Дорис Дэй: Американдық әнші және актрисаның өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық актриса және әнші (1922–2019) – американдық актриса және әнші.

Дорис Дей (нағыз аты – Дорис Мэри Энн Каппелхофф; 3 сәуір 1922 – 13 мамыр 2019) – американдық актриса және әнші. Ол 1939 жылы биг-бенд әншісі ретінде мансабын бастады, ал 1945 жылы Лес Браун мен оның танымал тобымен бірге "Сентиментальді саяхат" және "Менің арманым күннен-күнге жақсарып келеді" әндерімен үлкен жетістікке жетті. Ол Браунды тастап, жеке мансабын бастады және 1947 жылдан 1967 жылға дейін 650-ден астам ән жазды. Дей 1950-1960 жылдардағы Голливудтың ең танымал киножұлдыздарының бірі болды. Оның кинодағы мансабы 1948 жылғы "Ашық теңіздегі романс" фильмімен басталды. Ол мюзиклдер, комедиялар, драмалар және триллерлер сияқты түрлі жанрдағы фильмдерде ойнады. Ол 1953 жылғы "Calamity Jane" фильмінде басты рөлді ойнады және Альфред Хичкоктің 1956 жылғы "The Man Who Knew Too Much" фильмінде Джеймс Стюартпен бірге түсті. Ол Рок Хадсонмен бірге үш сәтті комедияда ойнады, соның ішінде 1959 жылғы "Pillow Talk" фильмі үшін "Үздік әйел актер" номинациясына ие болды. Ол Джеймс Гарнермен "Жол бер, жаным" (1963) және "Бәрінің қызығы" (1963) фильмдерінде де жұмыс істеді, ал Кларк Гейбл, Кэри Грант, Джеймс Кагни, Дэвид Нивен, Джинджер Роджерс, Джек Леммон, Фрэнк Синатра, Кирк Дуглас, Лорен Бэколл және Род Тейлормен бірге түрлі фильмдерде ойнады. 1968 жылы кинодағы мансабын аяқтағаннан кейін, ол өзінің "Дорис Дей Шоу" (1968–1973) телесериалында ойнады. 1989 жылы Дей "Алтын глобус" және "Сесил Б. Демилль" өмір бойы жетістіктері үшін сыйлықтарымен марапатталды. 2004 жылы ол Президенттің "Азаттық медалімен" марапатталды. 2008 жылы ол "Грэмми" өмір бойы жетістіктері үшін сыйлығын және Әншілер қоғамынан "Аңыз" сыйлығын алды. 2011 жылы Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығы оған мансаптық жетістіктері үшін марапат берді. 2011 жылы Дей өзінің 29-шы студиялық альбомын, "My Heart" шығарды, онда жаңа материалдар бар және ол Ұлыбританияның үздік 10 альбомына енді. 2020 жылға қарай ол АҚШ-та төрт рет ең көп табыс тапқан сегіз әншінің бірі болды.

Doris Day (born Doris Mary Anne Kappelhoff; April 3, 1922 – May 13, 2019) was an American actress and singer. She began her career as a big band singer in 1939, achieving commercial success in 1945 with two No. 1 recordings, "Sentimental Journey" and "My Dreams Are Getting Better All the Time" with Les Brown and His Band of Renown. She left Brown to embark on a solo career and recorded more than 650 songs from 1947 to 1967. Day was one of the leading Hollywood film stars of the 1950s and 1960s. Her film career began with Romance on the High Seas (1948). She starred in films of many genres, including musicals, comedies, dramas and thrillers. She played the title role in Calamity Jane (1953) and starred in Alfred Hitchcock's The Man Who Knew Too Much (1956) with James Stewart. She costarred with Rock Hudson in three successful comedies including Pillow Talk (1959), for which she was nominated for the Academy Award for Best Actress. She also worked with James Garner on both Move Over, Darling (1963) and The Thrill of It All (1963) and starred alongside Clark Gable, Cary Grant, James Cagney, David Niven, Ginger Rogers, Jack Lemmon, Frank Sinatra, Kirk Douglas, Lauren Bacall, and Rod Taylor in various films. After ending her film career in 1968, only briefly removed from the height of her popularity, she starred in her own television sitcom The Doris Day Show (1968–1973). In 1989, Day was awarded the Golden Globe and the Cecil B. DeMille Award for Lifetime Achievement in Motion Pictures. In 2004, she was awarded the Presidential Medal of Freedom. In 2008, she received the Grammy Lifetime Achievement Award as well as a Legend Award from the Society of Singers. In 2011, she was awarded the Los Angeles Film Critics Association's Career Achievement Award. In 2011, Day released her 29th studio album, My Heart, which contained new material and became a UK Top 10 album. as of 2020, she was one of eight recording artists to have been the top box office earner in the United States four times.

Ерте өмір

Дэй Дорис Мэри Энн Каппельхофф неміс-американдық ата-ана Алма Софияның (қыздығы Уэлц; 1895–1976) және Уильям Джозеф Каппельхоффтың (1892–1967) қызы ретінде дүниеге келді. Ол актриса Дорис Кенионның құрметіне осылай аталынды. Анасы үй шаруасымен айналысса, әкесі музыка сабақтарын беріп, хор жетекшісі болды. Әкесінің әкесі Франц Иосиф Вильгельм Каппельхофф 1875 жылы Америка Құрама Штаттарына көшіп, Цинциннатидегі ірі неміс қауымдастығына қоныстанды. Өмірінің көп бөлігінде Дэй 1924 жылы туғанын айтса, 95 жылдығында Associated Press оның 1922 жылғы туу куәлігін тапты. Ол ерте жасынан биге қызығушылық танытып, 1930 жылдардың ортасында Джерри Доэртимен бірге би дуэті құрып, жалпыұлттық жарыстарда өнер көрсетті. 1937 жылдың 13 қазанында Дэй достарымен бірге саяхаттап бара жатқанда, көліктері жүк пойызымен соқтығысып, оң аяғы сынды, осылайша кәсіби биші болу мүмкіндігі шектелді.

