Кіріспе

Жаңа Зеландияның Манауату-Уангануи аймағындағы қала.

Жеке тұлғаның өзгеруі

Фокстонның маңында жұмыс істеген 50-ге жуық зығыр фабрикасы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін біртіндеп жоғалып кетті, ал Feltex кілем фабрикасы 2008 жылы жабылып, жұмыссыздыққа себеп болды. Бұрын зығыр өнеркәсібімен дамыған қала өзін жаңадан құруға мәжбүр болды. Бүгінде Фокстон аймақтың түкпір-түкпірінен келушілерді тарта отырып, жаңа жергілікті экономика құруға тырысуда. Басты көшедегі сәнді дүкендердің арасында бірнеше кафе орналасқан. Мәдениет паркіне голландиялық жел диірмені, маори өнер шеберханасы және зығыр талқандау мұражайы кіреді. De Molen жылына шамамен 45 000 адамды қабылдаса, көп мәдениетті қауым мен Te Awahou Nieuwe Stroom келушілер орталығы жыл сайын 150 000-ға жуық адамды күтеді. Мәдениет паркінің орталық нысаны – Te Awahou Nieuwe Stroom 2018 жылы үздік мұражай наградасына ие болды. Пирихаракеке мен Оранжехоф мұражайлары, галерея және көрмелер келушілерге өздерінің тарихы мен әулет тамырлары туралы ойлауға мүмкіндік береді. Көп мәдениетті және көп тілді Te Awahou Nieuwe Stroom әртүрлілікті көрсетеді, сонымен қатар кітапханасы, тарих залы және оқу ойыншықтары бар балалар алаңы арқылы білім беру кеңістіктерін ұсынады. Фокстон жағажайы белсенді өмір салтын ұнататындарға арналған. Табиғатты қорғау департаментінің мәліметінше: "Манавату сағасына келетін су құстарының көптігі мен түрлері оны елдегі ең үздік құстарды бақылау орындарының біріне айналдырады". Фокстон жағажайы – жазғы демалыс күндері мен мерекелерде Фокстон серфинг құтқару клубы бақылайтын танымал жүзу және балық аулау орны.

Шығу тегі

Манауату аймағының алғашқы тұрғындары – маори, олар XIII немесе XIV ғасырда келген. Солтүстік аралдың басқа аймақтарымен салыстырғанда, бұл аймақта халық тығыз қоныстанбаған, бірақ Матакарапада, Те Авахоудан (қазіргі Фокстон) өзеннің арғы жағында, сондай-ақ өзеннің көп бөлігі бойында қаинга (ауылдар) және па (бекітілген ауылдар) болған. Көптеген тайпалар бұл аймақты мекендеген; Рангитане 1800 жылдарға дейін Нгати Ара және Нгати Мамоэ тайпаларын ығыстырып, өз кезегінде Нгати Тоа және олардың одақтастарынан шабуылға ұшырады. Сөйтіп, 1840 жылдары Те Авахоу (кейін Фокстон болар) жерін Нгати Нгаронго және Нгати Такихику Ихакара Тукумару басшылығымен басып алды. Еуропалықтар қоныстанған алғашқы жылдары бұл маңызды сауда орталығы және кеме порты болды, себебі теңіз Манауатуға тауарлар мен адамдарды тасымалдаудың ең оңай жолы еді. Манауату өзені сол кезде бай жерлерге басты жол ашып берді. Солтүстік аралдың төменгі батыс жағалауында табиғи порттар жеткіліксіз болғандықтан, Фокстон портында өзен сағасында қауіпті кедергі болса да, ол пайдаланылды. Ухангуи мен Веллингтон арасындағы жалғыз нақты порт болғандықтан, одан қашау жол болмады.

