Кіріспе

Христиан шіркеуінің дәстүрлі бөлімдері Эзотерикалық діни ұйым

Универсалды және жеңіске жететін шіркеу (CUT) – 1975 жылы АҚШ-та Элизабет Клэр Профет құрған Жаңа дәуір діни ұйымы. Шіркеу штаб-пәтері Гардинер, Монтана қаласының жанында орналасқан, және шіркеудің 20-дан астам елде жергілікті қауымдары бар. Теософия мен «Менмін» (I AM) ілімінің ықпалымен, шіркеу 1958 жылы Марк Л. Профет құрған «Саммит Лайтхаус» (The Summit Lighthouse) ретінде пайда болды. Ол өзінің Көтерілген Шеберлерден адамзатқа хабар жеткізуші болғанын мәлімдеді. 1961 жылы ол Элизабет Клэр Профетке үйленді, оны да хабаршы деп жариялады. 1965 жылы олар Колорадо-Спрингс қаласына көшіп барды. 1975 жылы Марк қайтыс болды, ал Элизабет ұйымды Универсалды және жеңіске жететін шіркеу деп қайта құрды. Профеттің болжамдары көбінесе апаттық сипатта болды, ядролық соғыс жақын екенін айтты. Шіркеу Монтанадағы Royal Teton Ranch фермасында қауымдастық құрды, онда бірнеше жер астындағы бомбалаудан қорғаныш алаңдарын салды. 1990 жылдың наурыз айында, Профеттің АҚШ-қа ядролық шабуыл жасалатыны туралы хабарлауына жауап ретінде, шіркеу мүшелері осы алаңдарға тығылып кірді. 1990 жылдары Профет Альцгеймер ауруына шалдыққан кезде, шіркеуде қайта ұйымдастыру жүрді, нәтижесінде мүшелер саны айтарлықтай азайды және түрлі топтар бөлініп кетті. CUT-тің мәлімдемесінше, адам өмірінің мақсаты – әрбір адамның рухани эволюция арқылы Көтерілуге жетуі. CUT Көтерілген Шеберлердің адамзат қоғамын жетілдіру жоспарларын «Қараңғы күштер» тоқтатып отыр дегенді үйретті, олардың ішінде коммунистер және басқа да солшыл жақтастар, федералды үкімет, дәстүрлі діндер және ғарыздық тіршілік иелері бар. Мыңжылдықтар тобы, жаһандық жаман карманың жиналуы апаттық құлпыруға алып келеді деп санайды – олар 1990 жылы оқиғаның орын алатынын болжады. CUT-тің өркендеген кезеңіндегі жақтастарының саны 10 000-нан 50 000-ға дейін бағаланды. Шіркеу көптеген дауларды тудырды, антикульт қозғалысындағы сыншылар оны «культ» деп атады.

Анықтама және сыныптау

Универсалды және жеңіске жететін шіркеу жаңа діни қозғалыс ретінде жіктеледі, ал географтар Пол Старрс пен Джон Райт оны секта деп атады. Ол сондай-ақ "Жаңа дәуір" ұйымы ретінде де сипатталды. Мелтон оны "Батыс метафизикалық дәстүрінің" бір бөлігі деп сипаттады. Католик шіркеуі көктегі христиандарды білдіретін "Church Militant and Church Triumphant" деген фразаны қолданды. 1895 жылы Мэри Бейкер Эдди өзінің алғашқы шіркеу нұсқауында өзі құрған шіркеуге қатысты "универсалды" және "жеңіске жететін" терминдерін пайдаланды. 1903 жылғы осы еңбегінің басылымында ол осы терминдерді үлкен әріптермен жазып, шіркеуін "Универсалды және жеңіске жететін шіркеу" деп атады. 1919 жылы Элис А. Бейли, кейбір эзотериктер болашақ ұйымның сілтемесі ретінде қарастыратын, Жаңа дәуір діні 20-ғасырдың соңына қарай пайда болады және ол Универсалды шіркеу деп аталады деп болжады. Алайда Бейлидің сөзі "Универсалды және жеңіске жететін шіркеу" емес, "Универсалды шіркеу" болды, ал Бейлидің "Ақ сиқыр туралы трактат" кітабының 152-бетінде ол өзінің "Универсалды шіркеуінің" шіркеу немесе дәстүрлі ұйым емес, субъективті немесе мистикалық бірлік екенін көрсетті: "Бұл Құдайды сүйетін ішкі топ, интеллектуалды мистиктер, шындықты білушілер, олар ешқандай дінге немесе ұйымға жатпайды, бірақ өздерін Универсалды шіркеудің мүшелері және 'бір-бірінің мүшелері' ретінде қарастырады". "Универсалды және жеңіске жететін шіркеу" деген атты Элизабет Клэр Профет 1973 жылдың 2 шілдесінде көтерілген шебер Портиядан келген хабарда жариялады.