Карьерасының алғашқы жылдары (1938-1947 жж.)

Көлік апатынан жазылып жатқанда, Дей радиодағы әндерге қосылып айта келе, әншілік талантын ашты. Кейін ол былай деді: "Осы ұзақ, жалықтыратын кезеңде, мен көбінесе радио тыңдап, Бенни Гудман, Дьюк Эллингтон, Томми Дорси және Гленн Миллер сияқты әншілермен бірге ән шырқатынмын. Бірақ мен басқа да дауыстарды естідім, олардың ішінде Элла Фицджеральдтың дауысы ерекше еді. Оның дауысының сапасы мені қызықтырды, мен де оған қосылып ән айтатынмын, оның дауысын қалай жұмсақ өзгертетінін, сөздерді қаншалықты табиғи, бірақ таза айқанын ұқтыруға тырыстым." Дейдің анасы Алма, Дорисқа Грейс Рейннен ән сабақтарын алуға мүмкіндік берді. Үш сабақтан кейін Рейн Алмаға Дейдің "үлкен әлеуеті" бар екенін айтып, аптасына үш сабақтан, бір сабақтың ақысын төледі. Кейін Дейдің айтуынша, Рейннің оның әншілік стилі мен мансабына басқаларға қарағанда зор әсері болды. Сегіз ай бойы ән сабақтарын алған кезде, Дей WLW радио бағдарламасында "Карлиннің карнавалы" және жергілікті "Чарли Йидің Шанхай Инні" мейрамханасында вокалист ретінде алғашқы кәсіби жұмыстарын тапты. Радиодағы өнер көрсетулері кезінде ол әйел вокалист іздеген Барни Рапптың назарына түсті және оны жұмысқа қабылдауға шақырды. Рапптың сөзінше, ол 200-ге жуық әншіні сынақтан өткізген. 1939 жылы Рапп сахналық есімді Дорис Дей деп ұсынды, себебі Каппельхофф тегі афишалар үшін тым ұзын болды, сонымен қатар ол оның "Day After Day" әнін орындауын жоғары бағалады. Рапппен жұмыс істегеннен кейін Дей Джимми Джеймс, Боб Кросби және Лес Браунмен жұмыс істеді. 1941 жылы Дей Лес Браун тобымен үш "Саундиде" әнші ретінде өнер көрсетті. Браунмен жұмыс істеген кезде, Дей өзінің алғашқы хитін жазды – "Сентиментальді саяхат", ол 1945 жылдың басында жарық көрді. Бұл ән тез арада Екінші дүниежүзілік соғыстағы әскерилердің әнұранына айналды. Ән Деймен тығыз байланысты, ол оны бірнеше рет қайта жазды, соның ішінде 1971 жылғы телешоуына арналған нұсқасын да. 1945-1946 жылдары Дей (Лес Браун тобының вокалисі ретінде) Billboard чартында тағы алты үздік ондыққа енді: "My Dreams Are Getting Better All the Time", "Tain't Me", "Till the End of Time", "You Won't Be Satisfied (Until You Break My Heart)", "The Whole World Is Singing My Song" және "I Got the Sun in the Mornin". Лес Браун: "Дорис әнші ретінде Бинг Кросби мен Франк Синатра қатарында тұрады" деді.

While recovering from her car accident, Day sang along with the radio and discovered her singing talent. She later said: "During this long, boring period, I used to while away a lot of time listening to the radio, sometimes singing along with the likes of Benny Goodman, Duke Ellington, Tommy Dorsey, and Glenn Miller. But the one radio voice I listened to above others belonged to Ella Fitzgerald. There was a quality to her voice that fascinated me, and I'd sing along with her, trying to catch the subtle ways she shaded her voice, the casual yet clean way she sang the words." Day's mother Alma arranged for Doris to receive singing lessons from Grace Raine. After three lessons, Raine told Alma that Day had "tremendous potential" and gave her three lessons per week for the price of one. Years later, Day said that Raine had a greater effect on her singing style and career than had anyone else. During the eight months when she was receiving singing lessons, Day secured her first professional jobs as a vocalist on the WLW radio program Carlin's Carnival and in a local restaurant, Charlie Yee's Shanghai Inn. During her radio performances, she first caught the attention of Barney Rapp, who was seeking a female vocalist and asked her to audition for the job. According to Rapp, he had auditioned about 200 other singers. In 1939, Rapp suggested the stage name Doris Day because the Kappelhoff surname was too long for marquees and he admired her rendition of the song "Day After Day". After working with Rapp, Day worked with bandleaders Jimmy James, Bob Crosby and Les Brown. In 1941, Day appeared as a singer in three Soundies with the Les Brown band. While working with Brown, Day recorded her first hit recording, "Sentimental Journey", released in early 1945. It soon became an anthem for World War II servicemen. The song continues to be associated with Day, and she rerecorded it on several occasions, including a version for her 1971 television special. During 1945–46, Day (as vocalist with the Les Brown Band) had six other top ten hits on the Billboard chart: "My Dreams Are Getting Better All the Time", Tain't Me", "Till the End of Time", "You Won't Be Satisfied (Until You Break My Heart)", "The Whole World Is Singing My Song" and "I Got the Sun in the Mornin. Les Brown said, "As a singer Doris belongs in the company of Bing Crosby and Frank Sinatra."

Кинодағы алғашқы жылдары (1948-1954 жж.)

