Кіріспе

Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының батыс жағалауындағы қала.

Тарих

Бұл аймақта ірі ұлулар табылған. Радиокөміртектік талдау көрсеткендей, бұл ұлулар б.з. 1400-1600 жылдар аралығындағы қоныстанумен байланысты. Дәлелдер осы жерді маорилердің поунаму жинау үшін жағалау бойымен сапарлау кезіндегі уақытша тоқтау орны ретінде пайдаланғанын көрсетеді. Хефи өзенінің сағасы – б.з. 1380 жылға дейін сонатын алғашқы маори лагерінің орны, және бұл жердің Оңтүстік аралдың солтүстік-батысындағы адамдар ұзақ жылдар бойы қоныстанған сирек орындардың бірі болғанына куәлік бар. Тас өңдеудің маңызды іздері табылды, оның ішінде жергілікті поунаму, сондай-ақ Аотеароаның басқа аймақтарынан әкелінген аргиллит, обсидиан және черт. Бұл жердің Ngāi Tahu үшін маңыздылығы оның Kahurangi ұлттық паркіне қосылмауына себеп болды. Алғашқы еуропалықтар мен қытайлықтар 1860 жылдары алтын іздеушілер болған.

Ерекше қоныстану аймағы

1870-ші жылдардың басында Нельсон провинциялық үкіметі провинцияның шалқай аймақтарын дамыту және иммигранттарды тарту мақсатымен арнайы қоныстану аймақтарын пайдалануды қарастырды. Иммигранттарға ұсынылатын талаптарға кейінге шегерілген төлемдермен жер беру, сондай-ақ иммигранттар келгеннен кейінгі алғашқы жылда провинциялық үкіметте жартылай жұмыс істеу мүмкіндігі кірді. Жер участалары әр отбасы басшысына 40-тен 200 акрға дейін бөлінетін болды және бұл мүмкіндік колонияда бұрыннан тұрғандарға да, жаңа иммигранттарға да ашық еді. Схеманы іске асыру үшін 1872 жылдың 25 қазанында Нельсон арнайы қоныстану туралы заң қабылданды, бірақ орталық үкіметпен бұл схеманы бұрыннан тұратын азаматтарға қолдануға рұқсат беру мәселесі бойынша келіспеушіліктер туды.

Мурчисон жер сілкінісі

1929 жылы 17 маусымда болған Мурчисон жер сілкінісі Каремея аймағында ауыр зақымдар келтірді, ауданның барлық жолдары жабылып, дерлік барлық көпірлер бұзылды. Үйлер қирап, ешбір түтін жотасы тұрған жоқ, ал кейбір үйлер өртеніп кетті. Порттың және порттық қоймалардың да көп бөлігі зақымдалды. Вестпорттан Каремеяға соққан жол үлкен көшкіндерден қатты зақымданып, телефон желілері үзіліп, қала толығымен байланыстан үзілді. Зақымды хабарлау үшін Каремеядан Вестпортқа дейін адамдар жаяу жол тартты. Жер сілкінісі сол кездегі дифтерия індетін бақылау жұмыстарын тоқтатты, сондықтан сарысуды әуемен жеткізу қажет болды. Жер сілкінісі портының лайлануына және шамамен екі жылға дейін аймақтың жолмен байланысын үзуге себеп болды. Мокихинуи мен Кіші Вангуи арасындағы төбелі учаскедегі жолды қайта жаңарту үшін кейде 400-ге дейін жұмысшы қажет болды. Жол қайта салынып жатқан кезде Вестпорт пен Каремея порты арасында адамдар мен жабдықтарды тасымалдау үшін шағын жағалау кемелері қолданылды.