Сенімдер мен тәжірибелер

Діннің әлеуметтанушысы Дэвид Барретт Дүниежүзілік және Жеңісшіл шіркеуді "өзіне тән теологиясы бар" деп сипаттады. CUT адамдардың ішкі құдайлық ұшқынымен туатынын және Құдаймен бірлікке жете алатынын үйретеді. Олардың пікірінше, толық әлеуетіне жеткен адамдар Көтерілген Ұстаздарға айналып, адамзатқа көмектесе алады. Көтерілген Ұстаз Сен-Жермен жан бостандығын ілгерілетуге тырысқан деп есептеледі. Шіркеу Сен-Жерменнің Самуил пайғамбар, Жозеф, Мерлин, Роджер Бэкон, Кристофер Колумб және Фрэнсис Бэкон болып жер бетінде өмір сүргенін үйретті. Сондай-ақ, Сен-Жермен АҚШ Конституциясына шабыттандырды деген сенімді қолдады. CUT өзін яһуди-христиан дәстүрінің бір бөлігі деп жариялады. Ол Назареттен шыққан Исаны өзінің ішкі Құдай санасымен толық байланыста болған және денесінен шыққан соң бірден Құдайға көтерілген Көтерілген Ұстаз ретінде көрсетті. Шіркеу сонымен қатар Исаның 12-ден 30 жасқа дейін Үндістан мен Тибетте білім алғанын мәлімдеді, бұл идеялар "Исаның жоғалған жылдары" және "Исаның жоғалған ілімдері" төрт томдық басылымдарында жарияланды. Олар Магдалалық Мариямды да ілімдеріне енгізіп, оны Көтерілген Ұстаз Магда деп атады. Шіркеу жанның қайта тууы (реинкарнация) бар екенін үйретеді, одан аспанға көтерілу арқылы құтылуға болады.

Мыңжылдық

Шіркеу мыңжылдық болды және 1958 жылы құрылғаннан бері мыңжылдық бейімділіктерді көрсетті. Басқа мыңжылдық топтар сияқты, CUT діни және саяси мәселелерді біріктірді. Ол сондай-ақ утопиялық сипаттамаға ие болды. 1960 жылдардың басынан бастап, бұл топ Аспанға көтерілген шеберлердің адамзатқа арналған жоспарына Пайғамбарлар "Қараңғы күштер" немесе "Құлағандар" деп атаған күштер қарсы тұрғанын мәлімдеді. Марк Профет қараңғы күштердің өкілдерінің әлемдік коммунизмде, солшыл топтарда және биліктегі элиталарда ең анық көрінетініне сенді. Элизабет билік иелері мен коммунистердің бірігіп жұмыс істейтініне сене отырып, "элитаның халықаралық капиталистік/коммунистік құпия конспирациясы" туралы айтты. Саяси ғалым Брэдли К. Уитсел бұл ұстанымды "саяси жағынан өте оңшыл" деп сипаттады. Топтың айтуынша, бұл қиындықтар жаһандық деңгейде теріс карманың өсуінен туындады. Топ осы соңғы заманға деген сенімді Балықтар дәуірінің аяқталуымен және оны келесі Аквариан дәуірімен алмастырумен байланыстырды. Элизабет Профет американдық қоғамды Рим империясының соңғы күндерімен салыстыра отырып, оның күйреуге ұшырағанын көрді. Элизабет Профет Атлантида мифін Құдайдың жоспарынан тайып кеткен қоғамның тағдырын көрсету үшін пайдаланды. Ол атлантистердің зұлымдыққа толып кеткендігі сондықтан Құдай оларды жойғанын, осы зұлымдықтың таралуын болдырмау үшін осылай істегенін мәлімдеді. Ол 1980 жылдары ЖИТС вирусының таралуын апокалипсис сценарийінің тағы бір дәлелі ретінде қарастырып, оның қасақана жасалғанына және "Нұрлылардың" генетикасына зиян келтіру үшін, "Алтын ғасыр" нәсілінің эволюциясын тоқтату мақсатымен қолданылғанына күдіктенді. Шіркеу бұл ядролық апатқа қарсы болды және оның алдын алуға үміттенді. Олар дұғалар мен жарлықтар арқылы осы мақсатқа жетісуге тырысты, сонымен қатар мұндай апаттан аман қалу үшін тірі қалу стратегиясын қабылдады. Шіркеу апокалипсистен шығып, жаңа дәуір құруға үміттенді.

Тазалаулар мен жарлықтар

Афирмациялар мен жарлықтар CUT практикасының маңызды бөлігі болды. Топтың жақтастары жарлықтар деп аталатын сөздерді қайта-қайта айтуға ұсынылды; мұндай амалдың бірнеше қызметі бар деп есептелді, оның ішінде карманы жеңілдету және Жерді нұр күшімен үйлестіру. Декреттеу практикасы бұрын Жаңа ой қозғалысының негізгі тұлғасы Эмма Кертис Хопкинспен қалыптастырылған, кейін Баллардтың I AM тобы оны қабылдады.