Лес Браун тобымен ән салып, Боб Хоуптың апталық радио бағдарламасында шамамен екі жыл бойы жұмыс істеген кезде, ол ұсыныс алғанын білгенде қатты таңқалды. Ол Куртицке актерлік тәжірибесі жоқ екенін мойындады, бірақ ол оның шыншылдығын бағалады және "оның шекпені Американың идеалды қызына ұқсайды" деп ойлады. Фильм оған "It's Magic" атты жеке әнімен екінші хитке ие болуға мүмкіндік берді, бұл оның Buddy Clark-пен орындаған "Love Somebody" атты бірінші хиттен екі ай кейін болды. Day "Someone Like You" әнін 1949 жылғы "My Dream Is Yours" фильмінен бұрын жазды. 1950 жылы ол полька музыканты Frankie Yankovic-пен бірге әнші ретінде жұмыс істеді, ал Кореядағы АҚШ әскері оны өздерінің сүйікті жұлдызы деп таныды. Day Warner Bros. үшін "On Moonlight Bay" (1951), "By the Light of the Silvery Moon" (1953) және "Tea For Two" (1950) сияқты жеңіл мюзиклдерде ойнауын жалғастырды. Оның Warner Bros. үшін ең табысты фильмі – "I'll See You in My Dreams" (1951) болды, бұл лирик Gus Kahn-ның музыкалық өмірбаяны, ол 20 жылдық кассалық рекордтарды бұзды. Бұл Day-дің Curtiz режиссерлік еткен төртінші фильмі болды. Ол комедиялық вестерн стиліндегі "Calamity Jane" (1953) мюзиклінде бас рөлде ойнады. Фильмдегі "Secret Love" әні "Оскар" сыйлығын ең үздік ән номинациясында жеңіп алды және Day-дің АҚШ-тағы төртінші бірінші хит-синглы болды. 1950 мен 1953 жылдар аралығында оның алты кино мюзиклінің альбомдары Top 10-ға енді, оның ішінде үшеуі бірінші орынға жетті. Bob Cummings-пен "Lucky Me" (1954) және Frank Sinatra-мен "Young at Heart" (1955) фильмдерін түсіргеннен кейін Day Warner Brothers компаниясымен келісімшартын жаңартпауды шешті. Осы кезеңде Day-дің өзінің "The Doris Day Show" атты радио бағдарламасы болды, ол 1952–1953 жылдары CBS арнасында көрсетілді.

Жетістік (19551958)

Бастапқыда музыкалық комедия актрисасы ретінде танылған Дей, өзінің шеберлігін кеңейту үшін көбірек драмалық рөлдерді қабылдай бастады. Оның 1955 жылғы «Маған махаббат немесе мені тастап кет» фильмінде әнші Рут Этинг рөліндегі керемет ойыны, Джеймс Кагниден жоғары бағаланып, сыншылардың мақтауына және коммерциялық табысқа ие болды. Бұл Дейдің сол кезге дейінгі ең сәтті фильмі болды. Кагни оның «кәдімгі, қарапайым идеяны күрделендірмей, тікелей жеткізе білу қабілеті» бар екенін айтты және оның өнерін 1945 жылғы Бродвей қойылымы «Шышталған менгажериядағы» Лорет Тейлордың ойынымен салыстырды. Дей бұл өзінің ең жақсы фильмдегі рөлі деп есептейді. Фильмнің продюсері Джо Пастернак: «Дорис «Оскарға» ұсынылмағанына қатты таң қалдым», – деді. Фильмнің саундтрек-альбомы No.1 хитке айналды. Дей, Альфред Хичкоктың 1956 жылғы «Тым көп білген адам» триллерінде Джеймс Стюартпен бірге ойнады. Ол фильмде «Que Sera, Sera (Болғаны болсын)» әнін орындады, ол «Үздік түпнұсқа ән» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ «We'll Love Again» әні де орындалды. Бұл фильм Дейдің бокс-офисте алғашқы ондыққа енген 10-шы фильмі болды. Ол Луи Жорданмен бірге «Жули» (1956) фильмінде басты рөлді сомдады. Үш драмалық фильмнен кейін Дей, Джон Райтпен бірге Бродвейдегі аттас пьеса бойынша «Пижама ойыны» (1957) фильмінде музыкалық және комедиялық жанрға оралды. Ол Кларк Гейбл мен Гиг Янгпен бірге Paramount компаниясының «Учительский питомец» (1958) комедиясында ойнады. Ричард Видмарк пен Гиг Янгпен бірге «Сүйіспеншілік туннелі» (1958) романтикалық комедиясында және Джек Леммонмен бірге «Жейнге солай болды» (1959) фильмінде түсті. Billboard журналының жылдық диско-жокейлер арасындағы сауалнамасы бойынша Дей он жыл бойы (1949-1958) тоғыз рет №1 әнші атанды, бірақ әнші ретіндегі оның сәттілігі мен танымалдылығы енді кассадағы табысынан көлеңкеде қалды.

Бокс-офис табысы (1959 1968)