Тарих

Фокстон сэр Уильям Фокс атымен аталып, жүн қаптарын, кілемдерді және арқандар жасау үшін пайдаланылған зығыр талқандау тарихына ие. Қаламен байланысты басқа да өнеркәсіптерге киім-кешек өндірісі және ағаш кесу фабрикалары кіреді. Қала «Фокстон Физз» газдалған сусиығын өндіруімен танымал, бірақ қазіргі кезде өнім Путаруру қаласында шығарылады. Алғашқыда Фокстон дамыған аймақтық орталыққа айналды, осы мәртебемен бірге «Манавату Herald» газеті (1878 жылы құрылған) пайда болды. Палмерстон-Норт – Веллингтон темір жолы ашылғаннан кейін ғана Палмерстон-Норт Манаватудағы ең маңызды орталыққа айнала бастады. Үкімет бастапқыда Фокстонның Веллингтоннан Палмерстон-Норт арқылы Оклендке бағытталған негізгі темір жол бағытында орналасатынын жоспарлаған. 1870 жылдары Фокстон мен Палмерстон-Нортты байланыстырған трамвай жолы «Фокстон тармағы» темір жолына жаңартылды. Алайда, үкіметтің желіні оңтүстікке қарай кеңейтудегі кешігуіне байланысты Веллингтон кәсіпкерлері «Веллингтон және Манавату темір жолын» (WMR) құрды, ол 1881 жылдың ақпан айында «Батыс жағалау» желісі Лонгбернге дейін, Фокстонды айналып өтетінін жариялады. Бұл Нейпиер және Оклендке қысқа және тікелей жол болды және «өнімсіз жерлерден» өтуден сақтады. 1886 жылы бұл желі ашылғаннан кейін Фокстонның порты ретіндегі мәртебесі төмендеді, ал 1908 жылы WMR үкіметтің ұлттық темір жол желісіне қосылғаннан кейін жағдай одан да нашарлады. 1959 жылы тармақ темір жолы жабылды, қалаға тек автомобиль жолы арқылы қол жеткізуге болады. Миколог Кэтлин Кертис (1892–1994) Фокстон қаласында дүниеге келген.

Кереке

Кере Кере статистикалық аймағы Фокстон мен Фокстон Бичті қоршап тұрады, бірақ олардың құрамына кірмейді. Ол қамтиды:

Климат

Аймақ құмды жер, орташа температуралық климатқа ие. Орташа айлық температура шілдеде 8 °C, қаңтарда 17.4 °C, ең төменгі температура -4 °C, ең жоғары температура 27 °C. Фокстон қаласында жылына шамамен 2000 сағат күн сәулесі түседі, ал жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 900 мм шамасында. Аймақта басым желдер батыс-солтүстік бағытында соғып, құмды жағалаудан ішке қарай жылдырып, Жаңа Зеландиядағы ең кең ауқымды жылжымалы құм төбелері жүйесін қалыптастырған.

Көлік

SH1 Фокстон қаласынан өтеді. Қалаға күніне үш InterCity автобусы қызмет көрсетеді, ал таңғы 7:05-те Палмерстон-Нортқа қатынайтын, кешкі 5:20-де қайтатын қалалық автобус та бар. Сонымен қатар, жұма күндері Левинге сауда жасау үшін арналған автобус та жүреді.

Ерекшеліктері

Те Авахоу Ньюе Строум және Мәдениет паркі қала орталығында орналасқан. Басты көшедегі толығымен қайта жаңартылған BNZ ғимараты және Харбор көшесіндегі аймақтағы ең көне шатыр – «Nye Cottage» екеуі де парктен көрінеді. 2003 жылы «Де Молен» деп аталған голланд жел диірменінің толық көлемдегі көшірмесі аяқталып, ашылды. Бұл жұмыс істейтін Стеллингмолен жел диірмені тас ұн өндіреді, оны диірменнің голланд дәмханасынан сатып алуға болады. Зейінкерлер үш қабатқа көтеріліп, диірменнің ағаштан жасалған механикалық жұмысын, 17 ғасырдың голланд инженериясының мысалдарын көре алады. Желді күндері диірменші лопастарды қозғалысқа келтіреді және диірменнің тарихын түсіндіру үшін экскурсиялар өткізеді немесе әдеттегі әңгімелесуге дайын. 1918 жылы ашылған Фокстон Физз фабрикасы зейінкерлерге ашық. 1970 жылдары ашылған Ұлттық аудиовизуалды өнер және ғылым мұражайы, сондай-ақ MAVTech мұражайы деп те аталады. Ол 1911 жылы «Коронация залы» ретінде ашылған, аудиовизуалды технологияның дамуын көрсететін, қайта жаңартылған кинотеатрдың нағыз ғимаратында орналасқан. Фокстон сотының ғимаратында жер сілкінісі қаупіне байланысты жабылған Фокстон мұражайы орналасқан. 1990 жылы ашылған зығыр өнеркәсібі тарихына арналған зығыр өңдеу мұражайы бар.

Білім

Манауату колледжі – бірлесіп оқытатын мемлекеттік орта мектеп. Фокстон қаласында 1-ден 8-ге дейінгі сыныптарда оқитын екі бірлесіп оқытатын мемлекеттік бастауыш мектеп бар: Коли-стрит мектебі, оқушы саны және Фокстон мектебі, оқушы саны. St Mary's School – 1-ден 8-ге дейінгі сыныптарда оқитын бірлесіп оқытатын мемлекеттік интеграцияланған католик бастауыш мектебі, оқушы саны.