Кіріспе

Огайо штатындағы теологиялық колледж, Америка Құрама Штаттарының Лэйн семинариясы, кейде Цинциннати Лэйн семинариясы деп аталады. Оның мүшелерінің ниеті, оны "Цинциннатидегі ірі орталық теологиялық оқу орны етіп құру, ол жақын арада Батыстың Андовері немесе Принстоны болады" деген болатын. Алайда, Лэйннің құрылуы мен алғашқы жылдары қиын даулы өтті, нәтижесінде студенттердің құлдық мәселесі бойынша жаппай көшіп кетуіне әкелді, нақтырақ айтқанда, студенттерге осы тақырыпты ашық талқылауға рұқсат берілді ме, деген мәселедегі келіспеушілік Америкадағы алғашқы маңызды академиялық бостандыққа қатысты оқиға болды. Цинциннатиде құлдыққа жақтас көзқарас басым болды, сондықтан қорғаншылар жазадан сақтану үшін осы тақырыпты талқылауға тыйым салды. Қала Оңтүстік шекарасында орналасқандықтан, көптеген қашқан құлдар мен босатылғандар Цинциннати арқылы өтті, соның ішінде 1830 жылдардағы Лэйн семинариясындағы құлдық туралы пікірталстарға қатысқан Джеймс Брэдли де болды. Олардың жұмысқа орналасу үшін бәсекелестігі 1829 жылғы Цинциннатидегі құлдыққа қарсы көтеріліске, ал жақын арада 1836 жылғы Цинциннатидегі көтеріліске әкелді.

Сауықтыру

Лейн семинариясы көп жылдық, кейде үйлесімсіз күш-жігерлердің нәтижесінде құрылды. Уолнат Хилл – Синциннатиден шалқары орналасқан, Мадисонвилл немесе басқа да Солтүстік Огайо бағыттарындағы кемелердің алғашқы тоқтау орны болған әдемі шағын ауыл еді. "Лейн семинариясы ең әдемі ландшафттың ортасында орналасқан. Таулар мен жазықтар, орман мен егістіктердің үйлесімді арақатысы бар, осының арқасында тыныш әсем көрініске қарағанда сезілетін әсер пайда болады", - деп жазды 1842 жылы келген пастор. 1828 жылдың қазан айында кеңес құрылып, Огайо штатының Бас ассамблеясы 1829 жылдың 11 ақпанында семинарияның "базалық принципі" болып табылатын қол еңбегі жүйесін бекіткен жарлық шығарды. 1830 жылдың шілдесінде Беквит Oneida институтын аралап, Цинциннатиге қол еңбегі жақсы нәтиже беретінін және аймақтың шаруалары мен шеберлері оны қолдайтынын хабарлады. 1830 жылдың тамызында ол қызметтен босады.

Жою-колонизациялау даулары

Соғысқа дейінгі Америка Құрама Штаттарында "негр мәселесінің" бір бөлігі – бұрынғы құлдармен не істеу керек деген сұрақ болатын. XVIII ғасырдан бастап квакерлер мен басқалары құл иеленудің күнә екенін уағыздады, ал босатылған ерлердің (және босатылған әйелдердің) саны артып, оның одан әрі өсетінін көрсетті. Бостандыққа шыққан құлдар үйленіп, балалы болды, сондықтан бостандыққа туған қара нәсілділердің саны одан да жылдам өсті. Кейбір қожайындары құлдарын өсиеттерінде босатып жіберді. Әлеуметтік қайырымдылық қоғамдары мен жеке тұлғалар құлдардың бостандығын сатып алу үшін ақша жинады немесе сыйлады; бостандық алғандар кейде отбасы мүшелерінің бостандығын сатып ала алды. Солтүстіктегі кейбір қалаларда қашып келген құлдардың саны аз емес еді. Бұл бостандыққа шыққан қаралардың жағдайы оңай болған жоқ. Олар азамат емес еді және көптеген штаттарда дауыс беруге құқығы болмады. Олар сотқа да, полиция қорғауына да қол жеткізе алмады. Олардың балалары ешбір штатта мемлекеттік мектептерге қабылдана алмады. Олар күнделікті өмірде кемсітушілікке ұшырады. Бұл мәселені шешудің алғашқы "жолы" оларға "Африкаға қайта оралуға" көмектесу болды. Британдықтар осылай істеді, Сьерра-Леонеде, бұрынғы американдық құлдарды көшіріп, олар американдық революция кезінде британдықтарға қашып құтқарылып, бостандыққа ие болды, ал Новая Шотландия олар үшін тым суық болды, сондықтан британдықтар олардың көпшілігін сонда алып кетті. Британдықтар сондай-ақ Атлантика мұхиты арқылы Солтүстік Америкаға заңсыз әкелінген құлдарды Сьерра-Леонеге тасыды. Африкалық америкалық кеме иесі Пол Каффэ бірнеше бұрынғы құлдарды Сьерра-Леонеге тасымалдады. Дегенмен, бұрынғы құлдарды британдық колонияға жіберу саясаты саяси жағынан қабылданбады. Американдық колонизациялау қоғамы босатылған қара нәсілділердің жаңа американдық колониясын құруға көмектесу үшін құрылды. Американың орталық батысындағы немесе Тынық мұхиты жағалауындағы колонияны – қара нәсілділерге арналған резервацияны орналастыру туралы әңгіме болғанымен, ағылшын үлгісін ұстандырып, африкалық колония құру туралы шешім қабылданды. Ең жақын қолжетімді жер – болашақ Либерия болды.

