралия Поездді тежеуге қажетті дөңгелекті тау-кен. Ол сонымен қатар ACE Coaster Classic болып табылады. Scenic Railway Dreamland Margate 1920 Ұлыбритания Ұлыбританиядағы ең көне ағаш дөңгелекті тау-кені және әлемдегі үшінші ең көнесі. 2002 жылы бұл аттракцион II дәрежелі мұражайға енгізілді – Ұлыбританиядағы ойын-сауық паркінің алғашқы аттракционы осы мәртебеге ие болды. Ол 2006 жылы жабылды және 2008 жылдың 7 сәуірінде өрттен 25% зардап шекті, бірақ толық қалпына келтіріліп, 2015 жылы қайта ашылды. Shivering Timbers Michigan's Adventure 1998 АҚШ Әлемдегі төртінші ең ұзын ағаш дөңгелекті тау-кені. Son of Beast Kings Island 2000 АҚШ Ашылған кезде ол әлемдегі ең биік және ең жылдам ағаш дөңгелекті тау-кен болды, және 2007 жылы алынып тасталған инверсияға ие болған жалғыз ағаш дөңгелекті тау-кен. Ол 2009 жылы жабылды және 2012 жылы бұзылды. T Express Everland Resort 2008 Оңтүстік Корея Әлемдегі ең тік ағаш дөңгелекті тау-кенінің (77 градус) ағымдағы рекордсмені. Thunderbolt Kennywood 1968 АҚШ New York Times газетімен "Coasters King" деп жарияланды Timberhawk: Ride of Prey Wild Waves Theme Park 2003 АҚШ Tonnerre de Zeus Parc Astérix 1997 Франция Tremors Silverwood Theme Park 1999 АҚШ Viper Six Flags Great America 1995 АҚШ Six Flags компаниясымен ішкі түрде салынған жалғыз ағаш дөңгелекті тау-кен, және Кони аралындағы Циклонның айнасы. Wooden Roller Coaster Playland 1958 Канада Жылдамдығы Ұшатын оқ фильмінде көрсетілген. The Voyage Holiday World & Splashin' Safari 2006 АҚШ Үш 90 градустық бұрылыстарды ұсынады және The Beast-тен кейін әлемдегі екінші ең ұзын ағаш дөңгелекті тау-кені. Vuoristorata Linnanmäki 1951 Финляндия Поездді тежеуге қажетті дөңгелекті тау-кен, және әлемдегі соңғы жанама сүргілі технологияны қолданатын тау-кен. Ол сонымен қатар ACE Coaster Classic болып табылады. Wicker Man Alton Towers 2018 Ұлыбритания Wicker Man - Уэльстегі Megafobia-дан кейін 21 жылдан бері Ұлыбританияда салынған алғашқы ағаш дөңгелекті тау-кен. Yankee Cannonball Canobie Lake Park 1936 АҚШ Zippin Pippin Bay Beach Amusement Park 2011 АҚШ Екінші ең көне жұмыс істеп тұрған дөңгелекті тау-кен...

The following list is in alphabetical order. + Name Park Opened Country Notes American EagleSix Flags Great America1981United StatesTallest and fastest racing coaster in the worldBig DipperBlackpool Pleasure Beach1923United KingdomOpened in 1923 and was reprofiled in 1936, adding two more drops and a brand new station. A Grade II listed building. Apocalypse: The RideSix Flags Magic Mountain2009United StatesFormerly themed as "Terminator Salvation: The Ride". Replacement for the dismantled and scrapped Psyclone. BalderLiseberg2003SwedenSecond "prefabricated" wooden coaster to be builtBlue Streak Cedar Point1964United StatesBoulder Dash Lake Compounce2000United StatesVoted the world's #1 wooden roller coaster by the National Amusement Park Historical AssociationThe Beast Kings Island1979United StatesLongest wooden roller coaster in the worldColossosHeide Park2001GermanyOne of the largest wooden coasters in the worldColossusSix Flags Magic Mountain1978United StatesWas the world's tallest, fastest, and longest wooden roller coaster upon opening. In 2014, converted into a steel roller coaster. The CometSix Flags Great Escape1994United StatesBuilt for Crystal Beach Park in Crystal Beach, Ontario in 1948, it was purchased and relocated to Queensbury in 1993 after Crystal Beach closed down. Coney Island CycloneLuna Park1927United StatesContained one of the steepest drops found on a wooden roller coaster (60 degrees) when it opened. It is protected under the National Register of Historic Places and is a New York City Designated Landmark. The Cú Chulainn Coaster Emerald Park2015IrelandIreland's first (and currently only) wooden coasterDragon CoasterPlayland Park1929United StatesNamed after the park's mascot, Coaster the Dragon, and allows the riders to "enter the dragon". El Toro Six Flags Great Adventure2006United StatesOpened with one of the steepest drops of any wooden roller coaster (76 degrees). Flying TurnsKnoebels Amusement Resort2013United StatesModern version of a classic wooden bobsled coaster. Its layout is similar to an older model located at Riverview Park. GhostRider Knott's Berry Farm1998United StatesLongest wooden coaster on the West Coast. Grand NationalPleasure Beach Blackpool1935United KingdomOne of three Möbius loop roller coastersThe Great WhiteMorey's Piers1996United StatesThis ride was built over the beach because Morey's Piers ran out of room on the pier. Grizzly Kings Dominion1982United StatesThe grounds of the ride are densely forested, with the intended thrills heightened from the illusion of inadequate clearance between the track and trees. Layout based on Cincinnati Coney Island Wildcat. Giant DipperSanta Cruz Beach Boardwalk1924United StatesLocated in Santa Cruz, California, it is among the last original oceanfront roller coasters still operating on the West Coast. It is protected under the National Register of Historic Places. Giant DipperBelmont Park1925United StatesLocated in San Diego, California, it is among the last original oceanfront roller