Сүт шаруашылығы

Бұл аймақта сүт шаруашылығы 1893 жылы алғашқы "Карамеа" кооперативтік сүт компаниясының ашылуымен басталды. Бұл компания фермерлерге күткеннен аз төлем жасады және кәсіпорын 1897 жылғы наурыз айында таратылды. 1906 жылға дейін жаңа жетістіктер болмады, содан кейін J Curtin & Co 1893 жылғы зауыттың жанында сары май зауытын ашты. 1911 жылы Curtin зауытын сатып алу үшін жаңадан құрылған "Карамеа" кооперативтік сүт компаниясы құрылды. Жаңа компания 1911 жылдың 20 қыркүйегінде өңдеуге алғашқы кремін алды. Бірінші жылы шамамен 40 тонна өнім өндірілді. Сол кезде Карамеядан жол болмағандықтан, өнімнің бәрі Карамея шұңқырын кесіп өте алатын кемелермен тасымалданды. Өнеркәсіп баяу дамыды, ал сүт ұнтағы 1970 жылдардан бастап жергілікті түрде өндіріле бастады. Ақырында жергілікті өндіріс тоқтатылды және сүт қазір автокөлікпен Хокитикаға тасымалданады. Қысқа жағалау жолағынан басқа, Карамеа қаласы және оның айналасы оңтүстік, шығыс және солтүстік жағынан Кахуранги ұлттық паркімен толық қоршалған. және өзінің Карамея елді мекенімен. Бұл екі орналасқан жер шамамен бір-бірінен алыс. Өзеннің оңтүстік жағында және ішкі аймақта Арапито деген шағын елді мекен орналасқан, ал өзеннің арғы жағында Умере елді мекені орналасқан. Бұл елді мекендер 1880 жылы қоныстанған кезде сәйкесінше "Уәде етілген жер" және "Назар аударуға лайық жер" деп аталды. Ōpārara өзенінің сағасы Карамея орталығынан шамамен солтүстікке қарай орналасқан. Кіші Вангануи – Карамеядан оңтүстікке қарай орналасқан шағын сүт шаруашылығымен айналысатын ауыл. Онда серфингке арналған жағажай және балық аулау мен шабақ ұстауға танымал өзен бар.

Отумахана сағасы

Қарамея өзенінің сағасында Отумахана деп аталатын үлкен саға бар. Бұл саға сонымен қатар Бейкер және Гранит ағындарының да сағасы болып табылады. Біріккен өзен сағалары шалшықты лайлы және тұзды батпақты сағаны құрады, оның ауданы шамамен... Бұл типтегі орта сезімтал және ұлттық деңгейде сирек кездеседі. Саға құстар мен балықтардың маңызды тамақтану және көбею аймағы болып табылады. Бұл саға Батыс жағалаудағы Окарито лагунасы мен Тұзды су лагунасынан кейін үшінші ірі саға болып есептеледі. Батыс жағалауының аймақтық кеңесі өзінің Аймақтық жер және су жоспарында оны маңызды ылғалды жер деп жариялаған. 1983 жылы сағаның оңтүстік-шығыс бұрышында Отумахана қорығы деп аталатын ерекше қорғалатын ылғалды жерлер аймағы құрылды. 2020 жылы Қарамеяда жойылған Хааст бүркітінің немесе хокиоидың нақты өлшемдегі қола мүсіні орнатылды. Бұл бастама Қарамея сағасын жақсарту жобасы мен жергілікті iwi Ngāti Apa ki te Rā Tō және Ngāti Waewae бірлесіп жүзеге асырды. Хокиои сағаның рухани қорғаушысы болып табылады. Мүсін Те Майя Кахуранги деп аталады және 2020 жылдың 22 ақпанында ашылды. Онда Те Майя атасы балапаннан өсірген бүркітке мініп отырған бейнесі сомдалған. Ол Гилли мен Маркпен қоладан құйылған, биіктігі 300 см.

