Кіріспе

Америкалық актриса және модель (1921–2011)

Эрнестин Джейн Джеральдин Расселл (21 маусым 1921 – 28 ақпан 2011) – американдық актриса және модель. Ол 1940-1950 жылдары Голливудтың басты секс-символдарының бірі болды. Ол 20-дан астам фильмде ойнады. Өзінің сұлулығымен, әдемі келбетімен және күшті харизмасымен, сонымен қатар салқынқандылығымен танымал Расселл Орта батыстан Калифорнияға көшіп, Говард Хьюздің «Заңсыз» (1943) фильмінде алғашқы кино рөлін ойнады. 1947 жылы Расселл музыкамен айналысып, кейін киноға оралды. 1950 жылдары «Джентльмендер блондинкаларды жақсы көреді» (1953) сияқты бірнеше фильмде ойнағаннан кейін, Расселл 1960 жылдары тағы да музыкаға қайтып оралды, сонымен қатар бірнеше фильмді аяқтады. Расселл үш рет үйленді, үш бала асырап алды және 1955 жылы алғашқы халықаралық асырап алу бағдарламасы – «Вайф» ұйымын құрды. Ол кинодағы жетістіктері үшін көптеген наградалар алды. Оның қолының және аяқ іздері Мэрилин Монромен бірге Грауманның қытай театрының алдында мәңгілікке сақталды. Голливудтың Даңқ аллеясында оның есімімен жұлдыз орнатылды.

Ерте өмір

Расселл 1921 жылғы 21 маусымда Миннесота штатының Бемиджи қаласында дүниеге келді. Ол Джеральдин (қыздығы Жакоби) мен Рой Уильям Расселдің бес баласының үлкені әрі жалғыз қызы болды. Олар 1918 жылғы 22 наурызда Мичиган штатының Каламазуо қаласында неке қиды. Оның ағалары – Томас, Кеннет, Джейми және Уоллес. Әкесі АҚШ армиясындағы бірінші лейтенант, ал анасы – саяхат труппасының актрисасы болған. Анасы Мэри Брэдиш Титкомб салған «Джеральдин Дж.» портреті де Вудроу Уилсон сатып алғаннан кейін көпшіліктің назарына ілікті. Расселдің ата-анасы оның тууына дейін Альберта штатының Эдмонтон қаласында тұрды және ол туғаннан кейін тоғыз күннен соң сол қалаға оралды, онда олар оның өмірінің алғашқы бір-екі жылын өткізді. Содан кейін отбасы Оңтүстік Калифорнияға көшіп, әкесі кеңсе менеджері болып жұмыс істеді. Оның ертедегі арманы – дизайнер болу еді, бірақ 40 жасындағы әкесі қайтыс болғаннан кейін, бітірген соң қабылдаушы болып жұмыс істеуге шешім қабылдады. Ол фотографтарға модель болды және анасының ынтасымен Макс Рейнхардтың театрлық шеберханасында және актриса және актерлік жаттықтырушы Мария Успенскаядан драма және актерлік өнерді оқыды. Ол «Заңсыз» (1943) фильмінде дебют жасады, бұл Билли Кид туралы фильм, ол оның әдемі келбетін көрсету үшін бар күшін салды. Фильм 1941 жылы аяқталды, бірақ 1943 жылға дейін шектеулі көрсетілімде ғана жарық көрді. Фильмді жарнамалау кезінде оның кең бөлігі көрсетілгендіктен, өндіріс кодексінің цензурасымен мәселелер туды. Фильмге рұқсат берілгеннен кейін 1946 жылы кеңінен көрсетілді. Осы уақыт аралығында Рассел көптеген жарнамалық шаралармен айналысып, бүкіл елге танылды. «Заңсыз» фильмі жарық көргеннен бері бұқаралық ақпарат құралдарында тараған көптеген қате ақпараттарға қарамастан, Рассел Говард Хьюз оның түсірілімі кезінде киюі үшін арнайы жасалған сымды бюстгальтер кимеген. 1985 жылы жарық көрген Джейннің автобиографиясында ол бюстгальтердің өте қолайсыз болғандықтан, оны жасырын тастап, өзінің бюстгальтерін киіп, оның бөліктерін матамен толтырып, көкіректерін көтеру үшін иірімдерін тартып байлағанын айтты. Расселдің өлшемдері 38-24-36 болды, ал бойы 5 фут 7 дюйм (97-61-91 см және 1,7 м) болатын, бұл оны замандастарының көпшілігінен гөрі әдемі әйел етті. Оның сүйікті әріптесі Боб Хоуп бірде оны «екі және жалғыз Джейн Расселл» деп таныстырды. Ол әзілдеп: «Мәдениет – Джейн Расселді қолдарыңызды қозғатпай сипаттау қабілеті», – деді. Говард Хьюз: «Ерлер оны көру үшін екі себеп бар. Олар жеткілікті». Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерилер арасында танымал суретші болды. Өзінің әдемі келбеті туралы Рассел кейінірек: «Сексуалдық тартымдылық жақсы, бірақ жаман емес. Сонда ол жаман. Менің ойымша, жұлдыздың әдепсіз позда түсуіне болмайды. Мен секс-апел, қызығушылық және тартымдылық бар көптеген фотосуреттерді көрдім, бірақ олар әдепсіз емес. Оларда өнер бар. Мэрилиннің күнтізбесі көркемдікке толы еді», – деді. Ол 1946 жылға дейін тағы бір фильмде түспеді, ол Хант Стромберг үшін «Жас жесір» фильмінде Джоан Кенвуд рөлін ойнады, ол оны United Artists арқылы шығарды. Фильм бюджеттен 600 000 долларға асып, кассада сәтсіздікке ұшырады.