Колонияландырудан бас тарту

Колонизация жобасы түрлі үкіметтік және жеке қайырымдылықтармен, сондай-ақ көрнекті тұлғалардың қатысуымен сәтті басталды: АҚШ президенттері Джефферсон, Монро және Мэдисон; оның алғашқы отырысына төрағалық еткен сенатор Генри Клей; және болашақ ақ нәсілді аболиционистердің көпшілігі. Мәселе шешілді, әрі ар-намыспен; бұрынғы құлдар Африкада, басқа қара нәсілділердің арасында жақсырақ жағдайға ие болады делінді. Бірақ жағдай тез күрделене бастады. Біріншіден, жаңа қоныс аударушылар арасындағы ауру көрсеткіші дәл тіркеу жүргізіле басталысынан бері ең жоғары деңгейге жетті. Олардың 50 пайызынан астамы безгек және басқа аурулардан көз жұмды. Аболиционист-меценат Геррит Смит үшін ерекше маңызды болғаны – Америка колонизациялық қоғамы Либерияға айналған колонияларда алкоголь (сондай-ақ қару-жарақ пен шайнамалы темекі) сатуға рұқсат бергені еді. Ол бұл туралы Қоғамның "Африкалық қоймасы" журналында жазды. Смит тыйымшылдықты қолдады, және оның пікірінше, Африкадағы қара нәсілділерге АҚШ-тан спирттік ішімдік әкелуге рұқсат беру, Америка колонизациялық қоғамының көптеген ақ нәсілді мүшелерінің нақты мақсаттарын ашты: қара нәсілділерден құтылу, оларды солтүстікке жібермей.

"Дискуссия" ұйымдастырған Велд

Семинарияның басшысы Лайман Бичер колонизатор болды. Лейнде "колонизациялық қоғам" болды, ол Америка колонизациялық қоғамының еркін қаралар Африкаға, Либерияға жіберу жөніндегі күш-жігерін қолдады. Оның қалай пайда болғаны белгісіз, бірақ Онеидалықтар мен олардың достары келген кезде ол сол жерде болды. Осыған ұқсас топтар Батыс резервтік және басқа колледждерде де болды. Уэлд Уильям Ллойд Гаррисонның 1831 жылы жарияланған "Азат етуші" атты жаңа құлдырауға қарсы газетін және 1832 жылы шыққан "Африкалық отарлау туралы ойлар" атты еңбегін оқыды. Бұл басқа шығыс Огайо колледжінде, Батыс резервтік колледжінде үлкен әсер етті, нәтижесінде Берия Грин төрт уағыз жариялады және қысым көрсетіліп, Гейлдің Oneida мектебіне көшірілді. Гаррисонның қалауы және Гринді көндіргені – "тездету": барлық құлдарды дереу, толық және өтемақысыз босату. Бірнеше ай бойы Уэлд студенттердің көпшілігін аболиционистік көзқарастың басымдығына сендірді. Аболиционистік қозғалысты насихаттау үшін Уэлд бірқатар "пікірсайыстар" жариялады. Ол "құлдыққа қарсы күрестің артықшылықтары мен кемшіліктері туралы пікірсайыс өткізуді ниеттенбеген". Өзінің хаттарында Уэлд достарына құлдыққа қарсы (тездетуші) аргументтер мен дәлелдерді мүмкіндігінше көп адамға жеткізуге тырысатынын хабарлады. Дегенмен, екі мәселе бойынша пікірсайыстар жарияланды. 1834 жылғы ақпанда Семинарияда 18 күн бойы құлдыққа қатысты ұсынылған шешімдердің артықшылықтары талқыланғанда, бұл тақырып бойынша алғашқы маңызды қоғамдық пікірсайыстардың бірі болды, бірақ бұл "пікірсайыс" емес, құлдыққа қарсы жаңару болды. Ешбір спикер америкалық құлдықты немесе отарлау жобасын қорғамады.