1959 жылы Дей киноактриса ретінде ең табысты кезеңін бастады, оның алғашқы романтикалық комедиясы «Жастық сүйісі» (Pillow Talk, 1959) болды. Бұл фильмде оның өмір бойы досы болған Рок Хадсон және Тони Рэндалл да түсті. Дей «Ең үздік әйел актер» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды, бұл оның мансабындағы жалғыз «Оскар» номинациясы еді. Дей, Хадсон және Рэндалл тағы екі фильмде бірге ойнады: «Сүйгенім қайта кел» (Lover Come Back, 1961) және «Маған гүл жіберме» (Send Me No Flowers, 1964). Дей Дэвид Нивен және Жанис Пейджбен бірге «Дайзилерді жемеңдер» (Please Don't Eat the Daisies, 1960) фильмінде, ал Кэри Грантпен «Минктің тиісі» (That Touch of Mink, 1962) комедиясында ойнады. 1960 және 1962-1964 жылдары ол прокатта бірінші орынды иеленді, әйелдер арасында бұл көрсеткішті төрт рет қайталауға Ширли Темплтен басқа ешкім жете алмады. Ол үздік әйел актер ретінде жеті рет «Лорел» сыйлығын алып, бұрынғы жетістігін ешкім тағы да қайталаған жоқ. Дей Джеймс Гарнермен «Бәрінің қызықтылығы» (The Thrill of It All) фильмінен бастап, содан кейін «Жол бер, жаным» (Move Over, Darling, екеуі де 1963) фильмдерінде бірге жұмыс істеді. Оның ұлының қатысуымен жазылған «Жол бер, жаным» әні Ұлыбританияда 8-орынды иеленді. Осы комедиялық фильмдердің арасында Дей Рекс Харрисонмен «Түн ортасындағы тігізгіш» (Midnight Lace, 1960) триллерінде түсті, бұл «Газ жарығы» атты сахналық триллерінің жаңа нұсқасы болды. Дейдің келесі фильмі «Мазаламаңдар» (Do Not Disturb, 1965) көрермендерге ұнады, бірақ оның танымалдығы тез төмендеді. 1960 жылдардың соңында, сексуалдық революция кезеңінде, кейбір сыншылар мен комиктер Дейді «әлемдегі ең ескі бойжеткен» деп атады, ол үздік кассалық жұлдыздар тізімінен шығып, «Шыны түбі бар қайық» (The Glass Bottom Boat, 1966) фильмімен соңғы рет ондыққа енді. Оның бас тартқан рөлдерінің бірі «Бітіруші» (The Graduate) фильміндегі миссис Робинсон рөлі еді, ол ақырында Энн Бэнкрофтқа доста болды. Өзінің естеліктерінде Дей бұл рөлді моральдық себептермен қабылдамағанын, сценарийді «вульгарлық және ұятсыздыққа толы» деп тапқанын айтты. Дей 1967 жылы «Джозидің балладасы» (The Ballad of Josie) вестерн фильмінде ойнады. Сол жылы Дей «The Love Album» альбомын жазды, бірақ ол 1994 жылға дейін жарық көрмеді. 1968 жылы ол «Жарықтар өшірілгенде қайда болдың?» (Where Were You When the Lights Went Out?) комедиялық фильмінде түсті, бұл фильм 1965 жылдың 9 қарашасында Солтүстік-шығыста болған қараңғылық туралы айтады. Оның соңғы көркем фильмі «Алтыға егіс алып бересіз» (With Six You Get Eggroll) комедиясы 1968 жылы шықты. 1959 жылдан 1970 жылға дейін Дей сегіз комедияда және бір драмадағы ең жақсы әйел рөлі үшін тоғыз «Лорел» сыйлығына ұсынылды (және төрт рет жеңіп алды). 1959 жылдан 1969 жылға дейін ол үш комедияда, бір драмада («Түн ортасындағы тігізгіш»), бір мюзиклде («Жумбо») және телесериалындағы ең жақсы әйел рөлі үшін алты «Алтын глобус» номинациясын алды.

In 1959, Day entered her most successful phase as a film actress with a series of romantic comedies beginning with Pillow Talk (1959), costarring Rock Hudson, who became a lifelong friend, and Tony Randall. Day received a nomination for an Academy Award for Best Actress, her only career Oscar nomination. Day, Hudson and Randall appeared in two more films together, Lover Come Back (1961) and Send Me No Flowers (1964). Along with David Niven and Janis Paige, Day starred in Please Don't Eat the Daisies (1960) and with Cary Grant in the comedy That Touch of Mink (1962). During 1960 and the 1962 1964 period, she ranked No. 1 at the box office, the second woman to be No. 1 four times, an accomplishment equaled by no other actress except Shirley Temple. She set a record that has yet to be matched by receiving seven consecutive Laurel Awards as the top female box office star. Day teamed with James Garner starting with The Thrill of It All, followed by Move Over, Darling (both 1963). The film's theme song "Move Over Darling", cowritten by her son, reached No. 8 in the UK. Between these comedic film appearances, Day costarred with Rex Harrison in the thriller Midnight Lace (1960), an update of the stage thriller Gaslight. Day's next film Do Not Disturb (1965) was popular with audiences, but her popularity soon waned. By the late 1960s, in the period of the emerging sexual revolution, some critics and comics dubbed Day "The World's Oldest Virgin," and she slipped from the list of top box office stars, last appearing in the top ten with the hit film The Glass Bottom Boat (1966). Among the roles that she declined was that of Mrs. Robinson in The Graduate, a role that eventually went to Anne Bancroft. In her memoirs, Day said that she had rejected the part on moral grounds, finding the script "vulgar and offensive." Day starred in the Western film The Ballad of Josie in 1967. That same year, Day recorded The Love Album, although it was not released until 1994. In 1968, she starred in the comedy film Where Were You When the Lights Went Out? about the Northeast blackout of November 9, 1965. Her final feature, the comedy With Six You Get Eggroll, was released in 1968. From 1959 to 1970, Day received nine Laurel Award nominations (and won four times) for best female performance in eight comedies and one drama. From 1959 through 1969, she received six Golden Globe nominations for best female performance in three comedies, one drama (Midnight Lace), one musical (Jumbo) and her television series.