Алғашқы музыкалық іс-әрекеттері

1947 жылы Расселл музыкалық мансабын бастады. Ол радиода Kay Kyser Orchestra тобымен ән айтты және оның тобымен "As Long As I Live" және "Boin n n ng!" синглдарын жаздырды. Сонымен қатар, ол сол жылы Columbia Records лейблы үшін "Let's Put Out the Lights" атты 78 айналымдық пластинка шығарды, онда сегіз лирикалық баллада және жұқа қыбықтан жасалған көйлекті бейнелеген обложка болды. 2009 жылы "Fine and Dandy" атты тағы бір CD-нің буклеті үшін берген сұхбатында Расселл Columbia пластинкасын "тыңдауға қорқынышты және жалықтыратын" деп бағалады. Бұл пластинка 2002 жылы CD форматында қайта жарық көрді, оған Kyser синглдары және 1949 жылы Columbia үшін жазылған, бірақ сол кезде жарияланбаған екі ән де кірді. 1950 жылы ол Columbia лейблы үшін Франк Синатра мен The Modernaires тобымен бірге "Kisses and Tears" ("Күлімдеу мен жас") синглын жаздырды.

Ақ жүзді

Расселлдің мансабы "Парамаунтқа" қарыз ретінде Боб Хоуппен бірге "Бала бет" (1948) фильмінде "Каламити Джейн" рөлін ойнағанда қайта жанданды. Фильм үлкен кассалық табысқа ие болды, 4,5 миллион доллар тауып, "Парамаунттың" сол жылғы ең табысты фильміне айналды. Расселл 1948 жылы "Fidelity Pictures" үшін "Монтана Белл" фильмін түсірді, онда ол Белл Старр рөлін ойнады. Фильмді бастапқыда "Republic Pictures" шығару жоспарлаған, бірақ продюсер оны "RKO" компаниясына сатты, ол 1952 жылы көрсетті.

RKO Pictures киностудиясы

Говард Хьюз RKO Pictures-ті сатып алды, содан кейін бірнеше жыл бойы Расселдің басты жұмыс берушісі болды. Сол студияда Рассел Граучо Маркс пен Франк Синатрамен бірге "Дабл Динамит" атты музыкалық комедияда түсті, ол 1948 жылы түсіріліп, 1951 жылы көрсетілді. Бұл фильм сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтсіз аяқталды. Хьюз Расселді Роберт Митчем мен Винсент Прайспен бірге "Оның әйелі" (1951) фильмінде түсірді, бұл фильм-нуарды Джон Фароу 1950 жылы түсірген, бірақ келесі жылы Ричард Флейшер қайта түсірді. Рассел фильмде екі ән орындады. Рассел тағы екі фильм-нуарда ойнады: Прайс пен Виктор Матурмен бірге "Лас-Вегас оқиғасы" (1952) және Митчеммен бірге "Макао" (1952). "Оның әйелі" мен "Макао" фильмдері шағын табыс әкелді, бірақ Хьюздің араласуынан оларды көптеп қайта түсіруге тура келді, нәтижесінде ақша жоғалды. Paramount компаниясы Расселді Hope-пен бірге "Палефейстің ұлы" (1952) фильміне шақырды, ол да табысқа ие болды. Ол "Балиге жол" (1953) фильмінде эпизодтық рөлде ойнады.

