Кіріспе
19 ғасырлық американдық өнертапқыш және кәсіпкер ЛаМаркус Адна Томпсон (8 наурыз 1848 – 8 мамыр 1919) – гравитациялық серуендер мен американдық таулардың түрлерін жасап дамытқан американдық өнертапқыш және кәсіпкер.
LaMarcus Adna Thompson (March 8, 1848 – May 8, 1919) was an American inventor and businessman most famous for developing a variety of gravity rides and roller coasters.
Алғашқы жылдар
Томпсон 1848 жылдың 8 наурызында Огайо штатының Ликинг округіндегі Джерсиде дүниеге келді. Оның әкесі Адна Томпсон, анасы Нэнси Д. Томпсон болды. Оның Олвид есімді бір бауыры болған. Ол жас кезінде шебер ағаш өңдеуші болды. 1873 жылы Индиана штатының Элькхарт қаласында азық-түлік дүкенін ашты. Сол жерде ол тігіссіз шұлықтарды жасауға арналған құрылғыны жобалай бастады. Ол бұл бизнесте зор байлыққа ие болды, бірақ денсаулығының нашарлауы оны осы істен бас тартуға мәжбүр етті.
Гравитациялық аттракцион мен дөңгелекті тау-кеннің атасы
Томпсон ең алдымен дөңгелекті тау-кендерді әзірлеу жұмысымен және көрікті темір жол аттракционының жанрын ойлап табуымен танымал. Ол «Америкалық дөңгелекті тау-кеннің әкесі» деп белгілі және көбінесе «Гравитациялық саяхаттың әкесі» деп те аталады. Өмірі бойы Томпсон дөңгелекті тау-кен технологияларына қатысты үштен кем емес патент жинақтады. Мысалы, 1884 жылдың 22 желтоқсанында «Gravity Switchback Railway» үшін берілген патент. Томпсонның жұмысы 1878 жылы Ричард Кнудсон тіркеген «Еңіс жазықтықтағы темір жол» деген бұрынғы патенттің негізінде салынды. Томпсонның революциялық аттракционы — 1884 жылы Кони-Айлендте ашылған «Gravity Switchback Railway» болды. (Сағатына 9.6 шақырым) аттракционның құны 5 цент болды. 1887 жылы суретші Джеймс А. Гриффитспен бірге Атлантик-Ситидегі Бордвокта көрікті темір жолды ашты, Н. Дж. Томпсонның көрікті темір жол тұжырымы бастапқыда жолаушыларға айналасындағы ландшафттың әдемі көрінісін көрсетуді мақсат еткен. Кейін Томпсон жолаушыларға Швейцария Альпілері немесе басқа да шет елдердегі ландшафттарды аралап жүргендей сезім беру үшін әсем суреттелген фондар мен көріністер жасады. Томпсон 1895 жылы тіркелген L. A. Thompson Scenic Railway Company компаниясының бас директоры болды, кеңсесі 220 West 42nd St. мекенжайында орналасқан. Томпсонның көрікті темір жолдары 1900 жылдардың бірінші және екінші онжылдықтарында өте танымал болды, ал оның компаниясы сол кезде Кони-Айлендте ғана алты ірі көрікті темір жолды пайдаланды. Америка Құрама Штаттары мен Еуропа бойынша ондаған көрікті темір жолдар жұмыс істеді. Бірақ, дөңгелекті тау-кендердің қауіпсіздік технологиясының жақсаруының арқасында, жылдам және қызықты аттракциондар көрікті темір жолдың орнын басты. Томпсон 1919 жылдың 8 мамырында 71 жасында Лонг-Айлендтегі Глен-Ковтағы Томпсон паркіндегі үйінде қайтыс болды.