coasters still operating on the West Coast. It is protected under the National Register of Historic Places and is a California Historical Landmark and San Diego Historic Landmark. HullámvasútCity Park1922HungaryWooden roller coaster built to the plans of Ervin Dragon, is in height and travels in five minutes. It is one of the few remaining side friction roller coasters in the world, and is an ACE Coaster Classic, It has not been operational since 2015. Jack RabbitSeabreeze Amusement Park1920United StatesWhen it opened, it was the fastest roller coaster in the world (the title was taken by The Giant Dipper in 1924). In 1985 The Jack Rabbit became the oldest continuously operating coaster in the U. S. with the temporary closing of Leap The Dips. Leap The DipsLakemont Park1902United StatesThe roller coaster was operated continuously until 1935, again from 1937 to 1985, and finally from 1999 to 2016. It reopened once again in 2020. Le MonstreLa Ronde1985CanadaThe tallest double track wooden roller coaster in the worldLoup GarouWalibi Belgium2001BelgiumThe biggest wooden roller coaster in operation in Belgium. MegafobiaOakwood Theme Park1996United KingdomBuilt by Custom Coasters International (CCI) in 1996. The coaster features a twister style layout. Megafobia was the first white knuckle attraction to be installed at the Oakwood Theme Park (then Oakwood Leisure Park) in West Wales. Outlaw RunSilver Dollar City2013United StatesWhen built it was the only wooden roller coaster to feature inversions, including a double barrel roll and an over banked turn, and also was the steepest wooden coaster in the world with an 81 degree drop (since broken by Switchback at ZDT’s Amusement Park with an 87 degree drop). PhoenixKnoebels' Amusement Resort 1985United StatesFirst large scale wooden roller coaster to be relocated when it was moved from San Antonio to its current location in Elysburg, Pennsylvania. Racer 75Kings Dominion1975United StatesRacing roller coaster, featuring two individual tracks that parallel each other. From 1993 to 2007 the Racer 75 had one side of the tracks traveling forwards and one side traveling backwards. ROAR Six Flags America, Six Flags Discovery Kingdom1998, 1999United StatesTwo wooden coasters operated by Six Flags; the version at Discovery Kingdom was removed in 2015 and converted to RMC hybrid coaster "Joker". Roller Coaster Lagoon Amusement Park1921United StatesKnown simply as "Roller Coaster" or the "White Roller Coaster" by locals. Roller CoasterGreat Yarmouth Pleasure Beach1932United KingdomA roller coaster requiring a brakeman to ride the train, and the only operational scenic railway in the UK. It is also an ACE Coaster Classic. RutschebanenTivoli1914DenmarkFormerly known as Bjergrutschebanen (the Mountain Roller Coaster); still run with brake menScenic RailwayLuna Park1912AustraliaA roller coaster requiring a brakeman to ride the train. It is also an ACE Coaster Classic. Scenic RailwayDreamland Margate1920United KingdomThe oldest wooden coaster in Britain and the 3rd oldest in the world. In 2002 the ride became a Grade II listed building – the first UK amusement park attraction to achieve this status. It closed in 2006 and 25% of it was damaged by fire on 7 April 2008, however, it was fully restored and reopened to the public in 2015. Shivering TimbersMichigan's Adventure1998United StatesThe world's 4th longest wooden roller coaster. Son of BeastKings Island2000United StatesAt the time of its opening, was the world's tallest and fastest wooden roller coaster, and the only wooden coaster to have an inversion, before that element was removed in 2007. It closed in 2009 and was demolished in 2012. T ExpressEverland Resort2008South KoreaCurrent record holder for the steepest wooden roller coaster (77 degrees). Thunderbolt Kennywood1968United StatesDeclared "King of the Coasters" by the New York TimesTimberhawk: Ride of Prey Wild Waves Theme Park2003United StatesTonnerre de ZeusParc Astérix1997FranceTremorsSilverwood Theme Park1999United StatesViperSix Flags Great America1995United StatesOnly wooden roller coaster originally built in house by Six Flags, and a mirror image of the Coney Island Cyclone. Wooden Roller CoasterPlayland 1958CanadaHas speeds up to Featured in the movie Riding the Bullet. The VoyageHoliday World & Splashin' Safari2006United StatesFeatures three 90 degree banked turns and is the second longest wooden roller coaster in the world behind The Beast. VuoristorataLinnanmäki1951FinlandA roller coaster requiring a brakeman to ride the train, and the last built roller coaster in the world to use side friction technology. It is also an ACE Coaster Classic. Wicker Man Alton Towers2018United KingdomWicker Man was the UK's first wooden roller coaster to be built in 21 years after Megafobia in Wales. Yankee CannonballCanobie Lake Park1936United StatesZippin Pippin Bay Beach Amusement Park2011United States The second oldest extant roller coaster in America formerly at Libertyland, Memphis, Tennessee from 1923 to 2005. It was Elvis Presley's favorite roller coaster, and he rode the Zippin Pippin eight days before he died.