Кіріспе

Вина Фэй Рэй (15 қыркүйек 1907 – 8 тамыз 2004) – 1933 жылғы «Кинг Конг» фильміндегі Энн Дарроу рөлін ойнағанымен әйгілі канадтық-американдық актриса. Шамамен алты онжылдыққа созылған актерлық карьерасы барысында Рэй қорқынышты фильмдердегі актриса ретінде халықаралық деңгейде танылды. Ол алғашқы «қайқайқай патшайымдарының» бірі деп есептеледі. Көшпенді фильмдердегі шағын рөлдерден кейін, 1926 жылы «WAMPAS Baby Stars» тізіміне енгеннен кейін Рэй бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті. Бұл оның «Paramount Pictures» компаниясымен келісімшарт жасасуына әкелді, онда ол оннан астам көркем фильмде ойнады. «Paramount» компаниясынан кеткеннен кейін ол әртүрлі кинокомпаниялармен келісімшарттар жасады, соның ішінде «The Bowery» (1933) және «Viva Villa!» (1934) фильмдерінде Уоллес Биримен бірге түсті, осы фильмдерде алғашқы қорқынышты рөлдерін ойнады. «RKO Radio Pictures, Inc.» үшін Рэй ең танымал болған «Кинг Конг» (1933) фильмінде ойнады. «Кинг Конг» фильмінің сәттілігінен кейін ол кино мен теледидарда көптеген рөлдерде ойнады және 1980 жылы актерлық мансабынан қол үзді.

Ерте өмір

Урей Альберта провинциясының Кардстон қаласына жақын шаруашылықта, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің мүшелері болған ата-анасынан дүниеге келді: Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласынан шыққан Эльвина Маргарита Джонс және Англияның Кингстон-апон-Халл қаласынан шыққан Джозеф Хебер Урей. Ол алты баланың бірі және ЛДС пионері Дэниел Вебстер Джонстың немере қызы болды. Оның әулеті Англия, Шотландия, Ирландия, Солтүстік Ирландия және Уэльстен келген. Ол туылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, оның отбасы АҚШ-қа қайтып келді; 1912 жылы Солт-Лейк-Ситиге, ал 1914 жылы Юта штатындағы Ларкке көшіп барды. 1919 жылы Урей отбасы Солт-Лейк-Ситиге оралды, содан кейін Голливудқа көшіп, онда Фэй Голливуд орта мектебінде білім алды.

Актерлік мансабының алғашқы жылдары

1923 жылы Урей 16 жасында жергілікті газеттің демеушілігімен түсірілген қысқа тарихи фильмде алғаш рет киноға түсті. 1920 жылдары Урей «Жағалау патрулі» (1925) үнсіз фильмінде, сондай-ақ Хэл Роуч студиясында эпизодтық рөлдерде ойнады. 1926 жылы Батыс кино жарнамашылары қауымдастығы Урейді «WAMPAS Baby Stars» тобының құрамына енгізді – олардың киножұлдыздығының алдында тұрған әйелдер тобы. Ол сол кезде Universal Studios компаниясымен келісімшартта болды және көбінесе Бак Джонспен бірге төмен бюджетті вестерндерде ойнады. Келесі жылы Урей Paramount Pictures компаниясымен келісімшарт жасасты. 1926 жылы режиссер Эрих фон Строхайм оны Paramount екі жылдан кейін шығарған «The Wedding March» фильміндегі басты әйел рөліне шақырды. Фильм жоғары бюджетімен және өндіріс сапасымен ерекшеленсе де, қаржылық жағынан сәтсіз болды. Бұл фильм Урейге алғашқы басты рөлін берді. Урей Paramount компаниясында оннан астам фильмде ойнады және үнсіз фильмдерден дыбысты фильмдерге көшті.

Қорқынышты фильмдер мен Кинг Конг

Парамаунттан кеткеннен кейін, Рэй басқа киностудиялармен келісімшарт жасасты. Осы келісімдер бойынша Рэй бірнеше қорқыныш фильмдеріне түсті, соның ішінде «Доктор Х» (1932) және «Балауыз музейінің құпиясы» (1933). Дегенмен, оның ең танымал фильмдері RKO Radio Pictures компаниясымен жасалған келісім бойынша түсірілді. RKO-мен бірге түсірген алғашқы фильмі — Джоэл МакКреаның қатысуымен түсірілген «Ең қауіпті ойын» (1932) болды. Бұл фильмді түнгі уақытта түсірді, ал күндіз сол орманды декорациялар «Кинг Конг» фильміне пайдаланылды, және екі фильмде де Рэй мен Роберт Армстронг түсті. «Ең қауіпті ойыннан» кейін Рэйдің ең есте қаларлық фильмі — «Кинг Конг» шықты. Рэйдің айтуынша, RKO алғашқыда Жан Харлоуды қарастырған, бірақ MGM фильмнің өндірісіне кіріспес бұрын Харлоумен эксклюзивті келісімшарт жасағандықтан, ол қол жетімді болмады. Рэйге режиссер Мериан К. Купер «Кинг Конгтың» шашырағын ойнауды ұсынды; Энн Дарроу рөлі үшін оған 10 000 доллар төленді. Фильм коммерциялық сәттілікке жетті және Рэй фильм RKO-ны банкроттықтан сақтап қалғаны үшін мақтан тұтты.