Адеп-ахлақ, этика және әлеуметтік көзқарастар

Консервативті моральды қалыптастыра отырып, шіркеу мүшелері әртүрлі әлеуметтік мәселелерде белсенді позиция алуды күтті. Мысалы, бұл отбасы институтын қорғау және абортты айыптауды қамтыды. Бақылаушылар оны оңшыл деп жиі атады; ол солшыл саясатты антиамериканизммен, іздесерлікпен және моральдық құлдыраумен байланысты деп есептеді. Элизабет социализмнің барлық түрлеріне қарсы уағыз айтты, оны әлемдік элитаның қоғамның барлық аспектілерін бақылауға бағытталған қастандығының бір бөлігі деп қарады. Оның орнына ол жекелей тұлғаны бағалау философиясын қанағаттандырды. Палмер мен Абраванель шіркеудің көзқарасын "консервативті республикалық позиция" деп сипаттады. Шіркеудің жамағаттары алкоголь, темекі және есірткіні тұтынуға уәде бермейді. Ұйым қызыл етті аздап қолданатын макробиотикалық диетаны ұсынды. Рок музыкаға көңілі толмайды, кейбір жақтастары оны денсаулыққа зиянды деп санайды.

Шығу тегі

Универсалды және жеңіске жететін шіркеу екі бұрынғы діни қозғалыстан, Теософиядан және «Менмін» қозғалысынан күшті әсер алды. Теософияны негізінен Ресей империясында туып, кейін АҚШ-қа көшіп кеткен Елена Блаватская құрған. Ол 1880 жылдары АҚШ-та өзінің «Ұстаздар» деп аталатын рухани шеберлермен байланысқа түскенін және олардың хабарларын өзінің жарияланымдары арқылы жеткізгенін мәлімдеді. Барретт Теософиялық қоғамды КТУ-ның «рухани ата-бабасы» деп сипаттады. «Менмін» қозғалысы Теософиядан Көтерілген Ұстаздар идеясын қабылдады. 1929 жылы америкалық Гай Баллард Калифорниядағы Шаста тауында Сент-Жермен есімді Көтерілген Ұстазға кездескенін мәлімдеді. Одан кейін ол өзінің ізбасарларына осы Көтерілген Ұстаздардан келген хабарларды жеткізуді бастады. Дінтану ғалымы Дж. Гордон Мелтонның айтуынша, Баллард «[Универсалды және жеңіске жететін] шіркеуінің ой-пікірлері мен практикасының көп бөлігін қалыптастырғанға жауапты». «Менмін» қозғалысы Көтерілген Ұстаздардың АҚШ-ты адамзаттың жаңа алтын ғасыры басталатын орын деп белгілегенін үйретті. Оның саяси ұстанымы оңшыл болды, ол мызғымайтын американдық патриотизммен және қатал коммунизмге қарсылықпен сипатталды, бұл ерекшеліктер КТУ-ға әсер етті. Баллард 1939 жылы қайтыс болды. «Менмін» қозғалысы заңдық мәселелерге тартылған кезде, 1940-1950 жылдары Көтерілген Ұстаздардың хабаршылары деп өзін жариялаған адамдардан жаңа топтар құрылды.

Марк Профет

CUT-қа айналған ұйымның негізін қалаушы Марк Профет 1950-ші жылдары "Менмін" қозғалысынан бөлініп шыққан топтардың біріне қатысқан. Бұл 1954 жылы ресми сабақтар ашқан Фрэнсис Экидің "Азаттық шамы" болды. "Мен – Азаттық шамымын" атты хабарламалары арқылы топ, Көтерілген Ұстаздардан деген жорамалмен алынған хабарларды анонимді түрде жариялады. Профет жұмысшы отбасындағы Пятидесятник болып өскен, Чиппева-Фоллс, Висконсин штатынан шыққан Армия Әуе күштерінің ветераны. Ол Көтерілген Ұстаз Эл Морияның алғаш рет Chippewa Falls маңындағы теміржолға қада жапырып жатқанда оның алдынан шығып, олардың мақсатына қызмет етуін сұрағанын айтқан. Уитсел Профетті Баллардтың қайтысынан соң туған бос орындағы Көтерілген Ұстаздардың "ең белгілі бәсекелес хабаршыларының" бірі деп сипаттады. Профет 1958 жылы "Азаттық шамымен" байланысын үзіп, Вашингтонда, әйелі мен балаларымен бірге 1950-ші жылдардың ортасынан бері тұрып жатқан жерінде өзінің "Саммит шамы" тобын құрды. Бірнеше жыл бойы "Саммит шамы" мен "Азаттық шамы" арасында шиеленіс болды. Профет Көтерілген Ұстаздардан алған хабарларын "Ашрам жазбалары" деп аталатын басылымға басып шығарды, содан кейін оларды мүшелеріне пошта арқылы жіберді, олар сол кезде көбінесе Вашингтонның қалалық аймақтарында тұрды.