Ерлер сары түсті жақсы көреді

Расселл 20th Century Fox үшін Мэрилин Монромен қатар "Джентльмендер блондинкаларды артық көреді" (1953) хит фильмінде Дороти Шоу рөлін ойнады. Фильм үлкен табысқа ие болды, Расселдің "Заңсыз" фильмінен кейінгі ең үлкен хиті, ол 5 миллион доллардан астам табыс әкелді. RKO студиясында ол Говард Хьюздің "Француз желісі" (1954) мюзиклінде ойнады. Фильмнің соңғы саттарында Расселл стратегиялық кесіктері бар, денеге жақын бір бөліктен тұратын купальник киіп, "Қауесет іздеп" атты сол кездегі жанды музыкалық номерді орындады. Өзінің өмірбаянында Расселл бұл киімнің Хьюздің алғашқы ұсынысы болған бикиниге балама екенін айтты, ол 1954 жылғы фильм костюмі үшін өте ашық таңдау болған. Расселл бастапқыда "дүрсілдеген" киноэкипажының алдында бикини кигенін, бірақ "өзін өте жалаңаш сезінгенін" айтты. Фильм 3 миллион доллар табыс тапты. Хьюз сондай-ақ Underwater! (1955) фильмін де өндірді, бұл RKO студиясында Рассел мен Ричард Иганның қатысуымен түсірілген оқиғалы фильм. Ол 2 миллион доллар табыс әкелді, бірақ жоғары құнының салдарынан қаржылық сәтсіздікке ұшырады. Оның Хьюзбен жасаған келісім-шарты 1954 жылдың ақпан айында аяқталды.

Русс-Филд Продакшн

1953 жылы Расселл және оның бірінші күйеуі, бұрынғы «Лос-Анджелес Рамс» командасының квотербегі Боб Уотерфилд «Расс Филд Продакшнс» компаниясын құрды. 1954 жылдың наурыз айында олар «United Artists» компаниясымен үш жылға созылатын алты фильмге келісімшарт жасасты; Расселл тек үш фильмде ғана түсуге міндетті болды. «Расс Филд» Расселлдің қызметін Джефф Чандлермен бірге «Universal» студиясы түсірген «Фоксфайр» (1955) фильмінде Аманда Лоуренс рөлінде ойнауы үшін берді. Расселл рөлі үшін 200 000 доллар гонорар алды және өзінің жеке өндіріс компаниясы үшін Чандлердің қызметін кейіннен пайдалану құқығына ие болды. Фильм орташа табыс әкеліп, 2 миллион доллар жинады. Расселл Кларк Гейблмен бірге «20th Century Fox» студиясы түсірген «The Tall Men» (1955) фильмінде ойнады, бұл фильм жылдың ең танымал фильмдерінің бірі болды және 6 миллион доллар табыс тапты. «Расс Филд» Расселдің қатысуынсыз да бірнеше фильм түсірді: Кларк Гейбл мен Элеонора Паркердің қатысуымен «Король және төрт королева» (1956) және Ричард Видмарк пен Джейн Грирдің қатысуымен «Күнге қарай жүгіру» (1956). «Расс Филдтің» соңғы туындысы Расселдің қатысуымен түсірілген «Фузи Пинк Найтгоун» (1957) фильмі болды, бірақ ол кассада сәтсіздікке ұшырады. Кейін Голливудтың тағы бір жұлдызы Ронда Флеминг оларға қосылып, евангелиелік әндерді жаздыруға көмектесті. «Capitol» лейбліндегі LP 2008 жылы CD форматында шығарылды, оған бастапқы квартеттің хорлық синглдары және Флемингтің Делла Расселдің орнына орындаған екі трекі енді. Расселдің евангелиелік және зайырлы әндерінің жинағы 2005 жылы Ұлыбританияда CD форматында жарық көрді, оған «Голливудтың Қызыл Жартылай» және «Голливудтың Күлтегін» атты әңгімелері, сондай-ақ Терри Гиббс пен Тони Скотт қатысқан джаз тобының сүйемелдеуімен жазылған зайырлы әндер де кірді. 1957 жылдың қазан айында Расселл Лас-Вегастағы «Sands» қонақүйінде жеке түнгі шоуымен дебют жасады. Ол сондай-ақ АҚШ, Канада, Мексика, Оңтүстік Америка және Еуропа елдерінде гастрольдік сапарлар жасады. 1959 жылы «MGM Records» лейблінде оның жеке альбомы шықты. Ол 2009 жылы «Fine and Dandy» деген атпен CD форматында қайта шығарылды, сонымен қатар CD-ге демо және саундтрек жазбалары да қосылды. «Мен, ақыры, қалағандай жазба жасадым», - деді ол CD-нің қайта шығарылымына қосымша жазылған мәтінде «MGM» альбомы туралы. 1959 жылы ол Жаңа Англияда «Янус» атты қойылыммен дебют жасады, «Скайларк» театрында өнер көрсетті, сондай-ақ Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласындағы «Вестчестер Таун Хаус» театрында «Bells Are Ringing» қойылымында ойнады.