Кейінгі мансап

Рей «Әлемдегі ең бай қыз» фильмдерінде ойнауын жалғастырды, бірақ 1940 жылдардың басында оның түсетін рөлдері азайды. Ол 1942 жылы екінші некесінен кейін актерлік мансабынан кетті, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты көп ұзамай қайтадан ойнауын бастады, онда Натали Вуд оның қызының рөлін сомдады. 1955 жылы шыққан «Queen Bee» фильмінде де Wray ойнады. Wray «Перри Мейсон» сериалының үш эпизодында түсті: «Басқұмар ата-ананың ісі» (1958); «Сулы куәгердің ісі» (1959), онда ол кісі өлтіру құрбаны Лорна Томас рөлін ойнады; және «Құнжырлы культтің ісі» (1965), онда ол вуду практигі Миньон Жермен рөлінде болды. 1959 жылы Wray «Playhouse 90» сериалының «Екінші бақытты күн» эпизодында Тула Марш рөлінде ойнады. Осы кезеңдегі басқа рөлдері «Ауыздықта секіру» (1958) және «Ертеңгі күн» эпизодтарында болды. 1960 жылы ол «77 Sunset Strip» сериалының «Кім Кок Робинды өлтірді?» эпизодында ойнады. 1960 жылы тағы бір рөл – «Арал тұрғындарының» «Террордан қашу» эпизодында Джиджи Перроның анасы, миссис Стаунтон рөлі. Wray 1961 жылы «The Real McCoys» сериалының «Theatre in the Barn» эпизодында пайда болды. 1963 жылы ол «The Eleventh Hour» сериалының «Сен соншалықты ақылдысың, неге жақсы бола алмайсың?» эпизодында миссис Брубакер рөлін ойнады. 1980 жылы ол «Гидеонның кернейі» телефильмімен актерлік мансабын аяқтады. 1988 жылы ол өзінің «Кері жағынан» атты автобиографиясын жариялады. Кейінгі жылдары Wray көпшілік алдында жиі пайда болды. 1991 жылы ол Герберт Хункемен бірге басқарған Бейкс-арт балының королевасы атанды. Оған Джеймс Кэмерон «Титаник» (1997) блокбастерінде Кейт Уинслетпен бірге жас кезіндегі Роза Доусон Калверттің рөлін ойнау туралы ұсыныс жасады, бірақ ол рөлден бас тартты, осы рөлді кейіннен Оскарға ұсынылған Глория Стюарт сомдады. Ол 70-ші «Оскар» марапаттау салтанатының арнайы қонағы болды, онда салтанатты жүргізуші Билли Кристал оны «Жануарды баураған сұлулық» деп таныстырды. Ол сол кеште 1920 жылдардың жалғыз голливуд актрисасы болды. 1998 жылдың 3 қазанында ол Пайн-Блафф кинофестивалінде «Тойлық шеру» фильмін оркестрдің тікелей сүйемелдеуімен көрсетті. 2003 жылдың қаңтарында 95 жастағы Wray Рик Маккейдің «Бродвей: Алтын ғасыр» деректі фильмін тойлау үшін 2003 жылғы Палм-Бич халықаралық кинофестиваліне келді, онда оған «Киноның көшбасшысы» сыйлығы табысталды. Кейінгі жылдары ол жиі Эмпайр Стейт Билдингіне барып тұрды; 1991 жылы ол ғимараттың 60 жылдығына арналған құрметті қонақ болды, ал 2004 жылдың мамырында ол ESB-дегі соңғы қоғамдық көріністерінің бірін жасады. Оның соңғы қоғамдық көрінісі 2004 жылдың маусымында «Бродвей: Алтын ғасыр» деректі фильмінің премьерасында болды.

Жеке өмір

Рей үш рет тұрмысқа шықты: жазушылар Джон Монк Сондерс пен Роберт Рискин және нейрохирург Санфорд Ротенбергке (1919 жылдың 28 қаңтары – 1991 жылдың 4 қаңтары). Оның үш баласы болды: Сьюзан Сондерс, Виктория Рискин және Роберт Рискин кіші.

"Кларвиант" фильмін аяқтағаннан кейін АҚШ-қа оралған соң, 1935 жылдың мамыр айында ол АҚШ азаматтығын алды.

Өлім

2004 жылы 8 тамызда түнде Манхэттендегі Бесінші авенюдегі пәтерінде Уэй табиғи себептерден ұйықтағанда қайтыс болды. Ол Голливудтағы «Голливуд мәңгілігі» зиратында жерленген. Оның өлімінен екі күн өткен соң, Эмпайр-Стейт ғимаратының шамдары 15 минутқа төмендетілді, оның құрметіне.

Құрметтер

1989 жылы Уэйге «Фильмдегі әйелдер» Кристалл сыйлығы табысталды. 2003 жылы Палм-Бич халықаралық кинофестивалінде Уэй «Кинодағы аңыз» сыйлығымен құрметтелді. Кино индустриясына қосқан үлесі үшін Уэй Голливуд Даңқы аллеясында, 6349 Голливуд бульвары мекенжайында жұлдызбен марапатталды. Ол 2005 жылғы 5 маусымда Торонтодағы Канада Даңқы аллеясында қайтыс болғаннан кейін жұлдыз алды. Оның туған жері – Альберта штатының Кардстон қаласындағы Мейн-стрит көшесіндегі Ли Крикке жақын орналасқан шағын саябаққа құрмет көрсетіп, Фэй Уэй паркі деп аталды. Саябақтың шетіндегі Мейн-стрит көшесіндегі кішкентай тақташада «Кинг Конг» фильміндегі рөлін еске түсіретін Кинг Конгтың силуэті бейнеленген. Альберталық суретші Нил Бойлдың Уэйдің үлкен майлы суреті Альбертаның Форт-Маклиод қаласындағы Императрица театрында қойылған. 2006 жылдың мамырында Уэй Канада Постының почта маркасында бейнеленген алғашқы төрт артисттің бірі болды.