Ақ Лига: АҚШ-тың нәсілшіл әскери ұйымы

Кіріспе

Ақ лига, сондай-ақ Ақ адамдар лигасы деп те аталады, АҚШ-тың оңтүстігінде 1874 жылы құрылған, ақ үстемдік идеологиясын ұстанатын жарым әскери террористік ұйым. Оның мақсаты – босатылған құлдарды дауыс беруден қорқытып, Республикалық партияның саяси ұйымдасуына кедергі келтіру болды. Бұл ұйымды аймақтық Демократиялық партия да қолдады. Лиганың алғашқы бөлімі Луизиана штатының Грант приходында және көршілес приходтарда құрылды. Оның құрамына 1873 жылдың сәуірінде Колфакс қырғынына қатысқан Конфедерация ардагерлері көптеп кірді. Көп ұзамай Нью-Орлеан және штаттың басқа да аймақтарында ұйымның бөлімшелері ашылды. Ақ лига мүшелері штаттық милиция мен Ұлттық гвардия қатарына қосылды.

Тарих

Джули Хейден, Теннесси штатының 17 жасар мектеп мұғалімі, 1874 жылы Ақ лига тарапынан өлтірілді. Кейбір дереккөздер 1873 жылғы Колфакс қырғынына Ақ лиганы кінәлайды, бірақ бұл ұйым 1874 жылдың наурызына дейін осы атпен құрылмаған. Кристофер Колумб Нэш, Конфедерация ардагері, Огайодағы Джонсон аралындағы бұрынғы соғыс тұтқыны және Грант округінің бұрынғы шерифі, Колфакста ақ милиция жасақтарын басқарып, сот үйін қорғаған республикалық шенеуніктер мен афроамерикандықтарды қуғынға түсірді; оның жасағы Колфакс қырғынында 150-ге дейін афроамерикандықтарды өлтірді, осы оқиғада үш ақ адам қаза тапты, біреуі, мүмкін, өзіне-өзі оқ жатты. 1874 жылы құрылған Ақ лиганың алғашқы құрамында Нэштің жасағының мүшелері болды, олардың көпшілігі Колфакс қырғынына қатысқан Конфедерация ардагерлері еді. Олардың мақсаты – "ақымақтық африкалық ықпалдың қатеріне ұшыраған мұрагерлік өркениет пен христиан дінін" қорғау еді. 1874 жылы Ақ лига мүшелері 17 жасар афроамерикандық қыз Джули Хейденді өлтірді, ол Теннесси штатының Хартсвилл қаласында мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. Кушатта қырғыны басқа Ред-Ривер округінде болды: жергілікті Ақ лига алты республикалық шенеунікті отставкаға кетуге және штатты тастауға мәжбүр етті. Лига олар кетіп бара жатқанда оларды өлтірді, сонымен қатар куә болған бес-жиырма бостандыққа шыққан адамдарды (мәліметтер әртүрлі) өлтірді. Әдетте, шалғай аймақтарда Ақ лиганың күш көрсетуі мен тікелей кісі өлтіруі қарсылықты жеңіп шықты. Олар тәжірибелі және жақсы қаруланған Конфедерация ардагерлері еді. Кейін 1874 жылы республикалық губернатор құрған Нью-Орлеан қалалық полициясы (штаттық милиция ретінде) Лигаға қару-жарақ жөнелтуді тоқтатуға тырысты. Лига 1872 жылғы даулы губернаторлық сайлаудан кейін штаттық үкіметті басып алуға тырысу үшін қалаға кірді. 1874 жылдың 14 қыркүйегінде Либерти-Плейс шайқасында Ақ лиганың 5000 мүшесі республикалық губернаторды құлату үшін 3500 полиция және штаттық милицияны жеңді. Олар губернатор Уильям Питт Келлогтың демократтық үміткер Джон МакЭнеридің пайдасына отставкаға кетуін талап етті. Келлог бас тартты, ал Ақ лига қысқаша шайқас жүргізіп, 100 адам қаза тапты. Олар үш күн бойы штаттық үйді, қалалық әкімдікті және қару-жарақ қоймасын басып алып, бақылауға алды. Олар федералды әскерлер мен кемелер үкіметке көмекке келгенге дейін шегінді. Келлог АҚШ президенті Улисс Гранттан көмек сұрады; әскерлер келгеннен кейін ол қайтадан лауазымына оралды. Президент Грант бір ай ішінде Луизиананың солтүстігіндегі Қызыл өзен аңғарын тыныштандыру үшін қосымша әскер жіберді. Бұл аймақ зорлық-зомбылыққа толы еді, оның ішінде 1873 жылы Колфакста және 1874 жылы Кушаттада болған қырғындар бар. Ақ лига тиімді болды; республикалықтардың дауыс беруі азайды және демократтар 1876 жылы штаттық заң шығарушы органға қайтадан бақылауды алды.