Талқылауларда сөйлегендер

Генри П. Томпсон мырза, Кентукки штатының Николасвилл қаласында туып-өскен және әлі де сонда тұратын адам, 1833 [1834] жылы Огайо штатының Лэйн семинариясында өткен қоғамдық жиналыста төмендегі мәлімдеме жасады. Ол сол кезде құл иесі болған. "Батыс Вирджинияда тұратын Кольман С. Ходжес пастор сол жиналыста төмендегі куәлікті берді:"

Зорлық-зомбылық қаупі

Цинциннати бұрынғыдан да күшті қозғалысқа түсті.

Тарихи қайта құрулар

Лэйн дебаттары соңғы жылдары Йель университеті, Коннектикут университеті және Оберлин колледжінің тарихшылары тарапынан қайта жаңғыртылды.

Медиа

2019 жылдың желтоқсан айында "Дау-дамаылдар" атты фильм жарық көрді. Ол Эрлин Хоули мен Кертис Хитердің пьесасы негізінде түсірілген.

Мұрағаттық материалдар

Лэйннің мұрағаттық материалдары Филадельфиядағы Пресвитериан тарихи қоғамында сақтаулы.

Тарихи белгі

А жағы: Лэйнс, Жаңа Орлеандағы баптист саудагерлері және Кемперлер, Цинциннатидегі пресвитериан отбасы, Цинциннатидегі алғашқы қол еңбегімен байланысты теологиялық семинария мен орта мектептің құрылысына сәйкесінше ақша және жер берді, ол 1829 жылы қала маңындағы Уолнат Хиллсте ашылды. Оның алғашқы президенті Бостоннан келген пастор Лайман Бичер болды. Президент үйі, қазір Бичердің қызы Харриет Бичер Стоу, «Том ағаның қорабы» романының авторының есімімен Стоу үйі деп аталады, ол әлі де Гилберт және Форкер көшелерінде сақталған. Қазіргі Гилберт, Чапел, Парк және Йель көшелерімен шектелген Лэйн теологиялық семинариясы 1932 жылға дейін, Чикагодағы Маккормик теологиялық семинариясымен біріктірілгенге дейін пресвитериан пасторларын тәрбиелеп келді. Б жағы: 1834 жылдың қысында Лэйн теологиялық семинариясының студенттері, оның ішінде оңтүстік өкілдері мен бір африкалық-американдық бұрынғы құл, Теодор Дуайт Велдтің жетекшілігімен он сегіз түндік жаңғыруды ұйымдастырды. Бұл құлдыққа қарсы пікір-таластар, дереу жою мен отарлау арасындағы тартыс, студенттердің көпшілігін құлдықты жоюға көндірді. Американдық газеттер пікір-таластарды жариялады, ал әйелдер «Цинциннати әйелдері» деп аталды, африкалық-американдық балаларға арналған жергілікті мектептер ұйымдастырды. Қамқорлар студенттерге даулы мәселелерді талқылауға тыйым салғанда, студенттердің көпшілігі семинарияны Кэмминсвиллдегі жер аударуда құрып, кейін Оберлин колледжіне көшірді. Лэйн семинариясындағы пікір-таластар американдық құлдыққа қарсы күрестің отарлаудан құлдықты жоюға қарай өзгеруін белгіледі, ал «Лэйн бүлікшілері» елдің барлық аймандарында пасторлар, құлдықты жоюшылар және әлеуметтік реформаторларға айналды.