Карамья өзені

Карамэа өзенінің су жиналатын алабы, оның салаларымен қоса, 23 шаршы километрді құрайды, бұл Кахуранги ұлттық паркінің жалпы аумағының шамамен 23 пайызын білдіреді. Өзеннің елді мекенде су тасқынына себеп болғанының тарихы бар. 1899 жылы үлкен су тасқыны өзен арқылы салынған жаңа көпірді жойып, елді мекендердегі үйлерге, шаруашылықтарға және егістерге зиян келтірді. 1915 жылғы қаңтарда тағы бір ірі су тасқыны болды, ол басты көшені және көптеген үйлерді су басты, ауыр зардаптарға әкелді. 1929 жылғы 17 маусымдағы Мерчисон жер сілкінісі Карамэа өзенінің бастапқы сағасын тосқаулап, Отумахана лагунасынан теңізге жаңа арна жасады. Саз шөгінділері өзен төсегінің деңгейін көтеріп, Карамэа мен Маркет-Кросс елді мекендерінде су тасқынының қаупін күрт арттырды. 1929 жылғы 30 желтоқсанда жер сілкінісі кезінде пайда болған бөгеттің бұзылуынан туындаған кенеттен су тасқынынан Карамэа мен Арапитода үлкен зиян келді. 1931 жылғы сәуір айында су тасқыны Маркет-Кросс маңындағы көптеген үйлерге, ал Карамэа елді мекеніндегі кейбір үйлерге кірді. 1931 жылғы тамызда елді мекендердің тұрғындарына Батыс жағалауы жер сілкінісінен зардап шеккендерге арналған көмек қорынан қаржы алу мүмкіндігі берілді. Келесі бірнеше жылда қаланың су тасқыны қаупін азайту үшін өзеннің солтүстік жағында су тоқтату жағалаулары мен нығайту қабырғалары салынды. 1936 жылғы мамыр айында Карамэа мектеп комитеті білім беру басқармасына мектепті қайта-қайта су басудан келген зиян туралы хабарлады. Мектепті жаңа орынға көшіру ұсынылды. 1936 жылғы қазан айында тағы бір ірі су тасқыны Карамэа мен Маркет-Кростағы 40 үйге кірді. 1937 жылғы қыркүйекте үлкен су тасқыны өзеннің бұрынғы сағасының орнында теңізге арна жасап, қаланың су тасқыны қаупін азайтып, су тасқыны кезінде кемелердің кіруіне жағдай жасады. 1912 жылдан бергі геодезиялық жазбалар Отумахана сағасынан теңізге бір немесе екі арна болғанын және осы арналардың жазбалар басталысынан бері жағалау бойымен қозғалысқа түскенін көрсетеді. 2008-2010 жылдар аралығында екі арна бірігіп, Карамэа өзенінен теңізге тікелей шығуға мүмкіндік берді. 2010 жылғы желтоқсаннан бастап біріккен арна оңтүстікке қарай жылжи бастады. 2013-2015 жылдар аралығында арна оңтүстікке қарай одан да көп жылжыды. 2016 жылы арна өзеннен теңізге дейінгі ең тікелей бағыттан оңтүстікке қарай жылжыды. Арнаның оңтүстікке жылжуы Карамэаның кейбір аудандарында су тасқыны қаупін арттырады. 2016 жылы Батыс жағалауы аймақтық кеңесіне ұсынылған баяндамада келесі ірі су тасқыны кезінде теңізге жаңа тікелей арна жасау және су тасқыны қаупін азайту үшін бұзылған арнаны механикалық түрде қазу ұсынылды. 2017 жылы спиттың солтүстік жағында бұзылған арналар салынды және теңізге тікелей жол ашылды. Аймақтық кеңес болашақта арнаны солтүстік жақта ұстап тұру үшін қосымша шаралар қажет болуы мүмкін екенін ескертті.

Қоршаған ортаны қалпына келтіру

2020 жылдың шілдесінде Батыс жағалауы аймақтық кеңесі жергілікті, коммерциялық емес экологиялық ұйым Clean Streams Karamea-ны қолдау үшін қаржыландыру алды. Бұл қаржы шаруашылықтар арқылы өтетін су жолдарының жағалау бойында 315 000 ағаш өсіруге және отырғызуға мүмкіндік береді. Жобаның аяқталуы 3–5 жылға созылуы күтілуде.

Экономика

2020 жылы Каремеаның ЖІӨ 26,8 миллион долларды құрады, 111 кәсіпорнында 199 жұмыс орны болды деп хабарланды. Сүт шаруашылығы және туризм – негізгі экономикалық драйверлер, ал қызмет көрсету саласы жұмыс күшінің шамамен төрттен бірін жұмыспен қамтиды. Аймақтағы бұрынғы өнеркәсіптердің ішінде спагнум мүк, опоссумдарды жою, балық аулау және жоғары сапалы жиһаз өндірісі бар. Егістік қызанақ өсірушілер мен өсімдіктер бағбаны да табыс көзі болып табылады. Аймақта тамарилло сияқты жемістер де өсіріледі, оны жергілікті қолайлы және аязсыз микроклиматқа байланысты осы жерде өсіруге болады. 2020 жылы жергілікті халықтың саны айтарлықтай өскені, тұрғын үйге деген сұраныс артқаны және Каремеа ауданындағы мектептерде оқушылар санының көбейгені хабарланды.

Көрікті жерлер

Каруанги ұлттық паркі сияқты аймақтың көптеген көркем жерлерін көру үшін туристер жыл бойы Каруангиге келеді. Туризм – жергілікті экономиканың жылдам дамып келе жатқан маңызды саласы, және бұл аймақ "Жаңа Зеландияның ең құпиялы асыл қазынасы" деп есептеледі.

Жаяу жүру жолдары

Жаңа Зеландияның тоғыз "Ұлы серуендеу жолының" бірі – Хеафи жолының оңтүстік ұшы Кохайхай өзенінде, Карамиадан шамамен солтүстікке қарай орналасқан. Вангапека жолының батыс басы Кіші Вангануи маңында, Карамиадан оңтүстікке қарай шамамен орналасқан. Аймақтағы танымал орындарға Ōpārara алқабы (Ōpārara алқабы аркаларын қоса), Honeycomb Hill үңгірі, Fenian Track және үңгірлер, сондай-ақ Big Rimu Walk жатады.

