Кіріспе

Вайкато облысындағы қала, Жаңа Зеландия.

Тарих және мәдениет

Бастапқыда маорилер қоныстанған бұл аймаққа еуропалық көшіп келушілер 1850 жылдардың біраз уақытында келді. Хантли атауы 1870 жылдары қабылданды, почта шебері оны Шотландиядағы Абердинширдегі Хантли қаласының атымен атады. Ол ескі «Хантли Лодж» мөрін еуропалық қоныстың алғашқы кезеңдеріндегі поштаны мөрлеу үшін пайдаланды. Кейін «Лодж» алынып тасталды және жазуы өзгертіліп, қосымша «e» әрпі де алынып тасталды. Оклендтен келген теміржол 1877 жылы Хантлиге жетті, сол кезде Хантли теміржол стансасы ашылды. Хантли және оның төңірегіндегі аймақ маори тарихымен толы және Тайнуи вака конфедерациясының Вайкато Тайнуи рохесіне (тайпалық аймағына) кіреді. Хантли аймағындағы кіші тайпалар – Нгати Махута және Нгати Вуахакия. Хантлиде 1984 жылы Жаңа Зеландиядағы алғашқы екі тілді (маори/ағылшын) мектептердің бірі – Ракуманга Кура орналасқан. 1994 жылы Ракуманга кура каупапа (толық батыру, маори тілі алғашқы тіл) мектебіне айналды және қазір Те Уаре Кура о Ракумангаманга деген атпен белгілі. Мектеп алғаш рет 1896 жылы туғандар мектебі ретінде құрылды.

Негізгі салалар

Хантли электр станциясы – Уайкато өзенінің батыс жағалауында маңызды орын алған газ/көмірмен жұмыс істейтін ірі электр станциясы. Бұл Жаңа Зеландиядағы ең ірі жылу электр станциясы және елдегі ең көп көмір өндіретін аймақта орналасқан, тәулігіне 10 000 тоннадан астам көмір шығарады. Хантлиді шаруашылыққа жарамды жерлер мен көлдер (көптегені бұрынғы ашық карьерлер) қоршап тұрады, олар ірі балық аулау, яхтинг және су спортына пайдаланылады.

Көмір

Уаикато көмір кені 30-35 миллион жыл бұрынғы эоцен-олигоцен тау жыныстарынан тұрады. Ең төменгі көмір қабаты – Ротоварода игерілген Таупири қабаттары, ал жоғарғы Купакупа және Реноун қабаттары көбінесе толықтай өндіріліп біткен. Аймақта көмір өндірудің өте ұзақ тарихы бар, онда ашық және классикалық шахталар жұмыс істеген немесе жұмыс істейді. Өндірілген көмірдің негізгі клиенттері Жаңа Зеландиядағы Гленбруктағы электр станциясы және Жаңа Зеландия болат зауыты болып табылады. Алғашқы өндірілген көмір 1849 жылы Таупириде жарты тоннаны құрады, содан кейін 1850 жылы Купа Купаның қарсы бетінде, Хантлиден оңтүстікке қарай 32 тонна өндірілді, сондай-ақ көмір Таупириге жақын Папахорохорода да табылды. Алайда, геолог Фердинанд фон Хохстеттер 1859 жылы келген кезде ол пайдаланылмаған еді. Ол 1863 жылы Уаикатоға жасалған шабуыл кезінде бу кемелерін отынмен қамтамасыз ету үшін қолданылды. Купакупа шахтасы 1864 жылы ашылып, 1866 жылға қарай 11 000 тонна өнім өндірді. Аймақ 1865 жылы тартып алынды. Ол 1867 жылы үкімет тарапынан аукционға сатылды. Таупири көмір компаниясы 1879 жылы айына 1300 тонна өндіріс көлеміне жетті, бұл 1878 жылы жылына 5300 тоннадан асып түсті. Купакупадан өзен арқылы шахта 1879 жылы ашылды. 1914 жылдың 12 қыркүйегінде Хантлидегі Ральф шахтасында ашық оттың салдарынан болған жарылыс 43 көмір шахташысының қаза болуына әкелді. 1915 жылы Пукемиро темір жолы ашылғаннан кейін Пукемиро, Глен Афтон, Ротоваро, Вайкоковай және Реноун аудандарында шахталар ашылды. Ашық карьерлік өндіріс 2-ші дүниежүзілік соғыс кезінде Хантлидің батысында басталды, ал кейіннен Кимихияда ашық карьерлік шахта ашылды.

О ' Райлидің ашық шахтасы

Бұл 2016 жылы 24 708 тонна өндірген Хантлидегі (Ривервью көшесінің жанында) соңғы шахта болды. Бұл жеке меншіктегі шахта, 1957 жылы ашылған және негізінен Жаңа Зеландия Болат зауытына сатылатын. Ол 2018 жылы жабылды. Пуке және Ротоваро кен орындары Хантли аймағында әлі жұмыс істеп тұрған жалғыз кен орындары. Ай сайын 500 000 долларға шығын келіп отырғаны айтылды. Ол 1978 жылы ашылды, 2004 жылы 465 000 тонна ең жоғары деңгейде өндірілді және жылына шамамен 450 000 тонна қазылып алынды. Кимихиа ылғалды жері Кимихиа көлінің бұрынғы арнасында құлдырауды тоқтату және Хантли Ист кенінен суды тазалау үшін құрылды.