[[File:Miss Julie Hayden Harper's Weekly October 3 1874, 813. jpg|thumb|upright|Julie Hayden, a 17 year old Tennessee schoolteacher who was murdered by the White League in 1874. Some sources charge the White League with culpability for the Colfax Massacre of 1873, but the organization was not established under that name until March 1874. Christopher Columbus Nash, a Confederate veteran, former prisoner of war at Johnson's Island in Ohio, and the former sheriff of Grant Parish, led companies of white militia at Colfax to oust Republican officeholders and African Americans defending the courthouse; his forces murdered up to 150 African Americans in the Colfax Massacre, an event in which three white men were killed, one possibly by friendly fire. The first unit of the White League, founded in 1874, was composed of members of Nash's force, mostly Confederate veterans who had participated in the Colfax Massacre. It expressed its purpose to defend a "hereditary civilization and Christianity menaced by a stupid Africanization." In 1874, White League members murdered Julie Hayden, a 17 year old African American girl who was working as a schoolteacher in Hartsville, Tennessee. The Coushatta massacre occurred in another Red River parish: the local White League forced six Republican officeholders to resign and promise to leave the state. The League assassinated the men before they left the parish, together with between five and twenty freedmen (sources differ) who were witnesses. Generally in remote areas, the White League's show of force and outright murders always overcame opposition. They were Confederate veterans, experienced and well armed. Later in 1874, the New Orleans Metropolitan Police, established as a state militia by the Republican governor, attempted to intercept a shipment of arms to the League. The League had entered the city to try to take over state government, in the aftermath of the disputed 1872 gubernatorial election. In the subsequent Battle of Liberty Place on September 14, 1874, 5,000 members of the White League routed 3,500 police and state militia to turn out the Republican governor. They demanded the resignation of Governor William Pitt Kellogg in favor of John McEnery, the Democratic candidate. Kellogg refused and the White League briefly fought a battle resulting in 100 casualties. They took over and controlled the State House, City Hall and arsenal for three days, withdrawing just ahead of Federal troops and ships' arriving to reinforce the government. Kellogg had requested aid from U. S. President Ulysses S. Grant; once the troops arrived, he was restored to office. President Grant sent additional troops within a month in another effort to try to pacify the Red River valley in northern Louisiana. It had been plagued by violence, including the massacres at Colfax in 1873 and Coushatta in 1874. The White League was effective; voting by Republicans decreased and Democrats regained control of the state legislature in 1876.

Мұра

Бостандық алаңы шайқасы ескерткіші 1891 жылы Жаңа Орлеан қаласында орнатылды. Ескерткіш бастапқыда 1874 жылдың қыркүйегінде Ақ Лига жарымәскери террористері бастаған сәтсіз төңкеріс және бүлік – Бостандық алаңы шайқасын (Канал көшесі шайқасы деп те аталады) мерекеледі. 2016 жылдың желтоқсанында қалалық кеңес ескерткішті алып тастау туралы шешім қабылдады, ал 2017 жылдың наурыз айында федералдық апелляциялық сот бұл шешімді қолдады.