Тау велосипедтері

Каремеа тау велосипедімен саяхаттауға келетін қонақтар үшін көлік және тұруға базалық қызмет көрсетеді. 1996 жылы Кахуранги ұлттық паркі құрылғанға дейін тау велосипедімен жүру Хипфи жолында кең таралған. Солтүстік-Батыс Нельсон орман паркі ұлттық паркіге айналмас бұрынғы соңғы 12 айда шамамен 2000 тау велосипедшісі бұл маршрутты аяқтады. Сол кездегі 1980 жылғы Ұлттық парктер заңы ұлттық паркте тау велосипедімен жүруге, дайындалған жолдардан басқа, рұқсат бермеді. Хипфи жолына тау велосипедімен қайта кіруге рұқсат беру мақсатындағы лоббилік жұмыстар 2011 жылға дейін жалғасты, содан кейін үш жылдық сынақ жобасы басталды. Сынақ жобасы мамырдың 1-нен қыркүйектің 30-ына дейінгі қысқы маусымда тау велосипедімен жүруге рұқсат берді. Тау велосипедінің сынақ кезеңі 2016 жылы аяқталды және жылдың суық мезгілінде тау велосипедімен жүру мүмкіндігі тұрақты болды. Қазіргі таңда Хипфи жолында тау велосипедімен жүруге жыл сайынғы мамырдың 1-нен қарашаның 30-ына дейін, алтыдан аспайтын топтарға рұқсат беріледі. Каремеа әуежайынан әуе көлігі қызметі бар. Golden Bay Air компаниясы Каремеядан Веллингтон, Такака және Нельсон қалаларына рейстерді жүзеге асырады. Әуежайда сонымен қатар тікұшақпен саяхаттау қызметі де бар.

Ыңғайлылықтар

Каремея қалашығында жалпы дүкен, супермаркет, жанармай құю станциялары, ақпараттық орталық, кафе, қонақ үй, кемпинг, мотельдер, саяхатшыларға арналған жатақханалар, өнер және қолөнер дүкені және қоғамдық кітапхана сияқты жергілікті қызметтер бар. 1954 жылы ашылған Каремея соғыс ескерткіші кітапханасы ондаған жылдар бойы Планкет орталықтарымен бір ғимаратта орналасқан. 1990 жылдардың ортасында кітапхана ғимараттың барлық бөлігін алып, кеңейтілді және қазір шамамен 50 абоненті бар, толығымен еріктілермен басқарылады. Каремея жүз жылдық мұражайы 1974 жылы ашылған шағын мұражай. Мұражай коллекцияларында жергілікті өнеркәсіп салаларына – ағаш кесу, сүт өнімдерін өндіру, алтын кенін өндіру, зығыр өңдеу және теміржол тасымалына қатысты фотосуреттер мен көрмелер бар. 1908 жылға дейін Каремеяда шіркеу болған жоқ; діни қызметтер жеке үйлерде өткізілді, ал дін қызметкері Вестпорт немесе Мокихинуиден келіп, көбінесе жағажайлар мен таулы жартастар арқылы қиын жолмен сапар шегетін. 1906 жылдың тамызында "Ранги" кемесінің экипажы Каремея тоғанында суға батып кеткеннен кейін Вестпорттың викарийі, Рев Дарт, діни қызмет өткізді. Ол жергілікті тұрғындарға ескерткіш, мысалы, орган сатып алуды ұсынды, бірақ Каремея халқы үш айға созылып, 69 фунт стерлингке бағаланған шіркеу құрылысын ұйымдастырды. Қасиетті Үштік шіркеуі 1908 жылдың 24 маусымында салтанатты түрде ашылды және содан бері конфессияаралық қауымдық шіркеу ретінде қызмет етеді.

Білім

Каремеа аймақтық мектебі – 1-13 жылдар аралығындағы оқушыларға білім беретін, коэдукациялық мектеп. [Күні] күнгі мәлімет бойынша мектепте оқушы саны [саны] білім алушы бар. Білім беру министрлігі мектепті елдегі ең шалқары орналасқан төрт мектептің қатарына жатқызады. 2000 жылы мектеп аймақтың қоныстануы мен білім берудің 125 жылдығын тойлады. 2020 жылы 11 миллион долларлық қайта жаңарту жұмыстары жүргізіліп жатыр.