Элизабет Пропеттпен кездесу

Пайғамбар солтүстік-шығыс штаттарындағы колледждерде лекциялық тур өткізді. 1961 жылғы сәуірде ол Бостон университетінде сөйледі, онда 21 жастағы саяси ғылымдар студенті Элизабет Клэр Итребергпен (құрметті аты – Вульф) танысты. Неміс әкесі мен швейцариялық анасынан туған, анасы христиан ғылымын ұстанған Элизабет эзотерикаға қызығушылық танытты. Пайғамбар сияқты Элизабет та үйленген еді, бірақ олар тез арада қарым-қатынас орнатып, бұрынғы некелерін жойды және бір-біріне үйленді. 1961-1966 жылдар аралығында Пайғамбар жаңа әйелін Көтерілген Шеберлердің серіктесі болуға баулыды, бұл жұмысты екі Көтерілген Шебер – Мория мен Сент-Жерменнің көмегімен жасағанын мәлімдеді. 1962 жылы Пайғамбарлар Саммит Лайтхаус штаб-пәтерін Ферфаксқа (Вирджиния штаты) көшіріп, үйлерінде оқу орталығын құрды. Олар Lighthouse ішінде адал мүшелердің жақын шеңберін құрды, олар "Жандарды сақтаушылар" (Keepers of the Flame) аталды. Олар сол жерде механикалық баспа станогын сатып алып, "Ашрам жазбаларының" (Ashram Notes) өндірісін ұлғайтуға мүмкіндік алды. Марк Профеттің 1965 жылы жарық көрген "Жансыздықтар" (The Soulless Ones) кітабында ол адамзат қоғамын жетілдіруге Көтерілген Шеберлердің күш-жігеріне қарсы тұратын ғарыштан келген жандарға қатысты алаңдаушылығын білдірді. Пайғамбарлар қысқа мерзімге Виенаға (Вирджиния штаты), ал кейін 1965 жылы Колорадо-Спрингске көшіп барды. Олар қала орталығындағы 19 ғасырға жататын сарайды сатып алды, ол олардың үйіне және Саммит Лайтхаус штаб-пәтеріндей болды; олар оны Ла Турель деп атады. Топтың ең адал мүшелері Пайғамбарлар мен олардың балаларымен бірге осы үйге көшіп келді. Уитцель Колорадоға және Вашингтоннан алысқа көшудің топтың федералды үкіметке деген күмәндануын көрсеткенін айтты; осы кезде топ үкіметтің, дәстүрлі діннің және ғарыштан келген жандардың жердегі кемелдікті құруға жасаған әрекеттеріне қарсы тұру үшін құпия конспирация жасап жатқанына сене бастады. Колорадо-Спрингсте олар "Ашрам жазбаларын" (Ashram Notes) "Даналық маржандары" (Pearls of Wisdom) деп аталатын апталық газетпен алмастырды, ол қызығушылық білдіргендерге тегін таратылып, олардың жұмысына көбірек адамдарды тартуға мүмкіндік берді. Колорадода Саммит Лайтхаус бүкіл ел бойынша Көтерілген Шеберлер кеңесі (Ascended Master Conclaves) деп аталатын конференцияларды ұйымдастырды, олар бастапқыда қала сыртындағы 200 акрлық ранчода өткізілді. 1969 жылы олар Санта-Барбарада "Ана үйі" (Motherhouse) деп аталатын аймақтық оқу орталығын құрды. 1971 жылы бұл орын екі апталық оқу курсын өткізуге пайдаланылды, ол Көтерілген Шеберлер университеті (Ascended Master University) деп аталды. 1970 жылы олар өздерінің ізбасарларының балалары үшін Мария Монтессоридің білім беру теорияларына негізделген Монтессори халықаралық мектебін (Montessori International School) ашты. 1969-1972 жылдар аралығында Пайғамбарлар шетелге сапар шеге бастады – Латын Америкасына, Африкаға, Таяу Шығысқа, Еуропаға және Үндістанға – өздерінің ілімдерін тарату үшін. 1970 жылдар бойында топ мүшелерінің саны айтарлықтай өсті. 1972 жылы Пайғамбарлар өздерінің ілімдерін түсіндіретін "Таудың ең биік шыңына көтеріл" (Climb the Highest Mountain) атты кітап жариялады.

Элизабет Пропеттің басшылығы

1973 жылғы 26 ақпанда Марк Профет кенеттен ұстамадан қайтыс болды, оның 33 жастағы әйелі топтың жалғыз басшысы, сондай-ақ олардың жалғыз Асқақталған Ұстаздардың Хабаршысы болды. Ол Марк Ланэлло деп аталатын Көтерілген Шебер болғанын жариялады; бұл Гай Баллардтың өлімінен кейін Эдна Баллард жасаған мәлімдемеге ұқсас еді. Содан кейін Елизавета Исаның Саммит маяк үйін жаңа формада – Универсалды және Жеңіске Жетер Шіркеу ретінде қайта құруға шақырғанын сезінгенін айтты. Осыған байланысты, ескі институционалдық құрылым бұзылып, жаңа заңдар енгізілді және ақсақалдар кеңесі құрылды. Саммит маяк үйі жаңа CUT-тің баспа бөліміне айналды. Елизаветаның айтуынша, «Әлемдік және Жеңіске Жетер Шіркеу» деген атауды оған Жохан XXIII Папа ұсынған. Елизавета өзін «Мәсіхтің өкілі» деп атай бастады. Елизавета ананың еркек атаға теңдесінің маңыздылығын атап көрсетті. Ол өзінің бейнесін «Жалдың Жаратушысы» деп таныстырған «Құдай Анасы» ретінде көрсетті. Шіркеу мүшелері Елизаветаны «Ана» немесе «Гуру Ма» деп атайтын. 1973 жылы Элизавета Санта-Барбараға тұрақты мекен ретінде көшіп барды. Сол жылы ол екі аптадан он екі аптаға дейін созылған оқу бағдарламасын ұзартып, оны Саммит Университеті деп атады. Елизаветаның басшылығымен АҚШ-тың Миннеаполис, Вашингтон және Нью-Йорк қалаларында жаңа оқыту орталықтары құрылды, ал ол ел бойынша ұзақ лекциялық турларды жалғастырды. 1973 жылы CUT жеке меншік корпорациясы Lanello Reserves Inc. құрды, ол алтын және күміс монеталармен сауда жасауға бағытталған еді; Профет оның директорлар кеңесін басқарды. CUT мүшелері өз жинақтарын алтын мен алтын құймаларына ауыстыруға шақырылды, бұл шіркеудің Федералды резерв және банк жүйесіне деген сенімсіздігін көрсетті. Сондай-ақ, шіркеу Колорадо-Спрингсте тірі қалуға арналған тамақ өңдеу бизнесін құрды, ал 1970 жылдары Профеттің сөздері тірі қалушыларға бағытталған сипатқа ие болды және шіркеу өз мүшелеріне тірі қалуға қажетті жабдықтарды сатты. Ол сондай-ақ 1973 жылы Кеңес Одағымен ядролық соғыс болу мүмкіндігі туралы мүшелерін ескерту үшін «Христос Командасы» операциясын бастағанын жариялады. Америка қоғамының құлдырауынан қорқып, жоғары лауазымды мүшелер көптеген қару-жарақтарға 100 000 доллар жұмсады; бұл қару-жарақтар ресми түрде акционерлік қоғам – Рокки Маунтин Спортшылар Клубы арқылы алынды, бұл Профет пен шіркеуге сенбеуге мүмкіндік берді. Бұл қарулар бастапқыда шіркеудің меншігінде сақталды, кейін басқа жерге көшірілді.

