Кіріспе

Компьютерлік мамандар әлеуметтік жауапкершілік (CPSR) – компьютерлік технологияны жауапты пайдалануды қолдаушы әлемдік ұйым. CPSR 1981 жылы басталған талқылаулар мен ұйымдастыру жұмыстарынан кейін 1983 жылы құрылды. Ол саясаткерлер мен халықты көптеген мәселелер бойынша хабардар етті. CPSR Privaterra, Қоғамдық сфера жобасы, Электрондық жеке құпиялылық ақпараттық орталығы, 21 ғасыр жобасы, Азаматтық қоғам жобасы және Компьютерлер, еркіндік және жеке құпиялылық конференциясы сияқты көптеген жобаларды дамытып, қолдады. Стенфорд университеті мен Xerox PARC-тің АҚШ компьютер ғалымдары құрған CPSR-дің алты континенттегі 30-дан астам елде мүшелері болды. CPSR Калифорния штатында тіркелген, коммерциялық емес 501(c)(3) ұйым еді. CPSR құрылғанда, ол компьютерлердің соғыста қолданылуына ғана қатысты. Оның назарында АҚШ Қорғаныс министрлігінің әскери жүйелерде жасанды интеллектті пайдалану жобасы – Стратегиялық есептеулер бастамасы болды, бірақ бағдарлама жарияланғаннан кейін көп ұзамай Стратегиялық қорғаныс бастамасына (СҚБ) қарсы шықты. Бостон бөлімшесі СҚБ жүйелерінің бағдарламалық қамтамасыз етілу сенімділігіне қатысты пікірсайысты ұйымдастыруға көмектесті, бұл мәселеге ұлттық назар аударды ("Жұлдызды соғыстар" бағдарламаларын жасаудағы кедергі ретінде бағдарламалық қамтамасыз ету, Филип М. Боффи, The New York Times, 16 қыркүйек, 1986 ж.). Кейіннен жұмыс орындары, жеке құпиялылық және қоғамдық желілер мәселелері CPSR күн тәртібіне енгізілді. CPSR бөлімшелер негізінде құрылды және Пало-Альто, Бостон, Сиэтл, Остин, Вашингтон, Портленд (Орегон) және басқа АҚШ қалаларында, сондай-ақ Перу мен Испания сияқты халықаралық бөлімшелері болды. Бөлімшелер инновациялық жобаларды жиі дамытты, мысалы, ескерту кезінде шабуылдың қауіптілігі туралы слайд-шоу (Бостон бөлімшесі) және Сиэтл қауымдастық желісі (Сиэтл бөлімшесі). CPSR екі конференцияны демеушілік етті: екі жылда бір рет өткізілетін Қатысу дизайны конференциясы және 1987 жылы Сиэтлде басталған "Алгашқы есептеулердің бағыттары мен салдары" (DIAC) симпозиумы. DIAC симпозиумы сол кезде бері шамамен екі жылда бір рет өткізіліп келеді. DIAC симпозиумдарының нәтижесінде төрт кітап ("Алгашқы есептеулердің бағыттары мен салдары; Технологияны қайта ойлау, қоғамды қайта ашу; Желілік қоғамда қоғамдық тәжірибе; Желілік қоғамды қалыптастыру; "Дауыстарды босату: коммуникациялық революция үшін үлгілік тіл") және ACM Коммуникацияларындағы екі арнайы бөлім ("Әлеуметтік жауапкершілік" және "Әлеуметтік есептеу") жарық көрді. CPSR әлеуметтік және кәсіби жауапкершілік үшін Норберт Винер сыйлығын табыстады. Атақты иегерлерінің арасында Дэвид Парнас, Джозеф Вайзенбаум, Кристен Найгаард, Барбара Симонс, Антония Стоун, Питер Г. Нойман, Марк Ротенберг, Митч Капор және Дуглас Энгельбарт болды. 2013 жылы соңғы сыйлық ұйымның бірінші атқарушы директоры Гари Чэпманға, оның өмірінен кейін табысталды. CPSR таратылғаннан бері IEEE технологияның әлеуметтік салдары жөніндегі қоғамы (SSIT) Норберт Винер сыйлығын беруді жалғастыруда.

Компьютерлік мамандарды өз жұмысының күтпеген жағымсыз салдары үшін жауапты ету туралы пікірталас жүріп жатыр. Алайда, кейбір мамандар компьютермен байланысты апаттардың көпшілігін алдын алу үшін кәсіби жауапкершілікті терең түсіну қажет деп санайды. Ұйым 2013 жылдың мамыр айында таратылды.