Банкрот және теледидар мансабы

1968 жылы 20 сәуірде үшінші күйеуі Мартин Мелчер қайтыс болғаннан кейін, Дей Мелчер мен оның бизнес-серіктесі және кеңесшісі Джером Бернард Розенталдың оның тапқан ақшасын бекерге жұмсап, оны үлкен қарызға батырғанын білгенде қатты ойран болды. Розенталь 1949 жылдан бері оның адвокаты болған, ол екінші күйеуі, саксофонист Джордж В. Вайдлерге қарсы ажырасу ісінде оны қорғаған. Дей 1969 жылғы ақпанда Розентальға қарсы сотқа жүгінді және 1974 жылы сотта жеңіске жетті, бірақ 1979 жылы келісімге келгенге дейін ешқандай өтемақы алмады. Дэй сондай-ақ Мелчердің оны "Дорис Дэй Шоу" телесериалына міндеттіді екенін білгенде көңілі қалды. Дей теледидарда өнер көрсетуді ұнатпады, бірақ сериалды аяқтауға міндетті деп ойлады. Сериалдың тақырып әні ретінде "Que Sera, Sera" әнінің жаңадан жазылған нұсқасы қолданылды. Дэй қарыздарын өтеу үшін жұмыс істеуге тура келгендіктен, шоумен табандылық танытты, бірақ CBS шығармашылық бақылауды өзіне және ұлына өткізгеннен кейін ғана. Шоу бес жыл бойы сәтті болды, бірақ актерлік құрамы мен мазмұнының маусым сайын өзгеруімен есте қалды. 1973 жылы телесериал аяқталғаннан кейін Дэй актерлық мансабынан көп бөлігімен кетіп қалды, бірақ "The Doris Mary Anne Kappelhoff Special" (1971) және "Doris Day Today" (1975) екі телеарналық арнайы бағдарламасын аяқтады, сондай-ақ 1970 жылдары түрлі шоуларда қонақ ретінде болды. 1985-86 жылдары Дэй Christian Broadcasting Network (CBN) телеарнасында "Дорис Дэйдің ең жақсы достары" атты жеке ток-шоуын жүргізді. Телеарна 26 бөлімнен кейін, бүкіл әлемде танымал болғанына қарамастан, шоуды тоқтатты. Бір бөлімінде Рок Хадсон қатысты, ол ЖИТС-тің алғашқы белгілерін көрсетіп жатқан еді, оның ішінде ауыр салмақ жоғалту және шаршау. Ол сол жылы осы аурудан қайтыс болды. Кейін Дэй: "Ол өте ауыр сырқаттанған еді. Бірақ мен оған мән бермей, сыртқа шығып, оны құшақтап: "Сені көргеніме қанша қуаныштымын!" дедім", - деді.

1980 және 1990 жылдар

1985 жылдың қазан айында Калифорния Жоғарғы соты Розентальдың заңгерлік қателік жасады деген айыптама бойынша Дейге тағайындалған көп миллиондық өтемақыға қатысты шағымын қабылдамады және алғашқы соттың және апелляциялық соттың Розентальдың дұрыс әрекет етпегені туралы шешімін қолдады. 1986 жылдың сәуірінде АҚШ Жоғарғы соты төменгі соттың шешімін қараудан бас тартты. 1987 жылдың маусым айында Розенталь өзін жылжымайтын мүлікке салған инвестицияларында миллиондаған доллар алдап кеткенін мәлімдеген адвокаттарға қарсы 30 миллион долларлық талап арыз берді. Ол Дейді «ерікті емес, қалаусыз талапкер, оның келісімін алу мүмкін емес» деп сипаттап, оны бірге сотталушы деп атады. Розенталь Дейдің жоғалтқан ақшасының көп бөлігінің себебі, үш қонақүйді зиянға сатуға кеңес берген, сондай-ақ Кентукки және Огайодағы мұнай кен орындарын жоғалтуға себеп болған басқа адвокаттардың ақылсыз кеңестері болғанын мәлімдеді. Ол инвестицияларды ұзақ мерзімді жоспар бойынша жасағанын және құны артқанша сатпақ емес екенін айтты. 1970 жылы екі қонақүй шамамен 7 миллион долларға сатылды, ал 1986 жылы олардың құны 50 миллион долларды құрады. Терри Мелчер әкесінің ерте қайтысы Дейді қаржылық қиындықтан сақтады деді. Мартин Мелчердің өзі Розентальдың құрбаны болғаны белгісіз, ал Дей оның ешқандай қасақана бұзушылық жасағанын кінәлі деп санамайтынын, ол «жасыраушы адамға сеніп қалғанын» мәлімдеді. Автор Дэвид Кауфман Дейдің бұрынғы әріптесі Луи Жордан Дейдің күйеуін ұнатпағанын айтты, бірақ Дейдің Мелчер туралы жария мәлімдемелері бұл пікірге қайшы келеді. Дей 1989 жылдың наурызында 61-ші «Оскар» марапаттау салтанатында Патрик Суэйз бен Марвин Хамлишпен бірге «Ең үздік түпнұсқа музыка» сыйлығын табыс етуге жоспарлаған болатын, бірақ суарнадан жарақат алғандықтан қатыса алмады. 1981 жылы Дей Огайо Әйелдерінің Даңқ залына енгізілді және 1989 жылы мансаптық жетістіктері үшін Сесил Б. Демилл сыйлығын алды. 1994 жылы Дейдің «Greatest Hits» альбомы британдық хит-парадтарға енді.

In October 1985, the Supreme Court of California rejected Rosenthal's appeal of the multimillion dollar judgment awarded to Day in her suit against him for legal malpractice and upheld the conclusions of a trial court and an appeals court that Rosenthal had acted improperly. In April 1986, the U. S. Supreme Court refused to review the lower court's judgment. In June 1987, Rosenthal filed a $30 million lawsuit against lawyers whom he claimed had cheated him out of millions of dollars in real estate investments. He named Day as a codefendant, describing her as an "unwilling, involuntary plaintiff whose consent cannot be obtained." Rosenthal claimed that much of the money that Day had lost was the result of the unwise advice of other attorneys who had suggested that she sell three hotels at a loss, as well as some oil leases in Kentucky and Ohio. He claimed that he had made the investments under a long term plan and did not intend to sell them until they appreciated in value. Two of the hotels sold in 1970 for about $7 million, and their estimated worth in 1986 was $50 million. Terry Melcher stated that his father's premature death saved Day from financial ruin. It was not known whether Martin Melcher had himself been duped by Rosenthal, and Day stated publicly that she believed him to be innocent of any deliberate wrongdoing, stating that he "simply trusted the wrong person." Author David Kaufman asserts that Day's former costar Louis Jourdan, maintained that Day disliked her husband, but Day's public statements regarding Melcher appear to contradict that assertion. Day was scheduled to present, along with Patrick Swayze and Marvin Hamlisch, the award for Best Original Score Oscar at the 61st Academy Awards in March 1989, but she suffered a deep leg cut from a sprinkler and was unable to attend. Day was inducted into the Ohio Women's Hall of Fame in 1981 and received the Cecil B. DeMille Award for career achievement in 1989. In 1994, Day's Greatest Hits album entered the British charts.