Камелот пен Гластонберидің құрылуы

1977 жылы CUT 5,6 миллион доллар жұмсап, Малибу маңындағы 218 акр жерді сатып алды. Бұл жерге «Камелот» деген ат берілді, ол аңызға толы Артуриан қаласының есімі болған. Калифорниядағы шіркеудің кеңеюі жергілікті қауымдармен және БАҚ-пен мәселе тудырды, CUT-тің жер пайдалану ережелерін сақтауы және бұрынғы шіркеу мүшелерінен алынған жағымсыз хабарлар дауға себеп болды. 1970 жылдары анти-культ қозғалысының өркендеуі шіркеуге деген теріс көзқарасты күшейтті, бұл сезім 1978 жылдың қарашасында «Халық ғибадатханасының» мүшелерінің Жонстаунда жаппай өзін-өзі өлтіруінен кейін ең жоғары нүктеге жетті. CUT-тің қарсыластары CUT мүшелерінің санасын бақылау арқылы миын жуып, оларды отбасыларынан бөліп, топқа адал болуын қамтамасыз етеді деп айыптады. Бұқаралық ақпарат құралдары Пайғамбардың көп байлық жинап, оны қызметшілердің сәнді өмірін және демалысын қаржыландыруға жұмсағанын, ал оның ізбасарлары қарапайым өмір сүргенін хабарлады. Марк Профет қайтыс болғаннан кейін Элизабет басқа бір жоғары лауазымды шіркеу мүшесі Рендалл Кингке тұрмысқа шықты, бірақ 1980 жылы олар ажырасты. 1983 жылы Кинг шіркеуге қарсы сотқа шағымданып, еріксіз құлдық, алаяқтық және эмоционалдық зиян келтіру туралы мәлімдеді, бірақ тараптар соттан тыс келісімге келді. 1980 жылдары басқа бұрынғы мүшелермен де құқықтық мәселелер туындады. 1986 жылы шіркеу Грегори Муллға қарсы 37 000 долларлық қарызды өндіріп алу үшін сотқа шағымданып, ол алаяқтық, еріксіз құлдық және қорқыту үшін қарсы сотқа берді және істі жеңіп, 1,5 миллион доллар өтемақы алды. 1981 жылдан бастап CUT Монтананың оңтүстік-батысында, Тетон тауларына жақын жерде үлкен жерлерді сатып ала бастады. Бұл таулар «I AM» және оның ілімдеріне негізделген кейінгі топтар үшін маңызды болды, олар Тетонды Сен-Жерменнің жасырын мекені деп есептеді. Шіркеу бастапқыда бұрын Малкольм Форбске тиесілі болған 12 000 акрлық ранчоны сатып алды, содан кейін 1980 жылдары көршілес жерлерді сатып алып, «Royal Teton Ranch» 24 000 акрдан астам жерді құрады. Монтана штатының Парк округінде CUT-тің өсіп келе жатқан ықпалын саяси билікті басып алу үшін пайдалануы мүмкін деген алаңдаушылықтар күшейді, бұл Орегон штатының Эшленд қаласында Раджништің діни қауымы қолданған тактикаға ұқсас болды. Кейбір жергілікті тұрғындар мен экологиялық белсенділер «Royal Teton Ranch» құрылыс жобаларына алаңдады, олардың пікірінше, бұл жерлер жақын маңдағы Галлатин ұлттық орманға қосылуы керек еді. Йеллоустоун паркінің қызметкерлері шіркеудің құрылысының жабайы жануарлардың қоныс аударуына кедергі келтіріп жатыр деп қынжылды. 1981 жылдың басында АҚШ өкілі Уэйн Оуэнс «Royal Teton Ranch»-ты мәжбүрлеп сатып алуға мүмкіндік беретін заң жобасын ұсынуға тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды. 1986 жылы шіркеу ресми түрде штаб-пәтерін Монтанадағы «Royal Teton Ranch»-қа көшіріп, «Камелотты» Ничирен Шошу буддалық тобының жапондық инвесторларына сатты. Профет Монтанадағы ранчоның өзінің ізбасарларына «экономикалық құлдыраудан, банктердің банкроттығынан, азаматтық тәртіпсіздіктен, соғыстан және апаттан қорғау» ұсынатынын айтты. Ранчода 600-ге жуық шіркеу мүшелері тұрды, олардың барлығы «Жалын сақтаушылары» тобының мүшелері болуы керек еді. Көптеген адамдар ранчодан солтүстікке қарай 15 миль жерде, Эмигрант ауылының жанында үйлер салды және оны Англиядағы Артуриан қауымдастықтары бар қаланың атымен Гластонбери деп атады. Монтанадағы өмір топқа үлкен тәуелсіздік пен әлеуметтік оқшаулануды қамтамасыз етті, Уитселдің сөзіне сүйенсек, көшіру «шіркеу арасындағы контрмәдени көзқарастың одан әрі бекітілуіне» көмектесті. Монтанаға көшкеннен кейін топ ішінде жақын арада үлкен апат болады деген сенім күшейді. 1980 жылы «1980 жылдарға қатысты болжамдар» атты кітап жарық көрді, онда апокалиптикалық болжамдар жасалған.