Теледидар

Расселл теледидарға көшті, «Колгейт театры», «Westinghouse Desilu Playhouse», «Өлім аңғары күндері» («Splinter Station», 1960) және «Қызыл Скельтон сағаты» эпизодтарында ойнады. 1999 жылы ол: «Неге мен кинодан кеттім? Себебі мен қартайдым! Сол жылдары 30 жастан асқан актриса болсаң, актерлік мансабыңды жалғастыра алмайтын ең». 1956 жылғы «The Honeymooners» сериалының бір эпизодында Расселл туралы айтылады. Ральф Крамден (Джеки Глисон ойнады) үйге «өлгендей» шаршап келіп, кешкі астан кейін бірден төсекке жатуға уәде береді, әзілдеп: «Егер маған Джейн Расселл жоғарғы қабатта той өткізіп жатыр десеңдер және мен келгенше бастай алмайтынын айтсаңдар, бүгін мені осы үйден шығара алмайсыздар!» Кейін Крамден ең жақсы досы және көршісі Эд Нортон оны шақырмай, жоғарыда той өткізіп жатыр екенін біледі. Әйелі Элис оның тіпті Джейн Расселдің тойына баруға да қарсы болғанын еске салғаннан кейін, ашуланған Крамден: «Мен Джейн Расселл туралы айтып отырдым: Нортонның тойы туралы ештеңе демедім!» «Maude» ситкомының («The Wallet» эпизодында) Уолтер Финдлей (Билл Мэйси ойнады) Джейн Расселдің ерін іздері мен автографы бар коктейль салфеткасын сәттілік әкелсін деп әмиянында сақтайды. Оның экрандағы соңғы пайда болуы 1986 жылғы «Hunter» сериалында болды.

Кейінгі мансап

Расселл бірнеше жылдан кейін "Тағдыр – аңшы" (1964) фильмінде қайтадан көрінді, онда ол USO үшін өнер көрсететін өзінің кейіптес рөлін флешбэк сахнасында сомдады. Ол екі А.С. Лайлздің вестерн фильмдерінде – "Джонни Рино" (1966) және "Уэйко" (1966) фильмдерінде екінші пландағы рөлде ойнады, ал 1966 жылы түсірілген, бірақ 1970 жылға дейін шықпаған "Гүлді капустадан ғашықтар" фильмінде басты рөлді ойнады. Ол "Туған жеңілгендер" (1967) және "Амбардан қараңғырақ" (1970) фильмдерінде эпизодтық рөлдерді ойнады. 1971 жылы Расселл музыкалық драма "Компания" фильмінде ойнап, Бродвейде Джоанн рөлінде дебют жасады, Элейн Стричтің орнын иеленді. Расселл шамамен алты ай бойы Джоанн рөлін орындады. 1970-ші жылдары Расселл Playtex Cross Your Heart бюстгальтерлерінің өкілі ретінде телеарналарда жарнамаларға түсе бастады, "бізге толық бойлы әйелдерге арналған" "18 сағаттық бюстгальтер" таныстырылды, ол International Playtex-тің 2011 жылдың наурыз айының басына дейін ең танымал өнімдерінің бірі болып табылды. Ол "Сары гүл" (1983) телесериалында қайта-қайта келетін қонақ рөлде ойнады және "Аңшы" (1986) телесериалында эпизодтық рөлде пайда болды. Расселл "Джейн Рассел: Менің жолым және менің жолдан тайғаным" (1985) атты өмірбаяндық кітабын жазды. 1989 жылы Расселл Халықаралық әйелдер орталығының "Өмірлік мұра" сыйлығын алды, сонымен қатар ол Голливуд Даңқы аллеясында 6850 Голливуд бульвары мекенжайында жұлдызға ие. 2009 жылы Glamour (Ұлыбритания басылымы) журналы Расселді барлық уақыттағы 40 ең танымал кино әйелдерінің бірі деп таныды.

Портреттер

Расселлді Джойс Кэрол Оутстың романы негізінде түсірілген CBS телеарнасының "Блондинка" (2001) мини-сериалында Рене Хендерсон сомдады, ал Эшли Джадд пен Мира Сорвино жұлдыздығы HBO-ның "Норма Джин және Мэрилин" (1996) фильмінде Мэрилин Монромен бірге Грауман театрының алдындағы алаңда іздерін қалдырған күйін көрсетті.