2000 жылдар

Дэй өзінің туған күнін жыл сайынғы Дорис Дэй музыка марафонымен тойлады. Ол Америка кино институтының және Кеннеди орталығының құрмет көрсету ұсыныстарын қабылдамады, себебі екеуі де сыйлық алушының жеке қатысуын талап етеді. 2004 жылы ол ойын-сауық индустриясындағы жетістіктері және жануарлардың құқықтарын қорғау жұмысы үшін президент Джордж Буштан «Азаттық медалін» алды. Президент Буш былай деді: «Сол жылдардан бері ол өзінің жанкүйерлерін қуантып, теледидар мен кинодағы өзінің жан-жақты талантын көрсетті. Ол Жимми Стюарттан Рональд Рейганға, Рок Хадсоннан Джеймс Гарнерге дейін көрнекті актерлермен бірге түсті. Огайо штатының Эванстон қаласынан Дорис Марианна фон Каппельхоффтың (sic) әртіс болуға шешім қабылдаған күні Америка үшін жақсы күн болды. Ол жануарлардың әл-ауқаты үшін жан-жақты күш жұмсады. Дорис Дэй – ұлылардың бірі, және Америка оның сүйіктісін әрқашан жақсы көреді». The Hollywood Reporter журналының хабарлауынша, академия оған бірнеше рет құрметті «Оскар» сыйлығын ұсынған, бірақ ол киноиндустрияны өзінің өткен өмірінің бір бөлігі деп есептегендіктен, одан бас тартты. 2008 жылы Дэй өмір бойы музыкада жеткен жетістіктері үшін «Грэмми» сыйлығын алды, бірақ ол да қатыспады. Дэй 1998, 1999 және 2012 жылдары «Sentimental Journey», «Secret Love» және «Que Sera, Sera» әндерін жазғаны үшін «Грэмми даңқы залы» сыйлығына ие болды. Ол 2007 жылы «Хит-парад даңқы залына» енгізілді, ал 2010 жылы Әншілер қоғамының алғашқы «Аңыз» сыйлығын алды. Альбом – Дэйдің ұлы Терри Мелчер продюсерлік еткен, бұрын жарық көрмеген жазбалардың жинағы. Тректердің ішінде 1970-ші жылдардағы Джо Кокердің «You Are So Beautiful» хиті, Beach Boys-тің «Disney Girls» және «My Buddy» сияқты джаз стандарттары бар, оны Дэй алғаш рет «I’ll See You in My Dreams» (1951) фильмінде орындаған. АҚШ-та альбом Amazon-ның бестселлер тізімінде 12-орынға ие болды және Дорис Дэйдің жануарлар лигасына қаражат жинауға көмектесті. Дэй жаңа материалдан тұратын альбоммен Ұлыбританияның Топ-10 тізіміне енген ең егде жастағы әртіс атанды. 2012 жылдың қаңтар айында Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығы Дэйге өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық табыс етті. 2014 жылдың сәуір айында Дэй күтпеген жерден Doris Day Animal Foundation жыл сайынғы қайырымдылық шарасына қатысты. Клинт Иствуд 2015 жылы режиссерлік етпек болған фильмде Дэйге рөл ұсынды, бірақ ол кейін бас тартты. 2016 жылы туған күніне орай Дэй ABC телеарнасына телефон арқылы сұхбат берді, оған оның өмірі мен мансабынан фотосуреттер қоса берілді.

Day participated in celebrations of her birthday with an annual Doris Day music marathon. She declined tribute offers from the American Film Institute and the Kennedy Center Honors because they both require that recipients attend in person. In 2004, she was awarded the Presidential Medal of Freedom by President George W. Bush for her achievements in the entertainment industry and for her work on behalf of animals. President Bush stated:blockquote|text=In the years since, she has kept her fans and shown the breadth of her talent in television and the movies. She starred on screen with leading men from Jimmy Stewart to Ronald Reagan, from Rock Hudson to James Garner. It was a good day for America when Doris Marianne von Kappelhoff (sic) of Evanston, Ohio decided to become an entertainer. It was a good day for our fellow creatures when she gave her good heart to the cause of animal welfare. Doris Day is one of the greats, and America will always love its sweetheart. According to The Hollywood Reporter, the academy had offered her the honorary Oscar multiple times, but she declined as she saw the film industry as a part of her past life. Day received a Grammy for Lifetime Achievement in Music in 2008, albeit again in absentia. Day received Grammy Hall of Fame Awards in 1998, 1999 and 2012 for her recordings of "Sentimental Journey", "Secret Love" and "Que Sera, Sera", respectively. She was inducted into the Hit Parade Hall of Fame in 2007, and in 2010 received the first Legend Award presented by the Society of Singers. The album is a compilation of previously unreleased recordings produced by Day's son Terry Melcher. Tracks include the 1970s Joe Cocker hit "You Are So Beautiful", the Beach Boys' "Disney Girls" and jazz standards such as "My Buddy", which Day originally sang in the film I'll See You in My Dreams (1951). In the U. S., the album reached No. 12 on Amazon's bestseller list and helped raise funds for the Doris Day Animal League. Day became the oldest artist to score a UK Top 10 with an album featuring new material. In January 2012, the Los Angeles Film Critics Association presented Day with a Lifetime Achievement Award. In April 2014, Day made an unexpected public appearance to attend the annual Doris Day Animal Foundation benefit. Clint Eastwood offered Day a role in a film that he was planning to direct in 2015, but she eventually declined. Day granted ABC a telephone interview on her birthday in 2016 that was accompanied by photos of her life and career.