Тіршілік стратегиясына кірісу

1980 жылдардың соңында CUT өмір сақтау стратегиясына көшті. Профет әлем "жағымсыз карманың үдеген қауіпті кезеңіне" енгенін және бұл АҚШ-қа қарсы кеңестік ядролық соққыны күшейтетінін мәлімдеді. Ол кеңес басшысы Михаил Горбачевтің гласност либералдану жобасы – жалған пропаганда екенін және оның үкіметі ядролық шабуыл жоспарлап отырғанын айтты. 1986 жылы ол Сен-Жермен арқылы келгенін мәлімдеген алғыс айту хатында Профет шіркеудің ядролық соғыстан аман қалу үшін жер астына паналау құрылысын бастауы керектігін айтты. Кейіннен ол Royal Teton Ranch-тағы Mol Herron Creek жанында бірнеше акрлық жер асты ядролық паналау құрылысын бастады; құрылысқа 3 миллион доллардан астам жұмсалды, ол шамамен 750 адамға паналау беретін және шіркеудің негізін қалаушысының құрметіне "Марктың сандығы" деп аталды. Гластонбери тұрғындары өздері үшін 45-ке жуық кішкентай паналау құрды. Топ азық-түлік, тірі қалу құралдары және басқа да материалдарды жинауға кірісті, ядролық соғыс басталғаннан кейін бірнеше айдан жеті жылға дейін жер астында жасырынуға мәжбүр болатындарына сенді. 1989 жылдың шілдесінде шіркеудің аға мүшесі Вернон Гамильтон Вашингтон штатының Спокан қаласында қару сатып алуға тырысқандықтан тұтқындалды. Бұл қаруды сатып алу заңды болғанымен, ол заңға қайшы ретте, жалған есіммен сатып алуға тырысқан. Федералды агенттер Гамильтоннан 100 мың доллардан астам қару-жарақ және 120 мың оқ-дәрі тәркіледі. CUT вице-президенті Эдвард Фрэнсис, сонымен қатар Профеттің төртінші күйеуі, Гамильтонның схемасына қатысқанын мойындады және қысқа мерзімге бас бостандығынан айырылды. Профет Монтанадағы жергілікті тұрғындармен кездесіп, олардың қауымдастығы басқаларға шабуыл жасауды жоспарлап отыр деген қорқынышты басаңдатуға тырысты; ол Гамильтонның жоспарлары туралы ешқандай білімі жоқ екенін мәлімдеді, бірақ көптеген бақылаушылар бұл жоққа шығаруға сенбеді. Олардың қызметі және жақын орналасқан Йеллоустоун ұлттық паркіне тигізетін әсері туралы экологиялық алаңдаушылықтар да көтерілді. 1990 жылдың сәуір айында CUT сақтау резервуарларынан 21 000 галлон дизель отыны және 11 500 галлон бензин төгілді. Мол Херрон паналауы 1990 жылдың наурыз айының басында құрылысы аяқталды. Профет 1990 жылдың 15 наурызы кеңестік ядролық соққының күні болатынын болжады, "кармалық күшею" сол күні ең жоғары деңгейге жетеді деп мәлімдеді. Наурыздың бірінші жартысында CUT мүшелері Монтанадағы шіркеудің меншігіне көптеп жинала бастады, бұл назар аударды. Бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығы арта түсті. 15 наурызда CUP мүшелерінің 7000-ге жуығы паналауға кірді. 16 наурыз күні таңертең көптеген мүшелер паналаудан шығып, ядролық шабуыл болмағанын білді. Көптеген адамдар бірден сенімдерін қайта қарастырды. Шіркеу мүшелерінің үштен бірі бірден топтан бөлінді. Көптеген шіркеу мүшелері жұмыстарын тастап, паналауға қашып, тірі қалуға қажетті заттар сатып алуға жинаған ақшаларын жұмсады, соның салдарынан қаржылық қиындыққа тап болды. Профет ядролық шабуыл оның бастапқы болжамы дұрыс болмағандықтан емес, шіркеудің дұғалары апатты болдырмауға көмектескендіктен болмағанын мәлімдеді.