Кірпіштер

Кейбір көмір кен орындарының үстінде кірпіш жасауға қолайлы саз жатыр. Кірпіш жасау 1884 жылы басталды, 1911 жылы «Хантли кірпіш және отқа төзімді саз» мекемесі құрылды, ал «Шинагава отқа төзімді материалдар» зауыты қаланың оңтүстік жағындағы сол жерде жұмыс істеуде. Жақын маңда «Clay Bricks» кірпіш зауыты орналасқан.

Регби лигасы

Хантлиде регби лигасының мақтаныш тарихы бар. Бір кезде қалада төрт регби лигасы клубы болды: Таниварау, Хантли Саут, Хантли Юнайтед және Рангирири Илс. Таниварау ең табысты клубтардың бірі болды, ол 1970 және 1980 жылдары 11 рет Вайкато премьер-лигасын жеңіп алды. Таниварау сондай-ақ 2002 жылы Вайкоа шығанағының бірінші чемпионатында және 2007 жылы тағы да жеңіске жетті, сол жылы олар жеңіліссіз маусымды аяқтады; бұл Уайкато премьер-лигасы деңгейінде бұрын-соңды ешкімге орын бермеген жетістік. Вайкоа шығанағы чемпионаты – Вайкато, Бай-Оф-Пленти және Coastlines аймақтарының клубтары қатысатын бірлескен регби лигасы жарысы. Хантлиден бірнеше Жаңа Зеландиялық ойыншылар шықты, соның ішінде соғысқа дейінгі Том Тиммс, Ричард Траутветтер және Лен Мейсон, сондай-ақ 1926 жылы Ұлыбританияға жасаған «Киви» турнесінен кейін өзінің ойыншылық карьерасын Уиган клубында аяқтаған, 9 жылдың ішінде 365 матч өткізген, оның ішінде 1929 жылы Уэмблиде өткен Челлендж Кубогының финалын жеңіп алған. Соғыстан кейінгі ойыншылардың қатарында Альберт Хамблтон, Рег Кук, Грэм Фаррар, Роджер Тейт, Тед Бейкер, Пол Равлич, Тавера Никау (Рангирири) және соңғы кезде Ваиранги Коopu (Таниварау) және Ланс Хохая (Таниварау) бар. Хантлиден шыққан басқа «Киви» ойыншылары: Энди Берриман, Дон Паркинсон, Рик Муру, Кевин Фишер және Ваун О'Каллахан. Қала сонымен қатар көптеген NZ Māori регби лигасының өкілдерін және екі халықаралық төрешіні – Артур Харлокты және Роланд (Роли) Эверит тәрбиеледі.

Көпірлер

Теміржол көпірі 1911 жылы алғашқы қазық қағу рәсімінен кейін (1894 жылдың 18 қыркүйегінде ашылған) 1915 жылы Пукемиро темір жолына қызмет ететін автомобиль-теміржол көпірімен алмастырылды. Тайнуи көпірі – жол қозғалысы үшін 7 аралықты доға тәрізді көпір. Көпір 1959 жылы ашылды, ал 1915 жылғы көпір тек теміржолға арналды, оның қабырғасына жаяу өткел қосылды. 2005 жылы Тайнуи көпірі электр станциясына дейін жеткізілуі үшін нығайтылды, бұл жұмыс жүлдеге ие болды. 2011 жылы сейсмикалық нығайту жұмыстары жүргізілді. Шенд-Лейн арқылы, 1978 жылғы SH1 айналма жолы және NIMT Глазго көшесін Мейн көшесімен байланыстырады. 14 тонналық орталық аралық 2010 жылы Te Uku құрылыс машиналарын өткізу үшін 4,8 метрден 5,25 метрге дейін көтерілді. Сондай-ақ, ол 2015 жылы екі рет жабылды, біріншісі – қайта бояу үшін, екіншісі – жүк көлігіндегі экскаватордың жетегі көпірге тиіп, SH1-ді уақытша жабу қажет болды. Тас лақтыру оқиғасынан кейін қауіпсіздікті арттыру үшін камералар мен қосымша қоршаулар орнатылды.

Білім

Хантлиде бес бірлескен білім беретін мектеп бар. Мектептердің саны төменде көрсетілгендей:

Хантли колледжі – 9-13 жылдарды қамтитын мемлекеттік орта мектеп, оның саны ... құрайды. Колледж 1953 жылы ашылған. Хантли мектебі мен Хантли Батыс мектебі – 1-8 жылдарды қамтитын мемлекеттік толыққанды бастауыш мектептер, олардың саны сәйкесінше ... және ... құрайды. Сент-Энтони католик мектебі – 1-8 жылдарды қамтитын мемлекеттік интеграцияланған толыққанды бастауыш мектеп, оның саны ... құрайды. Те Уарекура о Ракаумангаманга – 1-13 жылдарды қамтитын мемлекеттік біріктірілген мектеп, оның саны ... құрайды. Бұл мектеп маори тілінде толыққанды білім беруді ұсынады. Кимихия ауданында Кимихия мектебі орналасқан, ол бастауыш мектеп болып табылады.