Жануарлардың әл-ауқатын қорғау және АИТВ/СПИД белсенділігі

"Адам көп біледі" фильмін түсіру барысында Дей базардағы жануарларға жасалған қатыгездікті көрді және жануарларға қарсы зұлымдыққа қарсы күресуге шақырылды. Фильмде қолданылған жануарлардың өмірлік жағдайына қатты ренжіді, сондықтан оларға жеткілікті тамақ пен тиісті күтім болмаса, жұмыс істеуден бас тартты. Фильмдік компания жануарларға тамақ беру үшін арнайы орындар ұйымдастырып, Дей жұмысқа оралуға келісетініне дейін оларды күнделікті тамақтандырды. 1971 жылы ол "Актерлер және басқалар жануарлар үшін" қорының құрылысына қатысты және Мэри Тайлер Мур, Энджи Дикинсон және Джейн Медоузбен бірге тері киюге қарсы газет жарнамаларында өнер көрсетті. 1978 жылы Дэй Дорис Дэйтің үй жануарлары қорының, қазіргі Дорис Дэй жануарлар қорының (DDAF) негізін қалады. 501(c)(3) статусына ие тәуелсіз коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы DDAF жануарлардың әл-ауқатын арттыруға бағытталған басқа да коммерциялық емес ұйымдарды қаржылай қолдайды. Дорис Дэй жануарлар қорының қызметін толықтыру мақсатында 1987 жылы Дэй Дорис Дэй жануарлар лигасының (DDAL) құрылысын ұйымдастырды, ол жануарлардың мүддесін қорғайтын ұлттық коммерциялық емес азаматтық лоббилік ұйым. Дэй АҚШ Конгресінде жануарлардың қамын қорғайтын заңдарды қолдау үшін бірнеше рет белсенді түрде лоббилік жұмыс жүргізді және 1995 жылы жыл сайынғы Әлемдік стерилизация күнін ұйымдастырды. 2006 жылы DDAL АҚШ-тың Адамгершілік қоғамына (HSUS) біріктірілді. Жылқыларды құтқару және асырап алу орталығы, зорлық-зомбылыққа ұшыраған және қараусыз қалған жылқыларға көмек көрсетеді, 2011 жылы Техас штатының Мурчисон қаласында Дэйдің қайтыс болған досы, жазушы Кливленд Амори құрған жануарлар бейіштерінің жерінде ашылды. Дэй орталықты құруға 250 000 доллар көмектесті. 2020 жылдың сәуірінде Дэйдің 1100 заттан тұратын аукционы Дорис Дэй жануарлар қорына 3 миллион доллар таптырды. Дорис Дэй көп жылдар бойы ЖИТС/АИДС туралы хабардарлықты арттыруға белсенді қатысты. Оның басты мақсаты – ЖИТС/АИДС зерттеулері үшін ақпарат тарату және қаржы жинау болды. Ол ЖИТС/АИДС-ке байланысты қайырымдылық ұйымдары үшін бірнеше қаржы жинау шараларын ұйымдастырды және ауруға шалдыққан адамдарға көмек көрсету үшін зерттеулерге және бағдарламаларға қаржылай үлес қосты. 2011 жылы канадалық "Gay Globe" журналы Дорис Дэйге құрмет көрсетіп, оны #79 санының мұқабасында жариялады.

During the filming of The Man Who Knew Too Much, Day observed the mistreatment of animals in a marketplace scene and was inspired to act against animal abuse. She was so appalled at the conditions with which the animals used in filming were kept that she refused to work unless they received sufficient food and proper care. The production company erected feeding stations for the animals and fed them every day before Day would agree to return to work. In 1971, she cofounded Actors and Others for Animals and appeared in a series of newspaper advertisements denouncing the wearing of fur along with Mary Tyler Moore, Angie Dickinson and Jayne Meadows. In 1978, Day founded the Doris Day Pet Foundation, now the Doris Day Animal Foundation (DDAF). An independent nonprofit 501(c)(3) grant giving public charity, DDAF funds other nonprofit causes that promote animal welfare. To complement the Doris Day Animal Foundation, Day formed the Doris Day Animal League (DDAL) in 1987, a national nonprofit citizens' lobbying organization on behalf of animals. Day actively lobbied the United States Congress in support of legislation designed to safeguard animal welfare on a number of occasions, and in 1995 she originated the annual World Spay Day. The DDAL merged into the Humane Society of the United States (HSUS) in 2006. The Doris Day Horse Rescue and Adoption Center, which helps abused and neglected horses, opened in 2011 in Murchison, Texas on the grounds of an animal sanctuary started by Day's late friend, author Cleveland Amory. Day contributed $250,000 toward the founding of the center. A posthumous auction of 1,100 of Day's possessions in April 2020 generated $3 million for the Doris Day Animal Foundation. Doris Day actively engaged in HIV/AIDS awareness for many years. Her commitment was primarily focused on raising awareness and fundraising for HIV/AIDS research. She co organized several fundraising events for HIV/AIDS related charities and provided financial contributions to research and support programs for individuals affected by the disease. In 2011, the Canadian magazine Gay Globe paid tribute to Doris Day by featuring her on the cover of their #79 edition.

Жеке өмір

Дейдің жалғыз баласы – музыка продюсері және ән жазушы Терри Мелчер болды. Ол 1960 жылдары "Hey Little Cobra" әнімен "Рип Чордс" атымен танымал болғаннан кейін, "The Byrds", "Paul Revere & the Raiders" және "The Beach Boys" сияқты топтармен жұмыс істейтін сәтті продюсерге айналды. 1960 жылдардың соңында Мелчер Чарльз Мэнсонмен танысып, оны жазу шарттарына қол қоюға жайлы ойлады. 1969 жылдың тамызында Мэнсонның ұйымдастыруымен Тейт қаны төгілді, бұл қылмыс Мелчер бұрын тұрған Бенедикт Каньон үйінде болды. Мелчер 2004 жылдың қараша айында меланомадан қайтыс болды. 1980 жылдардан бері Дей Кармель-бай-те-Сиде "Cypress Inn" деп аталатын қонақ үйге ие болды, ол 1999 жылы "Architectural Digest" журналында жарияланған, жануарларды қабылдайтын алғашқы қонақ үйлердің бірі болды.