Қалпына келтіру және қайта ұйымдастыру

Кеңес Одағының ыдырауы және суық соғыстың аяқталуы шіркеуді идеологиясының маңызды бір бөлігінің мән-мағынасын жоққа шығарды. Әділет министрлігі CUT бірнеше жыл бойы қару-жарақ жинап келгенін анықтағаннан кейін, Ішкі кірістер қызметін (IRS) шіркеудің салықтан босатылған діни мәртебесін жоюға шақырды. 1992 жылы IRS осыны істеді және 2,5 миллион доллар салық және айып төлеуді талап етті. CUT-тің адвокаттары бұған қарсы шығып, шіркеу діни дискриминацияның құрбаны болғанын, оны антикульт қозғалысы ұйымдастырғанын мәлімдеді. 1994 жылы шіркеу сотта жеңіске жетіп, салықтан босатылған мәртебесін қайта алды. 1996 жылы бірнеше шіркеу мүшесі өздерінің жеке тобын құрды – Вермонт штатының Челси қаласында орналасқан «Құдайдың қасында болу ғибадатханасы». Олар көтерілген ұстаздардың нағыз елшілері екендерін мәлімдеді. 1996 жылдың шілдесінде Пайғамбар бас әкімшілік қызметін Бельгияда туған Гилберт Клербаутқа тапсыратынын хабарлады. Клербаут шіркеудің дін қызметкері емес еді, бірақ басқару тәжірибесі бар болатын. 1996 жылдың қарашасында ол төртінші күйеуі Эдвард Фрэнсистен ажырасатынын жариялады, бірақ ол 1998 жылға дейін шіркеудің атқарушы вице-президенті қызметін атқарды. 1997 жылдың соңында шіркеу Пайғамбардың неврологиялық ауруға шалдыққанын, кейіннен ол Альцгеймер ауруы екені анықталғанын мәлімдеді. Осыдан кейін ол топпен айналысатынын шектеді. 1998 жылы ол досын өзіне қамқоршы етіп тағайындады. Осы кезде оның төрт баласының ешқайсысы шіркеумен байланысқа түспеді, бұл олардың Пайғамбардың орнын баса алатындығы туралы болжамдарды жоққа шығарды. Шіркеу басшылығы топты жаңғыртуға тырысты, оның имиджін Жаңа дәуір корпорациясына айналдырды. Осы мақсатта авторитарлық басшылықты жұмсартты және шамамен 200 шағын оқу орталықтары мен үйірмелерді дамытуға күш салды. 1999 жылы қаржылық қиындықтар күшейген кезде CUT Royal Teton Ranch-тағы 12 000 акр жерінің шамамен жартысын сатты немесе консервациялық келісімдерге берді, бұл топқа 13 миллион доллар әкелді. Сондай-ақ шіркеу шаруашылық жұмыскерлерінің санын 600-ден 75-ке дейін қысқартуға мәжбүр болды. Осы радикалды өзгерістер көптеген шіркеу мүшелерінің, әсіресе бұрын жұмыс істеген бірнеше жүз адамның наразылығын тудырды. Клербауттың шіркеуді жаһандануға баса назар аударуы, Аспанға көтерілген ұстаздардың жоспарларында АҚШ-тың ерекше орны бар деген сеніммен қақтығысты, бұл одан әрі шиеленіс тудырды. Директорлар кеңесі Клербауттың ұсыныстарын тоқтатып, 1999 жылы оны қызметінен босатты. Аймақтық шіркеу басшылары Клербауттың реформаларынан жігерленді және жаңа директорлар кеңесінің басшылығына және орталықтандырылған бақылауды қайта орнату әрекетіне қарсылық көрсетті. 2001 жылы Канадаға көшіп келген Клербаут Мария Анадан, Исадан және Сент-Жерменнен хабарлар алғанын мәлімдеді, олардың негізінде LLL (Мұғалім мұраларын іске қосу) жобасын бастады. Әр түрлі топтар шіркеуден бөлініп шыға бастады, олардың кейбіреулерін Аспанға көтерілген ұстаздардың елшілері деп санайтын адамдар басқарды. 2006 жылы CUP-тің бір өкілі 17 секталық топтың бар екенін мәлімдеді. Олардың ең табыстысы – «Құдайдың қасында болу» ғибадатханасы. Пайғамбар 1999 жылы денсаулығына байланысты зейнеткерлікке шықты. Ол 2009 жылы қайтыс болды. 2020 жылы Insider басылымында жарияланған мақалада топтың негізінен ыдырап кеткені және топтың активтерінің көп бөлігі сатылып кеткені айтылды. Біллингс, Монтана және Йеллоустоун маңында бірнеше жүздеген мүшесі бар бірнеше топтар әлі де бар.