Жеке өмір

Расселл өзін "өмірді қатты қолдайтын" деп сипаттады. Жасөспірім шағында жасаған сәтсіз түсік салдарынан ол бала туу мүмкіндігінен айырылды. Расселл үш рет үйленді, алғаш рет 1943 жылы Боб Уотерфилдке үйленді, олар 1968 жылдың шілдесінде ажырасып кеткенше бірге болды. Ол UCLA All American, Кливленд Рамс квотербегі, Лос-Анджелес Рамс квотербегі, Лос-Анджелес Рамс бас жаттықтырушысы және Профутбол даңқы залының мүшесі болды. Ажырасқаннан екі ай өткен соң Расселл актер Роджер Барретке үйленді, ол 1968 жылдың қарашасында, екі айдан кейін жүрек талмасынан қайтыс болды. 1974 жылдың 31 қаңтарында ол жылжымайтын мүлік брокері Джон Кальвин Пейплске үйленді және оның қайтыс болғанға дейін, 1999 жылдың 9 сәуірінде бірге өмір сүрді. 1970 жылдардың соңында Расселл мен Пейплс Аризона штатының Седона қаласына көшіп, онда "Дудс" түнгі клубына ие болды, ал Расселл түнгі клуб өнерін жаңартты. Олар некеде өткен өмірінің көп бөлігін Калифорния штатының Санта-Мария қаласында өткізді. 1952 жылдың ақпанында Расселл мен Уотерфилд қызды асырап алды, оның атын Трейси қойды. 1952 жылдың желтоқсанында олар 15 айлық Томас есімді ұлды асырап алды, оның анасы Ханна МакДермотт Солтүстік Ирландиядағы кедейліктен қашу үшін Лондонға көшіп келген. 1956 жылы олар тоғыз айлық Роберт Джонды асырап алды. 1955 жылы ол "Уайф" атты балаларды асырап алуға көмектесетін ұйымды құрды, ол американдықтардың шетелден бала асырап алуына алғашқы қадам болды. Мансабының шарықталу кезеңінде Расселл "Голливуд христиандық тобын" құрды, оның үйінде әпте сайын Библияны оқу жиындары өткізіліп, киноиндустриясының көптеген жетекші тұлғалары қатысты. "Филомена" (2013) фильмінде Расселлдің суреті қабырғаға ілінген; кейіпкердің айтуынша, Расселл осы шын өмірге негізделген фильмде көрсетілген Ирландиядағы Шон Росс аббаттығынан 1000 фунтқа бала сатып алған, бірақ бұл мәлімдеме кем дегенде бір британдық баяндамада жоққа шығарылды, онда 1950 жылдардың ортасында Расселл мен оның күйеуі "Лондонда тұратын, бірақ Солтүстік Ирландияның Дерри қаласынан шыққан әйелден бейресми түрде ұл асырап алған. Бұл үлкен дауға және сотқа әкелді, содан кейін Расселлге асырап алуды ресми түрде жүзеге асыруға рұқсат берілді". Мэрилин Монро бірде: "Джейн мені дінге көндіруге тырысты, ал мен оны Фрейдпен таныстыруға тырыстым" деді. Расселл оны Голливуд жұлдыздарының Библияны оқу жиынына алып барғысы келді. Кейінірек сұхбатта Расселл: "Мен оны дінге көндіруге тырыспадым, себебі мен дінді ұнатпаймын" деді, ол христиандықты "дін" деп санамайтынын білдірді. Расселл кейде Коста-Месада (Калифорния) орналасқан христиандық телеарнасы "Тринити" бағдарламасына қатысты. Расселл Республикалық партияның белсенді қолдаушысы болды және Дуайт Д. Эйзенхауэрдің инаугурациясына, сондай-ақ Голливудтың Лу Костелло, Дик Пауэлл, Джун Эллисон, Хью О'Брайан, Анита Луиза және Луэлла Парсонс сияқты басқа да танымал тұлғаларымен бірге қатысты. Ол 79 жасында емдеу орталығына түскен алкогольге тәуелді болған және 2003 жылғы сұхбатта өзін былай деп сипаттады: "Қазіргі күні мен алкогольге қарсымын, қатал мінезді, оңшыл, тар көзқарасты, консервативті христиан фанатигімін, бірақ расист емеспін". Расселл Калифорнияның Орталық жағалауындағы Санта-Мария аңғарында тұрды. Ол Санта-Мариядағы үйінде қайтыс болды. Оның жаназасы 2011 жылдың 12 наурызында Санта-Мариядағы Тынық мұхиты христиан шіркеуінде өтті.