Некелер

Дей төрт рет үйленген. 1941 жылдың сәуірінен 1943 жылдың ақпанына дейін ол Барни Рапптың тобында танысқан тромбоншы Ал Джорденмен (1917–1967) үйленген. Джорден, шизофрениямен ауырған адам, өз-өзіне қол жұмсады. Дэй жүкті болғанда және түсік жасатудан бас тартқанда, ол оны түсікке түсіру үшін ұрып-сапқылаған. 1942 жылы олардың Терренс Пол Джорден атты ұлы дүниеге келді, ал ол Дейдің үшінші күйеуі қабылдаған кезде Мелчер тегін алды. Оның екінші некесі 1946 жылдың 30 наурызынан 1949 жылдың 31 мамырына дейін саксофонист және актриса Вирджиния Вейдлердің ағасы Джордж Уильям Вейдлермен (1926–1989) болды. 1951 жылдың 3 сәуірінде, 29 жасқа толған күні, Дей өзінің көптеген фильмдерін түсірген американдық кинопродюсер Мартин Мелчерге (1915–1968) үйленді. Неке 1968 жылдың сәуірінде ол қайтыс болғанға дейін сақталды. Дей мен Мелчер екеуі де христиан ғалымдары болғандықтан, ол белгілі бір уақытқа дейін дәрігерге көрінбей, денсаулығында қатерлі ісікке ұқсас белгілерді байқады. Мелчердің қайтысынан кейін Дей Христиан Ғылымынан алшақтап, Кэтрин Кулман сияқты харизматикалық протестанттарға жақындады, бірақ христиан ғылымының ілімі мен тәжірибесіне деген қызығушылығын жоғалтпады. Дейдің төртінші некесі 1976 жылдың 14 сәуірінен 1982 жылдың 2 сәуіріне дейін Барри Комденмен (1935–2009) болды. Ол Дейдің сүйікті мейрамханасының метрдотелі болды. Ол Дейдің иттерді қатты жақсы көретінін білгендіктен, оған мейрамханадан шығарда ет қалдықтары мен сүйектерден толтырылған қапты сыйлап, оның көңілін жақсылыққа бұрды. Кейін ол Дей өзіне қарағанда «жануар достарына» көбірек мән беретінін айтты. Ол өмір бойы республикашыл болды. 2019 жылдың 4 сәуірінде The Hollywood Reporter журналына берген сұхбатында, 97 жасқа толғаннан кейін, Дей 1978 жылы құрылған Дорис Дей жануарлар қорының жұмысы туралы айтты. Өзінің сүйікті фильмін атауын сұрағанда, ол «Calamity Jane» деп жауап берді: «Мен өсіп келе жатқанда еркек бала едім, ал ол ойнауға өте қызықты кейіпкер болды. Әрине, музыка да керемет болды, әсіресе «Сырлы махаббат» әні өте әдемі». Оның туған күнін тойлау үшін Дейдің жанкүйерлері жыл сайын наурыз айының соңында Калифорния штатының Кармель-бай-зе-Си қаласында үш күндік тойға жиналады. Бұл шара сонымен қатар оның жануарлар қоры үшін қаражат жинауға арналған. 2019 жылғы шарада оның 60 жылдығын тойлау үшін «Жастық әңгімелер» (1959) фильмі көрсетілді. Фильм туралы Дей: «Мен досым Рокпен жұмыс істеуге өте қуандым. Біз бірге түсірген үш фильмде күліп, жақсы достас болдық. Мен оны сағынамын», деді. Дейдің өтініші бойынша, қоры ешқандай жерлеу рәсімі, ескерткіш немесе басқа да қоғамдық ескерткіштер болмайтынын хабарлады.

Day was married four times. From April 1941 to February 1943, she was married to trombonist Al Jorden (1917–1967), whom she met in Barney Rapp's band. Jorden, a violent schizophrenic, committed suicide. When Day became pregnant and refused to have an abortion, he beat her in an attempt to force a miscarriage. Their son was born Terrence Paul Jorden in 1942, and he adopted the surname of Melcher when he was adopted by Day's third husband. Her second marriage was to George William Weidler (1926–1989), a saxophonist and brother of actress Virginia Weidler, from March 30, 1946, to May 31, 1949. Day married American film producer Martin Melcher (1915–1968), who produced many of her films, on April 3, 1951, her 29th birthday, and the marriage lasted until he died in April 1968. As Day and Melcher were both Christian Scientists, she refused to visit a doctor for some time after experiencing symptoms that might have suggested cancer. Following Melcher's death, Day separated from the Church of Christ, Scientist and grew close to charismatic Protestants such as Kathryn Kuhlman, although she never lost interest in Christian Science teaching and practice. Day's fourth marriage was to Barry Comden (1935–2009) from April 14, 1976, until April 2, 1982. He was the maître d'hôtel at one of Day's favorite restaurants. He knew of her great love of dogs and endeared himself to her by giving her a bag of meat scraps and bones as she left the restaurant. He later complained that Day cared more for her "animal friends" than for him. She was a lifelong Republican. In a rare interview with The Hollywood Reporter on April 4, 2019, the day after her 97th birthday, Day talked about her work on the Doris Day Animal Foundation, founded in 1978. Asked to name the favorite of her films, she answered with Calamity Jane: "I was such a tomboy growing up, and she was such a fun character to play. Of course, the music was wonderful, too—'Secret Love,' especially, is such a beautiful song." To commemorate her birthday, Day's fans gathered in late March each year for a three day party in Carmel by the Sea, California. The event was also a fundraiser for her animal foundation. During the 2019 event, there was a special screening of her film Pillow Talk (1959) to celebrate its 60th anniversary. Speaking about the film, Day stated that she "had such fun working with my pal, Rock. We laughed our way through three films we made together and remained great friends. I miss him." As requested by Day, the foundation announced that there would be no funeral services, grave marker or other public memorials.