Ұйым

КОБ орталықтандырылған және иерархиялық болды. Клирбоут Пропектті ұйым басшысы етіп алмастырмас бұрын, шіркеу үш бөлімнен тұратын құрылым бойынша басқарылды: "әкімшілік мәселелерді басқаратын директорлар кеңесі; діни рәсімдер мен теологияны басқаратын ақсақалдар кеңесі; және пасторларды даярлау мен оқытуды басқаратын министрлер кеңесі". Директорлар кеңесі бастапқыда Пропекттің отбасы мүшелерінен құралған, бірақ олардың барлығы 1990-шы жылдары шіркеуден шығып кетті. Шіркеу жыл сайын жазғы конференциялар өткізді, олар көбінесе конклавтар деп аталады, және жалпы жұртшылық мүшелері оларға қатысуға шақырылатын. CUT Royal Teton Ranch-та тоқсан сайынғы семинарлар өткізуді және әлемнің түкпір-түкпіріндегі жасөспірімдер мен жастар үшін Саммит Университетінің сессиялары мен семинарларын ұйымдастыруды жалғастыруда.

Демография

CUT өзінің мүшелерінің санын ешқашан жариялаған емес. Уицсел шіркеудің 1970-жылдардың соңында 25 000-ға дейін жанкүйерлері болуы "мүмкін" деп ойлады. 1993 жылы Мелтон 30 000-нан 50 000-ға дейінгі жанкүйерлер санын "ақылға қонымды" бағалау ретінде ұсынды. Бұрынғы бір мүше Роберт Балх ғалымына КТБ-ның өркендеген кезеңінде мүшелер саны "шамамен 10 000-ға жуық" болғанын айтты. 1990-жылдары, топтың апаттық болжамдары сәтсіз аяқталғаннан кейін, шіркеу мүшелерінің саны күрт азайды. Уицсел сондай-ақ шіркеудің АҚШ-тан тыс "біршама халықаралық жанкүйерлерге" ие болғанын атап өтті. Бір автор мүшелік шамамен 10 000 белсенді қатысушыға жеткенін, бірақ 1990-жылдардың басындағы бірқатар дағдарыстар мен жанжалдардан кейін азайғанын мәлімдеді. 2001 жылы Барретт шіркеудің АҚШ-та 120-ға жуық топ, 40-қа жуық елде 120-ға жуық топ және тағы 20 елде жеке мүшелері бар екенін көрсетті. Барретт Пайғамбардың кітаптарын оқып, оның көптеген үйретімдерін қабылдаған, бірақ шіркеуге қосылмаған мыңдаған адам болған болуы мүмкін екенін атап өтті. 1992 жылы Корольдік Тетон ранчосына сапар шеккен дінтанушы ғалым Джеймс Р. Льюис кездескен КТУ мүшелерін "салмақты, жақсы бейімделген адамдар" деп сипаттады, ал олардың балалары "өте зиялы және ашық" болды. Ол көптеген мүшелердің қаржылық жағдайының "жақсы" болғанын және бұл олардың Корольдік Тетон ранчосында салған үйлерінде көрініс тапқанын байқады.

Қабылдау

Уицсел КУТ-тың 1960 және 1970 жылдардың басында АҚШ-та пайда болған жаңа діндердің "ең танымалдарының бірі" екенін атап өтті. Льюис олардың "20 ғасырда құрылған ең қызықты діни қауымдастықтардың бірі" екенін ойлады. Шіркеу антикульттік қозғалысқа, әсіресе Культ туралы хабардарлық желісіне қарсылық көрсетті. Бір жағдайда, депрограммист Бельгияда шіркеу мүшесін ұрлап кетті. Басқа көптеген жаңа діни қозғалыстармен бірге Church Universal and Triumphant секта ретінде сипатталды. Хаттардың бірнешеуін шіркеуге қарсы сот процесін қозғаған бұрынғы шіркеу мүшелері жазған. 1986 жылы шіркеу мүшелерін ұйқыдан айыру арқылы бақылауға алуға тырысқан деген айып тағылды. Тарихы бойында шіркеу ғалымдар мен БАҚ назарын өзіне тартты. 1993 жылдың шілдесінде Льюис пен Мелтонды қоса алған ғалымдар тобына Корольдік Тетон ранчосына барып, қауымдастықты зерттеуге рұқсат берілді, бұл сапар Дүниежүзілік академиялық білім беру қауымдастығы (AWARE) қаржыландырды. Осы ғалымдардың еңбектерінен құралған жинақ 1994 жылы жарық көрді. "Skeptic" журналында Стивен А. Кент пен Тереза Кребс бұл басылымды "әлеуметтік-ғылыми туынды емес, кешірім сұрауға жақын" деп сынады. Кент пен Кребс бұл сынды белгілі бір әлеуметтік ғалымдар мен CUT, Саентология шіркеуі және "Отбасы" сияқты жаңа діндер арасындағы "күмәнді қарым-қатынас" деп санайтын нәрсеге байланысты жасады. Саяси ғалым Брэдли К. Уитсел кейіннен өзінің докторлық диссертациясын осы топқа арнады және 1993-2000 жылдар аралығында мүшелерімен сұхбаттастырды.