Кіріспе

Кейбір металдардың сыртқы қабатындағы коррозия. 1924 жылғы үнсіз фильм.

Тарнир – мыс, латунь, алюминий, магний, неодим және басқа ұқсас металдардың сыртқы қабаты химиялық реакцияға түскен кезде пайда болатын жұқа коррозия қабаты. Тарнир әрқашан ауадағы оттегінің әсерінен ғана пайда бола бермейді. Мысалы, күміс тамашануы үшін күкірттегі сутек қажет, бірақ ол уақыт өте келе оттегімен де тамашануы мүмкін. Ол көбінесе металл бетіндегі күңгірт сұр немесе қара түсті қабықша немесе жабын түрінде көрінеді. Тарнир – тотығудан айырмашылығы, өзін-өзі шектейтін беттік құбылыс. Металдың тек жоғарғы бірнеше қабаты ғана реакцияға түседі. Тарнир қабаты астыңғы қабаттарды қорғап, олардың реакцияға түсуіне кедерілді етеді. Шындығында, тарнир металды сыртқы ортада сақтап қалады, ал осы түрі патина деп аталады. Патинаның пайда болуы мыс шатырлар, сыртқы мыс, қола және латуньтан жасалған мүсіндер мен бұйымдар сияқты қолдануларда қажет. Патина – мыс негізіндегі металдардың тамашануына берілген атау, ал тонировка – монеталарда пайда болатын тамашану түрі.

Химия

Қаптама – металл мен металл емес қосылыстардың, әсіресе оттегі мен күкірт диоксидінің арасындағы химиялық реакцияның нәтижесі. Ол көбінесе металл оксиді, тотығу процесінің өнімі; кейде металл сульфиді болып табылады. Металл оксиді кейде сумен реакцияласып гидроксидті, ал көмірқышқыл газымен – карбонатты түзеді. Бұл химиялық өзгеріс. Металлдардың қапталуын алдын алу үшін түрлі әдістер бар.

Алдын алу және жою

Жұқа жабын жағу арқылы осы металдардың бетінде тотығудың алдын алуға болады. Тотығуды металл жұны, қағаз шыны, эмеральды қағаз, сода немесе қайрақпен металлдың соңсыған бетін сүртіп немесе жылтырату арқылы кетіруге болады. Күміс сияқты құнды заттардың тотығуын алюминий фольгасының үстіне аз мөлшерде тұз немесе сода салынған қайнаған суға салу арқылы электрохимиялық әдіспен (бұзбай) кері қайтаруға болады, немесе арнайы жылтырату құралы мен жұмсақ матамен тазалауға болады. Мұражайлар көбінесе күмісті тазалау үшін кальций карбонаты сияқты жұмсақ абразивтерді қолданады, себебі олар күміске зиян келтірмейді, сызат салмайды және артық қалдықтар қалдырмайды.